Қазақстан қорғанысқа 1,4 трлн теңге жұмсайды: ақша қайда кетеді

*Қорғаныс бюджеті / фото: Нұрсұлтан Ерболатұлы*

Қазақстан 2026 жылы қорғаныс бағытына 1,384 трлн теңге жұмсауды жоспарлап отыр. Алайда қаржының бәрі тікелей армияға берілмейді: оның бір бөлігі Төтенше жағдайлар министрлігінің жұмыстарына бағытталған. Kursiv.Media Қаржы министрлігінің республикалық бюджет деректерін негізге алып, қорғанысқа бөлінген қаражат қайда жұмсалатынын зерттеді.

Әскери мұқтаждық үшін 1,124 трлн теңге

2026 жылғы түзетілген республикалық бюджетте «Қорғаныс» бағытына жалпы 1 384,4 млрд теңге қарастырылған. Соның 1,1 трлн теңгесі, яғни шамамен 81,2%-ы әскери мұқтаждықтарға тиесілі.

2026 жылғы түзетілген қорғаныс шығысы Қазақстанның болжамды ЖІӨ-сінің шамамен 0,75%-ына тең

Қаражаттың негізгі бөлігі Қарулы күштердің жауынгерлік және жұмылдыру дайындығын қамтамасыз етуге жұмсалады. Аталған бағдарламаға 1,1 трлн теңге бөлінген. Тағы 12,6 млрд теңге Қарулы күштерді дамыту бағдарламасына бағытталады. Бұдан бөлек, Үкімет резервінен іс-шаралар өткізуге арналған нысаналы трансферттерге шамамен 2 млрд теңге қарастырылған.

Демек әскери бағыттағы шығындардың басым бөлігі бір ғана ірі бағдарламаға – армияның жауынгерлік және жұмылдыру дайындығын қамтамасыз етуге шоғырланған.

Қазақстанның қорғаныс бюджеті

млрд ₸

Дереккөз: ҚР Қаржы министрлігі

ТЖ жұмыстарына 259,8 млрд теңге

«Қорғаныс» бюджетінің қалған 259,8 млрд теңгесі Төтенше жағдайлар министрлігіне қарасты жұмыстарға жұмсалады. Бұл жалпы қорғаныс шығысының шамамен 18,8%-ына тең.

Оның ішінде табиғи және техногендік төтенше жағдайлардың алдын алу, оларды жою, өнеркәсіптік қауіпсіздік және мемлекеттік материалдық резерв саласына шамамен 200 млрд теңге бөлінген.

Осы соманың ішінде:

2026 жылғы түзетілген бюджет

Қорғанысқа 1 384 млрд ₸ бөлінді

Қаржы министрлігінің республикалық бюджет деректеріне сүйенсек, қаражаттың басым бөлігі әскери қажеттіліктерге, қалғаны төтенше жағдайлар жөніндегі жұмыстарға бағытталған.

Жалпы «Қорғаныс» шығысы

1 384 млрд ₸

Бастапқы жоспар — 1 427,8 млрд ₸

Әскери қажеттіліктер

81,2%

1 124,5 млрд ₸

Қаражаттың негізгі бөлігі Қарулы күштердің жауынгерлік және жұмылдыру дайындығына бағытталған.

Төтенше жағдайлар

18,8%

259,8 млрд ₸

ТЖ-ның алдын алу, құтқару жұмыстары, авиациялық қызмет және мемлекеттік материалдық резерв.

Негізгі шығындар

Қарулы күштердің жауынгерлік және жұмылдыру дайындығы

1 109,9 млрд ₸

Қарулы күштерді дамыту бағдарламасы

12,6 млрд ₸

ТЖ-ның алдын алу, өнеркәсіптік қауіпсіздік және материалдық резерв

200,0 млрд ₸

ТЖ жүйесіндегі ағымдағы әкімшілік шығыстар

111,8 млрд ₸

Бастапқы жоспармен салыстырғанда

−43,4 млрд ₸

2026 жылғы қорғаныс шығысы бастапқы 1 427,8 млрд ₸ жоспардан төмендеген. Қысқарудың негізгі бөлігі әскери қажеттіліктерге тиесілі.

Дереккөз: ҚР Қаржы министрлігінің республикалық бюджет деректері. Сомалар млрд теңгеге дейін дөңгелектелді.

Бастапқы жоспардан азайды

2026 жылға арналған бастапқы республикалық бюджетте «Қорғаныс» бағытына 1,4 трлн теңге қарастырылған болатын. Түзетілген нұсқада бұл сома 1,4 трлн теңгеге дейін төмендеген.

Яғни жалпы шығыс шамамен 43,4 млрд теңгеге азайған.

Негізгі қысқарту әскери мұқтаждықтарға тиесілі: бұл бағыттағы шығын 1,2 трлн теңгеден 1 124,5 млрд теңгеге дейін төмендеген. Ал Төтенше жағдайлар министрлігіне қарасты шығыстар керісінше сәл өсіп, 259,4 млрд теңгеден 259,8 млрд теңгеге жеткен.