«Ашық НҚА» порталында зейнетақы жинағын мерзімінен бұрын алу шегін көтеруге қатысты жобаны жария талқылау аяқталды. Алайда ұсынылған құжат халықтың қолдауын таппай, қатты сынға ұшырады.
Талқылауға қатысушылар жүйенің ашық еместігін және Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының инвестициялық табысы тым төмен екенін алға тартты. Мәселен, инфляция деңгейі 12% болған тұста, қордың табыстылығы небәрі 7% деңгейінде қалып отыр.
Салымшылардың талабы мен министрлік уәжі
Қазақстандықтар қазіргі шекті көрсеткіштерді 2026 жылдың соңына дейін өзгеріссіз қалдыру және өтпелі кезең енгізуді талап етіп отыр. Ал Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі бұл шектеулерді жастардың қаржыны жаппай алуымен түсіндіреді.
Айта кетерлігі, үкімет қаулысының жобасында зейнетақы жинағының ең төменгі жеткілікті шегін есептеудің жаңа әдістемесі ұсынылған. Екі аптаға созылған қызу талқылау кезінде жобаны 4,5 мыңға жуық адам көріп, 41 адам қарсы дауыс берсе, бірде-бір пайдаланушы қолдап дауыс бермеген.
«Іске аспаған жоспар»: қарапайым халық не дейді?
Талқылау барысында салымшылардың бірі өз тәжірибесін айтып өткен: ол жылдар бойы еңбек етіп жинаған қаржысына сеніп, пәтер құнының 50%-ын құрылыс компаниясына төлеп қойған. Енді кенет ереженің өзгеруі оның мәмілені аяқтау мүмкіндігінен айырып, қаржы жоспарларын тас-талқан етпек.
Азаматтар зейнетақы жүйесінің тұрақтылығын тек шектеулер мен тыйымдар арқылы шешуге қарсы. Олардың пайымдауынша, жинақты алу көлемін азайту жылжымайтын мүлік нарығындағы сұранысты төмендетіп, құрылыс секторының дамуын тежейді және көптеген отбасылардың қаржылық жағдайын нашарлатады.
Министрлік бұл өзгерістер азаматтардың құқығын шектеу емес, қарттық шақта лайықты төлемдермен қамтамасыз етудің амалы екенін айтады. Жаңа әдістеме бойынша шекті деңгей ерікті түрде емес, адамның өмір сүру ұзақтығының артуы мен активтердің табыстылығына негізделмек.
Жаңа әдістеме қабылданса, зейнетақы жинағының бір бөлігін тұрғын үй жағдайын жақсарту немесе ем-домға алу мүмкіндігі айтарлықтай шектеледі. Себебі ақшаны мерзімінен бұрын алу үшін сіздің шотыңыздағы сома жоғарыда аталған аннуитет құнынан (яғни 10–14 млн теңгеден) асуға тиіс. Тек осы шектен асқан соманы ғана пайдалануға рұқсат етіледі.
