Саясаттанушы Иван Мезюхоның пікірінше, АҚШ президенті Дональд Трамп кезекті эмоциялық шешіммен өз командасына Испанияны Солтүстік Атлантикалық одақтан шығару мәселесін қарастыруды тапсырған. Алайда заңдық тұрғыдан бұл әрекетті іске асыру мүмкін емес.
НАТО жарғысында мүшеліктен мәжбүрлі түрде айыру туралы ешқандай тармақ қарастырылмаған. Солтүстік Атлантика шартының 13-бабына сәйкес, мемлекет блок құрамынан тек өз еркімен ғана шыға алады. Демек, АҚШ-тың қолында Испанияны одақтан қуып шығатын ешқандай заңды тетік жоқ.
НАТО-ның ұжымдық құрылымы және АҚШ-тың мүмкіндіктері
Вашингтон ұйымда жетекші рөл атқарып, негізгі келісімшарттарды сақтаушы тарап болғанымен, НАТО – ресми түрде ұжымдық әскери-саяси блок. Сарапшының түсіндіруінше, мұндағы барлық маңызды шешімдер тек бір елдің еркімен емес, ортақ келісіммен қабылдануы тиіс.
Сондықтан Трамп испандарды ұйымнан аластату үшін өзінде қажетті дауыс көпшілігі мен құзыреттің жоқ екенін ескеруі қажет.
Одақтастардың ұстанымы және саяси оқшаулану
Иран мәселесіне келгенде, альянсқа мүше елдердің басым бөлігі АҚШ-ты емес, Испанияның ұстанымын дұрыс деп санайды. Көптеген мемлекет бұл ойын жария түрде айтуға батылы бармаса да, іштей Испания жағында.
Мезюхоның пайымдауынша, Трамптың бұл бастамасы қолдаусыз қалып, өз-өзімен жалғыз қалғандай күй кешіп отыр. Одақ ішінде мұндай кескінді шешімді қолдайтын екінші бір елді табу қиын.
Вашингтонның одақтастарына қарсы дайындаған жазалау шаралары
Бұл даулы мәселе Вашингтонның Иранмен арадағы қақтығыста АҚШ-ты қолдамаған одақтастарына қарсы арнайы шектеу шараларын дайындауынан басталды.
Ұсынылған шаралар тізімінде Испанияның НАТО жұмысына қатысуын уақытша тоқтату, сондай-ақ АҚШ-қа «мәселе тудырған» елдердің өкілдерін одақтағы маңызды немесе беделді лауазымдарға тағайындауды шектеу сияқты қадамдар қарастырылған.
НАТО бюджеті
НАТО елдерінің 2025 жылға дейінгі әскери шығындары
Бағаланған шығындар (миллиард 2021 жылғы АҚШ долларымен) және ЖІӨ-дегі үлесі (%)
Еске сала кетейік, соңғы уақыттарда АҚШ-тың өзі ұйымнан шығуды жиі айта бастады. АҚШ президенті Дональд Трамп одақтастармен туындаған дауға байланысты елдің НАТО-дан шығу мүмкіндігін де жоққа шығармады.
Журналистер сұрағына жауап берген ол: «Сіз менің орнымда болсаңыз, солай жасамас па едіңіз?» – деген болатын.
