Алдымен оқу, мансап, баспана: Қазақстанда неке саны азайды
Қазақстанда соңғы жиырма жылдағы ең төмен неке деңгейі тіркелді. 2025 жылдың қорытындысы бойынша некелесу коэффициенті мың адамға шаққанда 5,62-ге дейін төмендеген. Бұл көрсеткіш дағдарыс кезеңі болған 1999 жылдағы 5,8 деңгейінен де төмен.
Өткен жылы елде барлығы шамамен 114,5 мың неке тіркелген. Бұл – соңғы 22 жылдағы ең төмен көрсеткіш.
Неке санының азаю себебі
Сарапшылардың айтуынша, мәселе тек жастардың көзқарасында емес. Негізгі себеп – демография.
«Қазір отбасын құру жасына 1990-жылдардың соңында дүниеге келген саны аз буын келіп отыр. Яғни әлеуетті күйеу жігіттер мен қалыңдықтар саны азайды. Сонымен қатар некеге деген көзқарас та өзгеруде. Қазақстандықтар оқуға, мансап құруға және баспана алуға қаражат жинауға көбірек уақыт бөледі. Соның салдарынан үйлену кейінге шегеріледі», – дейді сарапшылар.
Статистикаға сүйенсек, қазір некеге тұрудың орташа жасы шамамен 28 жасқа дейін өскен. Салыстырмалы түрде алғанда, он жыл бұрын бұл көрсеткіш 27 жастан сәл ғана асатын.
Тағы бір маңызды фактор бар. Ресми деректер діни некелерді және заңды түрде тіркелмей бірге тұратын жұптарды есепке алмайды. Ал мұндай фактілердің саны артып келеді. Яғни кейбір отбасылар мемлекеттік статистикаға енбей қалады.
Елдегі некелесу динамикасының кезеңдері
Тәуелсіздік жылдарында Қазақстан некелесу көрсеткіштері бойынша үш түрлі кезеңнен өтті:
- 1991–1999 жылдар – экономикалық дағдарыс аясында некелер санының күрт төмендеуі;
- 2000–2013 жылдар – өсім және мың адамға шаққанда шамамен 10 неке көрсеткішіне дейін жеткен шарықтау кезеңі;
- 2014–2025 жылдар – көрсеткіштердің тұрақты төмендеуі.
Әлеуметтанушылардың пікірінше, қазір ел жаңа кезеңді бастан өткеруде, некелер саны азайғанымен, олар кешірек және саналы түрде қиылуда.
Айта кетейік, некені тіркеуге eGov.kz арқылы онлайн өтініш беруге болады. Ресми ақпаратқа сәйкес, eGov.kz арқылы Қазақстан аумағында да, шетелде де некені тіркеуге өтініш беруге болады.
