Tele2-ден кейінгі «Қазақтелеком»: пайда өсті, бірақ қарыз көбейді

«Қазақтелеком» үшін 2025 жыл үлкен өзгерістермен есте қалды. Компания Tele2 операторын сатып, мобильді бизнестің бір бөлігінен шықты. Соған қарамастан, жылды табыс пен таза пайданың айтарлықтай өсуімен аяқтады. Бірақ бұл жетістіктің екінші жағы да бар: компанияның қарызы, дебиторлық берешегі және қысқа мерзімді міндеттемелері көбейді.

Tele2 сатылғаннан кейін активтер азайды

2025 жылдың қорытындысында «Қазақтелекомның» активтері 14%-ға қысқарып, 1,4 трлн теңгеге түсті. Бұған Tele2 брендімен жұмыс істеген «Мобайл Телеком-Сервис» компаниясының сатылуы әсер етті.

Tele2-нің 100% үлесі Катардың Power International Holding компаниясына 1,1 млрд долларға сатылды. «Қазақтелеком» 2025 жылдың қаңтарында оның 700 млн долларын немесе шамамен 370 млрд теңгесін алды. Қалған 400 млн доллар бірнеше жыл ішінде белгілі бір шарттар орындалған сайын төленеді. Компания мобильді активін сатқанымен, жаңа инфрақұрылымға ақша салуды тоқтатпаған. Оның негізгі құралдарының құны бір жылда 18%-ға өсіп, 653 млрд теңгеге жетті. Бұл қаражат 4G және 5G желілерін кеңейтуге, ауылдарды интернетпен қамтуға және мыс желілерді оптикалық талшыққа ауыстыруға бағытталып жатыр.

Түсім артты, пайда екі есеге жуық өсті

«Қазақтелекомның» 2025 жылғы түсімі 18%-ға өсіп, 587 млрд теңгеге жетті. Оның 305 млрд теңгесі тіркелген байланыс қызметтерінен, ал 249 млрд теңгесі мобильді байланыстан түскен.

Компанияға қарапайым тұрғындар ғана емес, бизнес пен басқа байланыс операторлары да көбірек ақша әкеле бастаған. Корпоративтік клиенттерден түскен түсім 37%-ға, ал басқа операторларға көрсетілген қызметтен түскен табыс бірден 96%-ға өскен. Шығындар да қатар өсті. Қызметтердің өзіндік құны 19%-ға артып, 458 млрд теңгеге жетті. Қызметкерлерге жұмсалған шығын 124 млрд теңгені, амортизация 107 млрд теңгені құрады.

Соған қарамастан, компанияның таза пайдасы 91%-ға өсіп, 147 млрд теңгеге жетті. Яғни «Қазақтелеком» бір жылдың ішінде таза табысын екі есеге жуық көбейтті. Tele2-ден түскен ақша дивидендке кетті.

Tele2-нің сатылуы компанияға қомақты қаражат әкелді. Алайда бұл ақшаның едәуір бөлігі компания ішінде ұзақ сақталған жоқ.

2025 жылы «Қазақтелеком» акционерлеріне 293 млрд теңге дивиденд төледі. Бұл 2024 жылмен салыстырғанда 13 есе көп әрі компания тарихындағы рекордтық көрсеткіш болды.

Басқаша айтқанда, компанияның бір жылдағы дивиденд төлемі сол жылғы таза пайдасынан екі есеге жуық асып түсті. Төлемнің негізгі бөлігін бақылаушы акционер – «Самұрық-Қазына» қоры алды. Қарыздың қысқа бөлігі көбейіп келеді.

Қарыз да өсті

Компанияның жалпы міндеттемелері Tele2 сатылғаннан кейін 15%-ға азайып, 674 млрд теңгені құрады. Бірақ оның құрылымына қарасақ, қысқа мерзімді қарыздың өскенін көруге болады.

Қысқа мерзімді қарыздар 23%-ға артып, 188 млрд теңгеге жетті. Кредиторлық берешек те 25%-ға көбейіп, 104 млрд теңгені құрады. Оның басым бөлігі инвестициялық жобаларға байланысты жиналған.

«Қазақтелеком» Қазақстанның Даму банкінен, Қытай банкінен, Нұрбанктен және «Самұрық-Қазынадан» қаржы тартып отыр. Бұл қаражат жаңа байланыс желілерін салуға, 5G инфрақұрылымын дамытуға және дата-орталықтар құруға жұмсалады. Клиенттердің қарызы да ұлғайды.

Назар аударатын тағы бір көрсеткіш – дебиторлық берешек. Компанияға клиенттер мен серіктестер төлеуге тиіс сома бір жыл ішінде 53%-ға өсіп, 66 млрд теңгеге жетті.

Оның 10 млрд теңгесі бір жылдан астам уақыт бойы өтелмеген. Компания бұл соманың басым бөлігі қайтарылмауы мүмкін екенін ескеріп, арнайы резерв құрған.

Жалпы алғанда, «Қазақтелекомның» қаржылық жағдайы әзірге тұрақты. Компанияның түсімі мен пайдасы өсіп, ірі инвестициялық жобалар жалғасып жатыр. Бірақ рекордтық дивиденд төлемі, қысқа мерзімді қарыздың және дебиторлық берешектің көбеюі алдағы кезеңде компанияның ақша ағынына қысым түсіруі мүмкін.