Энергетикалық шок: мұнай бағасы 110 доллардан асты

Жарияланды
фото: Kursiv Media

2026 жылдың 9 наурызында жаһандық энергетика нарығы соңғы жылдардағы ең ірі баға секірісіне куә болды. Таяу Шығыстағы геосаяси шиеленістің ушығуы мен логистикалық хабтардың жабылуы мұнай құнын бір күннің ішінде ширек есеге жуық қымбаттатты. Kursiv.Media қор нарығындағы мұнай бағасының қазіргі жағдайын талдап көрді.

Бағалардың күрт өсуі және нарық динамикасы

9 наурыз таңертеңгі сауда-саттықта мұнайдың эталондық маркалары рекордтық өсім көрсетті:

  • Brent мұнайының бағасы 23,38%-ға өсіп, барреліне 114,36 долларды құрады (сауда-саттық қызған сәтте баға $117-дан асты).
  • WTI маркасы 24,75%-ға қымбаттап, 113,40 доллар деңгейіне жетті.
  • Ресейлік Urals мұнайы да нарықтан қалыс қалмай, 26,40%-ға өсіп, 90,97 доллар деңгейінде саудалануда.

Бұл өсім тек шикі мұнаймен шектелмей, жанар-жағармай және газ нарығына да тікелей әсер етті. Атап айтқанда, дизель отыны (Heating Oil) 19%-ға, ал бензин 13%-ға қымбаттады.

Ормуз бұғазының жабылуы: басты себеп

Нарықтағы мұндай дүрбелеңнің негізгі себебі – Ормуз бұғазының жабылуы және Таяу Шығыстағы әскери іс-қимылдардың басталуы. Бұл аймақ әлемдік мұнай тасымалының күретамыры болып саналады, сондықтан оның оқшаулануы жеткізілім тізбегінің үзілуіне әкеп соқты.

Өндірістің тоқтауы:

  1. Ирак: Елдің оңтүстігіндегі үш ірі кен орнында өндіріс 70%-ға қысқарды. Егер соғысқа дейін өндіріс тәулігіне 4,3 млн баррель болса, қазір ол 1,3 млн баррельге дейін құлдырады.
  2. Кувейт: Кеме қатынасына төнген қауіпке байланысты мұнай өндіру мен өңдеуді алдын ала шектеу туралы шешім қабылдады.
  3. БАӘ: Офшорлық өндірісті реттеп, қорларды басқару режиміне көшті.

Металл нарығындағы кері реакция

Қызықты жайт, энергетика саласындағы баға жарылысы металдар нарығына кері әсерін тигізді. Инвесторлардың назары толығымен энергия ресурстарына ауғандықтан, алтын бағасы 1,34%-ға төмендеп, 5,089 доллар деңгейіне түсті. Күміс, мыс және платина да арзандап жатыр. Дегенмен болат пен темір кені аз да болса оң динамика сақтап тұр.

Қазіргі таңда нарықтағы жағдай толығымен геосаяси факторларға тәуелді. Егер Таяу Шығыстағы қақтығыс ұзаққа созылып, Ормуз бұғазы ашылмаса, мұнай бағасының жаңа тарихи максимумдарға жетуі әбден мүмкін. Бұл жаһандық инфляцияның жаңа толқынына және дамыған елдердегі энергия тапшылығына алып келуі ықтимал.

Еске сала кетейік, өткен аптада JP Morgan мұнай бағасының $100 көрсеткіші де «арзан» болып көрінуі мүмкін – деп болжаған.

Сондай-ақ оқыңыз