Қазақстан шахмат федерациясының басшысы Тимур Турлов спортшыларды қаржыландыру мәселесі талқыланғаннан кейін қазақстандық шахмат төңірегіндегі жағдайға қатысты Facebook парақшасында пікір білдірді.
Оның айтуынша, ол соңғы күндері болып жатқан жайттарды мұқият бақылап отырған және жағдай «шынымен де жағымсыз» болғандықтан, ұзақ уақыт бойы көпшілік алдында сөз сөйлегісі келмеген. Турлов шахмат оны үшін жай ғана ресми міндет емес екенін және бұл спорт түрін дамытуға қатысуы тек қаржыландырумен шектелмейтінін атап өтті.
«Шахмат мен үшін ешқашан ресми міндет болған емес. Бүгінде бұл менің өмірімнің маңызды бөлігі. Сонымен қатар, менің қатысуым ешқашан жай ғана қаржыландырумен шектелген емес, сондықтан мен қазір қанша қаражат жұмсағанымды және салғанымды тізіп жатпаймын», – деп жазды ол.
Турлов қазақстандық шахматтың қазір өрлеу кезеңін бастан кешіріп жатқанын мәлімдеді: жеңіске жетіп, елді ірі халықаралық турнирлерде таныстырып жүрген ойыншылардың жаңа буыны өсіп келеді. Оның айтуынша, мұның артында бапкерлердің, ата-аналардың, ұйымдастырушылардың және спортшылардың өздерінің еңбегі жатыр.
Ол, сондай-ақ, федерация тек жоғары жетістіктер спортымен ғана емес, сонымен қатар, еліміздің барлық өңірлеріндегі балаларды дамытумен де айналысатынын баса айтты. Турлов қазақстандық шахматшылар уақыт өте келе әлемдік ашық рейтингтегі ең мықты ойыншылардың алғашқы жүздігіне енеді деген үмітін білдірді.
Сонымен бірге, федерация басшысы талқылаудың «кінәлау мен реніш тіліне» және топтарға бөлінуге қалай тез ауысып кеткені оны мазалайтынын атап өтті. Оның айтуынша, мұндай жағдайда шахмат қоғамдастығы іс жүзінде «өз-өзіне қарсы» ойнай бастайды, дегенмен ортақ қарсылас халықаралық аренада тұр.
«Мұны балалар бақылап отырғанын да есте сақтаған жөн. Еліміз бойынша мыңдаған ұл-қыз біздің жетекші ойыншыларымызға қарап бой түзейді. Ал бүкіл бір буын үшін чемпионның қиын сәтте өзін қалай ұстайтыны маңызды», – деп атап өтті Турлов.
Ол әрбір спортшы, оның нәтижелері мен қиындықтары оны үшін маңызды екенін қосты. Алайда, Турловтың айтуынша, «үй сенім мен өзара сыйластыққа негізделеді», ал айқай-шулы мәлімдемелер бұл сенімді шайқалтуы мүмкін.
Федерация басшысы қазақстандық шахматшы қыздың әлемдегі ең мықты шахматшылар қатарына кіруі ел үшін елеулі нәтиже екенін жеке атап өтті. Ол спортшының есімін атамады, алайда бұған дейін Бибісара Асаубаева президент Қасым-Жомарт Тоқаевқа кәсіби шахматшыларды қаржыландыру және қолдау мәселелері бойынша үндеу жасаған болатын.
«Мұндай деңгейдегі талант сирек кездеседі және ол ақпараттық шудың ішінде еріп кетпей, тақта үстінде ашылғанын қалаймын. Ашу үстінде кейін қайтара алмайтын шешімдер қабылдамау маңызды. Басты жеңістеріміз әлі алда және оларға тек бірге, бір тудың астында ғана қол жеткізуге болады», – деп жазды Турлов.
Оның айтуынша, қазақстандық шахмат әлеуетінің 10%-ын да әлі ашқан жоқ. Ол алда командалық турнирлер, болашақ олимпиада және ойыншылардың жаңа буыны күтіп тұрғанын атап өтті.
«Біз – бір командамыз және артымызда бір ту бар», – деп түйіндеді Турлов.
Бұған дейін қазақстандық шахматшы Бибісара Асаубаеваның Қазақстан президентіне кәсіби шахматшыларды қаржыландыру және қолдау мәселелерін шешуге көмектесуін сұрап жүгінгені туралы айтқан еді. Оған Norway Chess турниріндегі жеңісі түрткі болды, онда ол мерзімінен бұрын бірінші орынды иеленді. Спортшының айтуынша, жарысқа дайындық оның өз жүлде қоры мен ата-анасының қаражаты есебінен қаржыландырылған, ал секунданттар мен аналитиктердің жұмысы әлі күнге дейін төленбеген.
Кейінірек Туризм және спорт вице-министрі Серік Жарасбаев 2025 және 2026 жылдары Асаубаеваның шамамен 370 млн теңге көлемінде қаржы алғанын хабарлады. Қазақстан шахмат федерациясының атқарушы директоры Гүлмира Дәулетова да 2026 жылы ҚШФ спортшыға 80 млн теңге көлемінде грант бөлгенін, сондай-ақ блицтен әлем чемпионатындағы жеңісі үшін 25 млн теңге сыйақы төлегенін айтты.
