2027 жылдан бастап автонесие алу қиындауы мүмкін
Қазақстанда 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап кейбір автонесиеге қойылатын талаптар өзгеруі мүмкін. Қазір автонесие алғанда борыш жүктемесінің шекті деңгейіне қатысты талап бәріне бірдей қолданылмайды. Бұл жеңілдік 2026 жылдың соңына дейін қолданылады. Ұлттық банк оны ұзарту туралы шешімді әлі қабылдаған жоқ. Бұл туралы KursivAвтo Finratings мәліметіне сүйеніп хабарлайды.
Автокредит алу үшін қандай талаптар қойылуы мүмкін?
Қазақстанда қарыз жүктемесі коэффициентінің (ҚЖК) стандартты шегі – 50%. Яғни ай сайынғы расталған табысы 400 мың теңге болатын адамның барлық несие бойынша төлемі әдетте 200 мың теңгеден аспауы керек.
Қазір кейбір автокредиттер бұл шектеуден босатылған. Егер жеңілдік ұзартылмаса, 2027 жылдан бастап банктер оларға да тиісті талаптарды қолдануы мүмкін. Алайда Ұлттық банк түпкілікті шешім қабылдаған жоқ.
Алғашқы жарна қанша болуы керек
Қолданыстағы тәртіп бойынша, ҚЖК шектеуінен босату үшін жүрілген көліктерге мынадай ең төменгі алғашқы жарна қарастырылған:
- Үш жылға дейінгі көлікке – құнының кемінде 30%-ы;
- Үш жылдан асқан көлікке – кемінде 50%.
Жаңа, бұрын пайдаланылмаған және Қазақстанда алғаш рет тіркелетін көліктерге осы жеңілдікті қолдану үшін нормативте ең төменгі алғашқы жарна белгіленбеген. Дегенмен банк өз талаптарын қоя алады.
Егер жеңілдік тоқтатылса, алғашқы жарнаның болуы қарыз алушыны ҚЖК талабынан автоматты түрде босатпайды.
Неліктен Ұлттық банк талаптарды қайта қарастырып жатыр
Ұлттық банктің дерегінше, 2026 жылғы қаңтар-тамызда Қазақстанда 1,2 трлн теңгеге автонесие берілген. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 22,9%-ға аз.
Сонымен қатар автонесиелердің жалпы портфелі өсіп келеді. 2026 жылғы 1 қыркүйекте оның көлемі 4,3 трлн теңгеге жетіп, бір жылда 16,3%-ға артқан. Қарызды қайтару тәуекелі жоғары автонесиелердің үлесі де 2025 жылдың соңындағы 5,3%-дан 2026 жылғы 1 қыркүйекте 5,6%-ға өскен.
Ұлттық банк жеңілдіктерді ұзарту мәселесін кредиттік портфельдің сапасы мен халықтың борыш жүктемесін ескере отырып қарастырып жатыр.
Қолданыстағы автокредиттер өзгере ме
Ықтимал өзгерістер бұрын жасалған кредит шарттарын өздігінен өзгертпейді. Ал жаңа автокредит рәсімдегенде банк сол кезде қолданыста болатын талаптарды ескереді.
Қазір автонесие алуға қойылатын талаптарды қатаңдату туралы түпкілікті шешім жоқ. Сондықтан көлік сатып алуды жоспарлағандарға барлық несие бойынша ай сайынғы төлемдерін есептеп, автокөлікті ұстауға кететін шығындарды да ескерген жөн.
Тағы да оқыңыз: Қазақстанның қаржы жағдайы: несиеге батқан халық қымбат көлік мінгісі келеді.
