2026 жылдың наурызындағы статистикалық мәліметтер елдегі шағын бизнес секторында қызықты трендтің басталғанын көрсетті. Kursiv Media төрт жыл бойы тоқтаусыз өскен кәсіпкерлер саны рекордтық деңгейге жеткенімен, динамиканың күрт баяулағанын анықтады.
Төрт жылдық «марафон»: өсімнен стагнацияға дейін
Соңғы үш жыл ішінде Қазақстандағы жеке кәсіпкерлер санының өсуі нағыз «бум» ретінде сипатталып келді. Егер 2023 жылдың наурызында елде 1,55 млн жұмыс істеп тұрған кәсіпкер болса, 2025 жылға қарай бұл көрсеткіш 1,72 миллионға дейін жетті.
Алайда 2026 жылдың наурыз айындағы жаңа деректер сарапшыларды ойландырып тастады. Соңғы бір жыл ішіндегі өсім небәрі 0,3%-ды құрады. Бұл алдыңғы жылдардағы 6,3% бен 4,8%-дық қарқынмен салыстырғанда өте төмен көрсеткіш. Кәсіпкерлік нарығы өзінің максималды мүмкіндігіне жеткендей әсер қалдырады.
Бизнестің географиясы: Алматы мен Абай облысы көш басында
Елдің бизнес картасына көз жүгіртсек, кәсіпкерлік белсенділіктің оңтүстік өңірлер мен мегаполистерде шоғырланғанын көреміз.
- Алматы қаласы мен Астана күткеніміздей бизнес хабы мәртебесін сақтап тұр (тиісінше 288 мың және 204 мың кәсіпкер).
- Бірақ нағыз «феномен» – Абай облысы. Мұнда 372 831 кәсіпкер тіркелген, бұл – республика бойынша ең жоғары көрсеткіштердің бірі.
- Керісінше, Ұлытау (16 мың) мен Солтүстік Қазақстан (28 мың) облыстары кәсіпкерлер саны бойынша ең төменгі орындарда қалып отыр.
Бұл алшақтық өңірлердегі демографиялық жағдай мен экономикалық құрылымның әртүрлі екенін айқын көрсетеді.
Саннан сапаға көшу ме
Журналистік сараптама көрсеткендей, жеке кәсіпкерлер санының өсуіндегі кідіріс бірнеше фактормен байланысты болуы мүмкін. Біріншіден, салықтық әкімшілендірудің күшеюі «көлеңкедегі» бизнестің азаюына немесе шағын субъектілердің бірігуіне алып келді. Екіншіден, көптеген кәсіпкерлердің жеке кәсіпкерліктен (ЖК) жауапкершілігі шектеулі серіктестік (ЖШС) форматына ауысуы ықтимал.
Бүгінгі таңда республика бойынша барлығы 1 723 427 жеке кәсіпкер тіркелген. Бұл көрсеткіш ел экономикасының қозғаушы күші әлі де шағын бизнес екенін дәлелдейді.
