Ирандағы жағдай: соңғы оқиғаларға шолу
АҚШ әкімшілігі мен Иран режимі арасындағы қарулы қақтығыс «финалдық кезеңге» өтті. Дональд Трамп пен Пентагон басшылығының мәлімдемелері соғыс аяқталуға жақын екенін, бірақ соққылардың қарқыны бұрын-соңды болмаған деңгейде екенін көрсетіп отыр. Kursiv Media Ирандағы соңғы жаңалықтарға шолу жасап көрді.
Әскери соққылар: «Ең қарқынды күн»
Пентагон басшысы Пит Хегсеттің айтуынша, сейсенбі, 10 наурыз, АҚШ-тың Иран аумағына жасаған шабуылдарының ең жойқын күні болды.
- Қолданылған күш: шабуылдаушы ұшақтар мен бомбалаушы ұшақтардың рекордтық саны жұмылдырылды.
- Нәтиже: Соғыс басталғалы бері 5000-нан астам нысана жойылған. АҚШ пен Израильдің біріккен операцияларының нәтижесінде Иранның Израиль мен Парсы шығанағындағы одақтастарға зымыран ату қабілеті 90%-ға қысқарған.
- Негізгі мақсат: Зымырандар мен дрондарды құрту, Иранның Әскери-теңіз флотын істен шығару және елдің әскери-өнеркәсiптік базасын жою.
Ормұз бұғазындағы «Мина соғысы»
Ормұз бұғазы – әлемдік мұнай тасымалының күретамыры. Қазір бұл аймақ басты қауіп ошағына айналып отыр.
- Мина қою қаупі: АҚШ барлау қызметі Иран шағын кемелер арқылы бұғазға мина қойып жатқанын хабарлады. Иранның қоймасында 2000-нан 6000-ға дейін теңіз минасы болуы мүмкін.
- Трамптың ескертуі: Президент Трамп Truth Social желісінде егер мұнай ағыны тоқтаса, Иранға бұрынғыдан 20 есе күштірек соққы берілетінін айтып сес көрсетті.
- Жедел әрекет: Трамп соңғы бірнеше сағатта мина қоюға дайындалған Иранның 10 кемесі жойылғанын ресми түрде мәлімдеді.
АҚШ-тың стратегиялық ұстанымы
Ақ үй бұл жолғы қақтығысты «Буш немесе Обама кезіндегі шексіз соғыстармен» салыстыруға келмейтінін айтуда.
- «Мемлекет құру» жоқ: Хегсеттің айтуынша, АҚШ Иранда ұзақ жылдар бойы қалып, мемлекет құрумен айналыспайды. Мақсат режимнің ядролық қаруға қол жеткізуіне жол бермеу және террористік прокси-күштерді жою.
- Финальды кезең: Трамп соғыстың «өте жақын арада» аяқталатынын болжап, тіпті АҚШ-тың Ормұз бұғазын толық бақылауға алу мүмкіндігін қарастырып отырғанын айтты.
Экономикалық және геосаяси салдар
- Мұнай нарығы: Ормұз бұғазындағы кез келген іркіліс әлемдік мұнай бағасының күрт өсуіне әкеледі. Алайда, Трамп санкцияларды жеңілдету туралы да сөз қозғап, жағдай реттелген соң нарықты тұрақтандыруға ниетті екенін сездірді.
- Аймақтық қауіпсіздік: Иранның Парсы шығанағындағы араб елдеріне шабуыл жасауы аймақтағы шиеленістің жаңа деңгейге көтерілгенін білдіреді.
АҚШ «барын салып» соққы беру арқылы Иранның әскери әлеуетін тез арада талқандап, соғысты қысқа мерзімде аяқтауды көздеп отыр. Дегенмен Ормұз бұғазының миналануы әлемдік энергетикалық дағдарыс қаупін әлі де жоғары деңгейде ұстап тұр.
