Қырғызстандағы жаңа «Бішкек-Арена» стадионының құрылысына 386 млн доллар жұмсалғаны хабарланды. Бұған дейін әлеуметтік желілерде нысанның құны шамамен 60 млн доллар болды деген ақпарат тараған еді. Алайда жарияланған жаңа мәліметте бұл сома бастапқы, әлдеқайда қарапайым жобаға қатысты болғаны айтылған. Kursiv.Media бұл туралы Қырғызстан президентінің баспасөз хатшысы Аскат Алагозов мәлімдеді деп хабарлайды.
Алғашқы жоспар бойынша Бішкекте 30-35 мың көрерменге арналған кәдімгі футбол стадионы салынуға тиіс еді. Оның болжамды құны шамамен 60-70 млн доллар болған.
Кейін Қырғызстан президенті Садыр Жапаров жобаны толығымен өзгертуді тапсырған. Стадион қырғыз киіз үйінің пішінінде салынып, оның ішінде коммерциялық және ойын-сауық инфрақұрылымы болуы керек деген шешім қабылданған.
52 мың адамға арналған алып кешен
Жоба қайта қаралғаннан кейін стадионның сыйымдылығы 51 252 орынға дейін ұлғайған.
«Бішкек-Аренаның» негізгі сипаттамалары:
- жер телімінің аумағы – шамамен 20 гектар немесе 200 мың шаршы метр;
- құрылыстың жалпы ауданы – 194 248 шаршы метр;
- нысанның диаметрі – 280 метр;
- биіктігі – 70 метр;
- қабат саны – 8;
- көрермен орны – 51 252;
- сметалық құны – $386 млн.
Сыйымдылықтың 50 мыңнан асуына халықаралық футбол жарыстарына қойылатын талаптар да әсер еткені айтылған.
Сауда орталығы, кинотеатр және мейрамханалар болады
Жаңа арена тек футбол матчтарына арналған стадион болмайды. Оның ішінде үлкен коммерциялық инфрақұрылым қарастырылған.
Стадион кешенінде жалпы аумағы 35 916 шаршы метр болатын сауда орталығы орналасады. Оның құрамында:
- 48 дүкен;
- 1 супермаркет;
- 18 сауда дүңгіршегі;
- 23 мейрамхана;
- 11 кафе;
- 4 кинотеатр залы;
- балалар ойын алаңы;
- спорт залы болады.
Сонымен қатар жалпы аумағы 5 087 шаршы метр болатын террасалар қарастырылған.
Жоба авторларының есебінше, коммерциялық нысандар стадионды бюджет есебінен тұрақты қаржыландыру қажеттігін азайтып, кешеннің өз шығынын өзі өтеуіне мүмкіндік беруі тиіс.
Қазірдің өзінде стадионда ақылы іс-шаралар мен концерттер өткізуге алғашқы өтінімдер түсе бастағаны айтылады.
Неге бастапқы 60 млн доллар бірнеше есе өсті?
Жарияланған түсіндірмеге сәйкес, бастапқыда әңгіме қазіргі кешен туралы емес, 30-35 мың орындық қарапайым стадион туралы болған.
Егер жоба бастапқы форматта іске асырылса, ол Бішкектегі Долон Өмірзақов атындағы стадионға ұқсас нысан болар еді. Мұндай стадионның коммерциялық табыс көзі аз болғандықтан, оны ұстау мен қызметкерлердің жалақысын төлеуге жыл сайын бюджеттен едәуір қаржы қажет болатыны айтылған.
Сондықтан жоба 52 мың орындық көпфункционалды кешенге айналдырылған.
Құрылыстың қымбаттауына металл мен бетон бағасының өсуі, логистика, жұмыс күші, инженерлік жүйелер, инфляция және коммерциялық алаңдардың көбеюі де әсер еткен.
Қырғызстан жағдайында бұған қар жүктемесін есептеу, қысқы суыққа бейімдеу, жылыту жүйелері, сейсмикалық қауіпсіздік және күшейтілген металл конструкциялар секілді қосымша талаптар қосылады.
Әлемдегі стадиондар қанша тұрады?
«Бішкек-Аренаның» құнын түсіндіру үшін басқа елдердегі жаңа стадиондар да мысал ретінде келтірілген.
АҚШ-тағы Allegiant Stadium 65 мың адамға арналған және шамамен 1,9 млрд долларға салынған.
Англиядағы 62 мың орындық Tottenham Hotspur Stadium құрылысына шамамен 1,33 млрд доллар жұмсалған.
Сингапурдағы 55 мың орындық National Stadium – шамамен 1,31 млрд доллар.
Ресейдегі 68 мың орындық «Крестовский» стадионының құны шамамен 1,1 млрд доллар болған.
Қытайдағы 60 мың орындық Chengdu Fenghuangshan – шамамен 1 млрд доллар.
Англиядағы 90 мың орындық Wembley стадионының құрылысы шамамен 1,5 млрд долларға шыққан.
Австралиядағы 61 мың орындық Optus Stadium – шамамен 1,2 млрд доллар.
АҚШ-тағы AT&T Stadium бастапқыда 650 млн долларға бағаланғанымен, құрылыстың соңғы құны 1,15 млрд долларға жеткен.
Ал SoFi Stadium бастапқыда $2,6 млрд болады деп есептелген, кейін оның құны 5 млрд доллардан асқан.
Индонезиядағы 82 мың орындық Jakarta International Stadium шамамен 600 млн доллар, Қытайдағы 50 мың орындық Qingdao Youth Football Stadium 594 млн доллар, Сенегалдағы 50 мың орындық Stade du Sénégal шамамен 420 млн долларға салынған.
Стадион құрылысы тексеріледі
Сонымен бірге Садыр Жапаров «Бішкек-Арена» құрылысына жұмсалған қаржыны тексеруді тапсырған.
Арнайы комиссия құрамына Есеп палатасы мен басқа да мемлекеттік органдардың өкілдері кірмек.
Тексеру кезінде құрылыс материалдарының толық пайдаланылғаны, жұмысшыларға жалақының толық төленгені, қаражатты жымқыру фактілерінің болған-болмағаны және басқа да шығындар қаралады.
Тексеру аяқталғаннан кейін оның нәтижелері қоғамға жарияланады деп жоспарланып отыр.
Қазақстандағы стадиондар қанша тұрады?
Салыстыру үшін, «Астана Арена» 2006–2009 жылдары салынған. 30 мыңнан астам көрерменге арналған, жылжымалы шатыры бар стадионның құрылысы шамамен $182–185 млн болған. Құрылысшы Sembol Construction дерегінде шамамен $182 млн көрсетілсе, бірқатар халықаралық дереккөзде $185 млн деп беріледі.
Ал Астанадағы Қажымұқан Мұңайтпасов атындағы жаңа стадионның құрылысына 17,3 млрд теңгеден астам қаржы қарастырылған. Нысан шамамен 3,6 мың көрерменге есептелген.
Алматыда салынып жатқан жаңа футбол стадионы 45 мың орынға арналған. Алайда оның нақты түпкілікті құны әзірге ресми түрде жарияланған жоқ.
