Орталық сайлау комиссиясы алдағы республикалық референдумды EGOV порталы арқылы онлайн-форматта өткізу жоспарланбағанын түсіндірді.
Жасанды интеллект және цифрлық даму бірінші вице-министрі Ростислав Коняшкиннің айтуынша, қолданыстағы заңнамада дауыс берудің офлайн форматы қарастырылған. Оның айтуынша, азамат дауыс беру күні учаскеге жеке өзі келіп, ерік білдіру құпиясы қағидатын сақтай отырып, бюллетеньді толтыруы тиіс.
«Азамат өз ерік-жігерін офлайн форматта білдіруі керек, яғни дауыс беру күні келіп, бюллетень толтыруы керек. Оның ішінде жасырын дауыс беруге байланысты шектеулер бар, яғни кабинетте бюллетень толтырылады», – деп атап өтті ол.
Вице-министр заңнаманы өзгерту және онлайн-дауыс беруді енгізу туралы шешім қабылдау кезінде ведомство мәселенің техникалық бөлігін пысықтауға дайын екенін айтты. Алайда қазіргі уақытта министрліктің алдына мұндай міндет қойылмады.
Халықаралық тәжірибе туралы сұраққа жауап бере отырып, Коняшкин тек шектеулі мемлекеттер электронды дауыс беруді қолданатынын, тіпті дамыған елдер арасында да мұндай шешімдер сирек кездесетінін атап өтті.
ОСК төрағасы Нұрлан Әбдіров әлемде 40-қа жуық ел электронды дауыс беруді қандай да бір дәрежеде қолданғанын нақтылады. Оның айтуынша, бұл тәжірибе зерттелуде.
Сонымен бірге, ол қағаз жүзінде дауыс беру электронды дауыс беруден он есе арзан екенін атап өтті. Сонымен қатар, қоғамда бұл мәселе бойынша бірыңғай ұстаным жоқ: ішкі сауалнамаларға сәйкес, азаматтардың пікірлері шамамен бірдей бөлінді.
Әбдіров, сонымен қатар, электронды дауыс беру жүйелері шығарылатын Оңтүстік Кореяның мысалын келтірді. Технологиялық мүмкіндіктерге қарамастан, парламенттік сайлаудың негізгі күнінде электронды машиналар қолданылмайды.
«Мен олардан неліктен онлайн дауыс беруді қолданбайтынын сұрадым. Олар қоғамда консенсус жоқ дейді», – деді ОСК басшысы.
Электрондық формат төңірегінде пікірталас тудыратын факторлардың ішінде ол киберқауіпсіздік мәселесін, жеке деректердің шығып кету қаупін және дауыс беру процедурасына деген сенімді атады. Оның айтуынша, бұл тәуекелдерге жиі назар аударатын цифрлық технологияларды белсенді қолданатын жас азаматтар.
Бұған дейін республикалық референдум өткізуге арналған шығыстардың алдын ала сметасы 20,8 млрд теңгені құрайтынын жазған едік.
Айта кетейік, Қазақстандағы үгіт 2026 жылдың 12 ақпанынан басталды.
Айта кетейік, жаңа Конституцияның соңғы жобасы 2026 жылдың 1 шілдесінен бастап іске асырылады. Бұрынғы редакциясы сол күні күшін жояды. Сондай-ақ, құжаттың қабылданған күні мемлекеттік мерекеге айналады. Референдумның өзі 2026 жылдың 15 наурызына белгіленген.
