Үш держава басшысы Қытайда бас қосады: кездесу 19 қарашаға белгіленді

Жарияланды
Business news бөлімінің аға журналисі
фото: NY

Үш держава, үш түрлі мүдде: 19 қарашада Қытайда Путин, Си Цзиньпин және Трамп бір үстел басына жиналады. Вашингтон ядролық қару мен Иран мәселесін көтеруді көздесе, сарапшылар Мәскеу мен Бейжің үшін кездесудің саяси салмағы басым болуы мүмкін деп есептейді. Шэньчжэньдегі келіссөз нақты уағдаластыққа жол аша ма, әлде көшбасшылардың ортақ фотосымен есте қала ма?

Келіссөздер Азия-Тынық мұхиты экономикалық ынтымақтастығы ұйымының (АТЭЫ) саммиті аясында өтеді.

Үш тарап та растады

Алдымен Ақ үй өкілі америкалық БАҚ-қа Трамптың АТЭЫ саммиті аясында Ресей және Қытай басшыларымен үшжақты келіссөз өткізетінін хабарлады. Оның айтуынша, АҚШ президенті ядролық арсеналдарды қысқарту мәселесін көтеруді жоспарлап отыр.

14 қарашада Кремльдің баспасөз хатшысы Дмитрий Песков та кездесуді өткізу жөнінде уағдаластыққа қол жеткізілгенін мәлімдеді. Ол келіссөздер 19 қарашада Шэньчжэньде, АТЭЫ саммиті аясында өтетінін нақтылады.

Ядролық қару, Иран және саяси бедел: сарапшылар Путин, Си және Трамп кездесуінен не күтеді?

АҚШ, Ресей және Қытай басшыларының 19 қарашада Шэньчжэньде өтетін кездесуі ядролық қаруды бақылау мен Иран мәселесін талқылауға мүмкіндік беруі мүмкін. Алайда сарапшылар үшжақты келіссөзден бірден ауқымды келісім күтпейді.

Ядролық келісімге келу неге қиын?

Вашингтондағы Стратегиялық және халықаралық зерттеулер орталығының (CSIS) талдауынша, келіссөздегі негізгі кедергілердің бірі – Қытайдың ұстанымы. Бейжің өзінің ядролық арсеналы АҚШ пен Ресейден әлдеқайда аз екенін алға тартып, үшжақты қарусыздану келіссөздеріне қатысуға әзірге дайын емес.

Орталық сарапшылары кездесуді ұзақ мерзімді диалогтың негізін қалау және ядролық саладағы ашықтықты арттыру үшін пайдалануға болады деп есептейді. Олардың бағалауынша, бірден үлкен келісімге қол жеткізу ықтималдығы төмен.

Трамп Иранға қатысты қолдау іздеуі мүмкін

Джордж Мейсон университетінің құрметті профессоры, Atlantic Council сарапшысы Марк Кацтың пікірінше, Трамп Ресей мен Қытай басшыларын Иранға және Тегеран қолдайтын хуситтерге қысым жасауға көндіруге тырысуы мүмкін.

Дегенмен Кац Мәскеу мен Бейжіңнің мұндай ұсынысты қолдайтынына күмән келтіреді. Оның пайымынша, Таяу Шығыстағы шиеленіс АҚШ назарын Ресей мен Қытайға қарсы әрекеттерден басқа жаққа бұрады. Сондықтан сарапшы кездесуден елеулі уағдаластық күтпейді.

Мәскеу үшін кездесудің өзі маңызды

Еуропалық саясатты талдау орталығының (CEPA) авторлары Дэвид Абрамсон мен Евгений Рощин Путин үшін кездесудің символдық маңызы жоғары екенін жазады.

Олардың бағалауынша, АҚШ және Қытай басшыларымен бір үстелде отыру Ресейге өзін әлемдік шешімдерге ықпал ететін держава ретінде көрсетуге мүмкіндік береді. Авторлар нақты келісім жасалмаса да, Мәскеу кездесудің өзін дипломатиялық жетістік ретінде пайдалана алады деп есептейді. Бұл талдау 28 қазанда, кездесу ресми расталғанға дейін жарияланған.

Бейжің дипломатиялық беделін күшейтуге мүдделі

Абрамсон мен Рощиннің пікірінше, Қытай үшін үш елдің басшыларын келіссөз үстеліне жинай алатын мемлекет ретінде көріну маңызды. Бейжің кездесуді жауапты дипломатия мен бейбіт диалогқа бейілділігін көрсету үшін пайдалана алады.

Сонымен бірге авторлар Қытайдың нақты міндеттемелерге барудан сақтанып, келіссөзді жалпы мәселелерді талқылаумен шектеуге мүдделі болуы мүмкін екенін айтады.

Украина мәселесіне қатысты алаң бар

АҚШ өкілдері Украинадағы соғыс жөніндегі келіссөздер бөлек бағытта жүріп жатқанын және оны үшжақты кездесуде арнайы талқылау жоспарланбағанын мәлімдеген.

Алайда CEPA авторлары Украина мен Еуропаның қатысуынсыз олардың қауіпсіздігіне қатысты мәселелердің талқылану қаупіне назар аударады. Олардың пікірінше, мұндай формат Еуропаның шешім қабылдаудағы рөлін әлсіретуі мүмкін. Бұл сарапшылардың бағасы; үш тараптың осы мәселелер бойынша шешім қабылдауға уағдаласқаны туралы ақпарат жоқ.

Сондай-ақ оқыңыз