180 мыңнан басталады: Қазақстанда шенеуніктердің айлығы қанша
Мәжілістің 59 депутатынан тұратын топ премьер–министрге орта және төменгі буын қызметкерлері үшін әлеуметтік ынталандыруды енгізуді талап етіп жүгінді. Депутаттардың сөзінше, шенеуніктердің жалақысы 180 мың теңгеден басталады, бұл олардың жауапкершілік деңгейіне сәйкес келмейді. Ranking.kz шенеуніктердің жалақысын есептеп көрген.
2025 жылдың үш тоқсанының қорытындысы бойынша Мемлекеттік басқару саласындағы орташа жалақы 357,4 мың теңгені құрады. Бұл бүкіл ел экономикасындағы орташа көрсеткіштен 17,5%-ға аз. Бұл ретте ауылда мемлекеттік қызметшілер одан да аз алады – шамамен 279,4 мың теңге, ал қалада табыс 382,8 мың теңгеге жетеді.
Бұл ретте инфляция кірісті ұлғайту әрекетін іс жүзінде жоққа шығарды. Мемлекеттік қызметкерлердің көпшілігінде бір жылдағы нақты жалақы 3%-ға төмендеді. Шағын өсімді (4%-ға) халыққа мемлекеттік қызмет көрсететіндер ғана сезінді.
Сондай-ақ, мемлекеттік сектордағы кірістерді бөлу пирамидаға ұқсайды:
- барлық қызметкерлердің төрттен бір бөлігі (96,5 мың адам) 200 мың теңгеден аз табыс табады;
- үштен бірі 200-ден 300 мың теңгеге дейін алады;
- барлығы 1,5 мың шенеунік 1,1 млн теңгеден астам жалақымен мақтана алады;
- олардың тек 10-ы ғана айына 3 млн теңгеден астам жалақы алады.
«500 мыңнан 700 мың теңгеге дейінгі жалақысы бар «орташа жалақы алатын» (барлығы 22,5 мың адам), бұл қарапайым мамандар мен топ-менеджмент арасындағы жалақының алшақтығын көрсетуі мүмкін», – деп атап өтті Ranking.
Білім мен медицинада одан да аз төленеді (тиісінше 322,2 мың және 327,4 мың теңге). Алайда депутаттардың өз дәлелдері бар: мұғалімдер мен дәрігерлер қосымша ақша таба алады, ал заң мемлекеттік қызметшілерге бұған тыйым салады.
Депутаттардың «мамандардың кетуі» туралы шағымдарына қарамастан, ресми статистика мемлекеттік сектордан жаппай кетуін дәлелдемейді. Сонымен қатар, шенеуніктер арасындағы «алшақтық» елдегі ең төменгі көрсеткіштердің бірі.
Орташа жалақысы 900 мың теңгеден асатын қаржы саласында да адамдар әкімдіктерден немесе министрліктерден екі есе дерлік жұмыстан шығарылады. 2025 жылдың қыркүйегінде мемлекеттік қызметтегі кадрлардың ауысуы көп жылдық минимумды толығымен жаңартты.
Осылайша, қарапайым құрамның төмен кірісіне қарамастан, шенеуніктің жұмысы нарықтағы ең тұрақтылардың бірі болып қала береді.
