2026 жылдың ақпан айында тұрғын үй жағдайын жақсарту үшін берілген біржолғы зейнетақы төлемдері айтарлықтай азайды. Бұл көрсеткіш соңғы екі жылдағы ең төменгі деңгейге түскен. Ақпаратты Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры (БЖЗҚ) дерегіне көруге болады.
Ақпан айында тұрғын үй мақсатында 23,8 мыңға жуық өтініш орындалды. Бұл қаңтар айымен салыстырғанда 38% аз. Соңғы рет мұндай төмен көрсеткіш 2024 жылдың мамыр айында, яғни зейнетақы жинағын жаппай алу кезеңі басталғанға дейін тіркелген болатын.
Ақшалай түрде төмендеу қарқыны 28%-ды құрап, жиынтық сома 36,8 млрд теңгеге дейін азайды. Инфляцияны ескергендегі нақты есептеулер бойынша, бұл 2025 жылдың наурызынан бергі ең төменгі номиналды мән болып отыр.
Көрсеткіштердің құлдырауына тұрғын үй құрылыс жинақ жүйесіндегі ипотеканы өтеу ережелеріне енгізілген өзгерістер тікелей себеп болды.
Жаңа талаптар бойынша:
- «Отбасы банк» клиенттері зейнетақы артықшылығын тек негізгі қарызды өтеуге ғана жұмсай алады.
- Несие бойынша сыйақыны (пайыздарды) клиенттер өз қаражаты есебінен төлеуге тиіс.
Осы жаңа схеманы техникалық іске асыру мақсатында банк қаңтардың соңынан 2 наурызға дейін өтінімдерді қабылдауды тоқтатты. Нәтижесінде бұл бағыттағы белсенділік іс жүзінде тоқырап қалды: егер қаңтарда 10,7 мың өтініш орындалса, ақпанда бұл көрсеткіш небәрі 10 өтінішпен шектелді.
Құлдырау тек «Отбасы банкте» ғана емес, басқа санатта да байқалады:
- Жай ипотеканы (тұрғын үй құрылыс жинақ жүйесінен тыс) өтеу бойынша да өтініштер азайған, бірақ оларға жаңа шектеулер әсер етпеген.
- «Отбасы банктегі» несие төлемдерін есепке алмағанда, жалпы белсенділіктің төмендеуі біршама баяу: өтініштер саны бойынша 15%-ға, сомасы бойынша 17%-ға азайған.
Наурыз айына болжам
Сарапшылардың пікірінше, наурыз айында зейнетақы жинағын алу көрсеткіштері біршама қалпына келуі мүмкін. Алайда көрсеткіштің 2025 жылғы деңгейге жете қоюы екіталай. Бұған қаңтар айынан бастап ең төменгі жеткіліктілік шегінің көтерілуі де өз әсерін тигізіп, халықтың жинағын алу мүмкіндігін шектеп отыр.
