2026 жылдың алғашқы үш айында Қазақстан сыртқа шығаратын мұнай мен газ конденсатының көлемі былтырғымен салыстырғанда 22%-ға азайды. Өткен жылы бұл көрсеткіш 19,5 млн тонна болса, биыл 15,3 млн тоннаға дейін төмендеген. Бұған негізгі екі себеп әсер етті: Теңіз кен орнында мұнай өндірудің азаюы және Каспий Құбыр Консорциумы (КҚК) мен Новороссийск портындағы жөнелту жұмыстарының шектелуі.
Экспорт бағыттарының өзгеруі
Ел мұнайын сыртқа шығаратын негізгі жол – КҚК құбыры арқылы тасымал 29%-ға азайып, 11,7 миллион тоннаға түсті. Осыған байланысты мұнай өндірушілер басқа жолдарды іздеуге мәжбүр болды. Соның арқасында төмендегідей нәтижеге қол жетті:
- Атырау-Самара құбыры арқылы тасымал 16%-ға артты;
- Қытайға (Атасу-Алашанькоу) жөнелту 45%-ға өсті;
- Теміржол арқылы тасымалдау 2,6 есеге дейін көбейді;
- Ақтау порты арқылы жөнелту де біршама артты.
Германия мен Әзербайжан бағыты
Германияға «Достық» құбыры арқылы жіберілетін мұнай көлемі екі есеге жуық өсіп, 730 мың тоннаға жетті (былтыр 377 мың тонна болған). Сондай-ақ Ақтау портынан Баку-Тбилиси-Джейхан құбырына жіберілетін мұнай көлемі де ұлғайды. Ал «Теңізшевройл» компаниясы үш жылдық үзілістен кейін наурыз айында теміржол арқылы Батуми портына қайтадан мұнай жөнелте бастады.
Наурыз айындағы жағдай
Қаңтар-ақпан айларындағы құлдыраудан кейін, наурызда жағдай түзеле бастады. Бір айдың ішінде экспорт 6,1 миллион тоннаға дейін өсті. Бұған Теңіз кен орнында жұмыстың қайта жандануы және КҚК құбырындағы шектеулердің алынуы себеп. КҚК арқылы тасымал наурызда ақпанмен салыстырғанда 15%-ға артқан, бірақ бұл кезде басқа қосалқы бағыттардағы (Самара, Қытай, теміржол) тасымал көлемі қайтадан азайды.
Айта кетейік, 2026 жылғы мамыр айында «Дружба» құбыры жүйесі арқылы Германияның Шведт» мұнай өңдеу зауытына бағытталған транзит кестесі өзгертілмек. Осыған байланысты 260 мың тонна экспортталатын мұнай көлемі жоспарлы түрде қайта бөлінеді.
