2026 жылдың басында Өзбекстан сырттан тасымалданатын табиғи газ көлемін 4,1 есеге ұлғайтты. Ішкі өндірістің құлдырауына байланысты ресми Ташкент Үстірт аймағындағы кен орындарын игеру үшін әлемдік алпауыттар – BP және SOCAR компанияларымен ынтымақтастықты нығайтпақ.
Екі айдағы импорт көлемі 202 млн доллар
Статистика агенттігінің соңғы есебіне сәйкес, биылғы жылдың қаңтар-ақпан айларында көгілдір отынды шетелден сатып алу көрсеткіші 4,1 есеге өсіп, 202,2 млн долларға жетті. Ал экспорт көлемі небәрі 7,1 млн долларды құрап отыр. Бұл деректер елдің таза импорттаушы мәртебесіне біржола өткенін айғақтайды.
Өндірістің құлдырауы және импортқа тәуелділік
Меншікті өндірістің азаюы сыртқы жеткізілімдерге тәуелділіктің басты факторына айналды. Есепті кезеңде елде 6,9 млрд текше метр газ өндірілген, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 6,7%-ға төмен.
«Өзбекмұнайгаз» иелігіндегі қолданыстағы кен орындарының сарқылуына байланысты билік халықаралық тәжірибеге сүйенуге мәжбүр. Үстірт үстіртіндегі жұмыстарға әзірбайжандық SOCAR компаниясынан бөлек, ұңғымалардың тиімділігін арттыру технологияларын енгізу үшін британдық BP корпорациясын тарту жоспарланып отыр.
Дағдарысқа қарсы шаралар: жаңа стратегия
Саланы тығырықтан шығару мақсатында бірінші тоқсанда бірқатар шұғыл шаралар қолға алынды:
- Жаңа бұрғылау алаңдарын іске қосу: Қолданыстағы қорды ауқымды реконструкциялау басталды.
- Цифрландыру және бақылау: Геологиялық-гидродинамикалық модельдеу енгізіліп, далалық жұмыстарды қадағалайтын супервайзинг жүйесі іске қосылды.
- Сейсмобарлау: Жаңа 2D және 3D-сейсмобарлау жұмыстары арқылы ресурстық базаны толықтыратын перспективалы учаскелерді анықтау көзделіп отыр.
Мамандардың болжамынша, бұл қадамдар жақын арада газ тапшылығын азайтып, шикізат қорын қайта қалпына келтіруге мүмкіндік бермек.
Негізсіз баға өсіргендер жазалануда
Өзбекстан билігі газ тапшылығы кезінде биржада бағаны қолдан өсіргендерді әшкереледі. Бәсекелестікті қорғау комитеті жүргізген тексеріс нәтижесінде, нарықтағы ахуалды пайдаланып, өзара келісіп әрекет еткен 31 компания анықталды.
Заң бұзушыларға 28,9 млрд сом көлемінде айыппұл салынды. Сонымен қатар, мемлекеттік орган компаниялардың заңсыз іс-әрекет арқылы тапқан 34,1 млрд сом негізсіз табысын бюджетке қайтаруды талап етіп отыр.
Бұл қадам елдегі энергетикалық дағдарыс кезіндегі алыпсатарлықты ауыздықтауға бағытталған қатаң шаралардың бірі ретінде бағалануда.
