Жалбыз тек тағамға дәм беретін шөп қана емес, ол ағзаға пайдалы әсері бар өсімдік ретінде де жиі зерттеліп жүр. Мамандар жалбыздың ас қорыту жүйесін жақсартуға, шаршауды азайтуға және жүрек айну сезімін жеңілдетуге көмектесетінін айтады. Сонымен қатар, ол есте сақтау қабілеті мен жалпы сергектікке де оң әсер етеді.
Ас қорыту жүйесінің жұмысын жақсартуға көмектеседі
Жалбыздың құрамында бұлшықет түйілуін басатын әсерге ие белсенді қосылыстар, соның ішінде L-ментол бар. Ол кальций арналарының жұмысын тежеп, тегіс бұлшықеттердің жиырылуын азайтуға көмектеседі. Соның нәтижесінде тітіркенген ішек синдромы мен ас қорыту бұзылыстарының белгілері жеңілдеуі мүмкін.
Сонымен қатар жалбыздың антиоксиданттық және қабынуға қарсы қасиеттері ағзадағы қабыну деңгейін төмендетуге және жасушаларды қорғауға ықпал етеді.
835 адамның қатысуымен жүргізілген 12 зерттеу нәтижесі бұрышты жалбыз майының пайдасын көрсетті. Оны 2–12 апта бойы қабылдаған адамдарда іштің ауырсынуы, кебуі және газ жиналуы азайған.
96 зерттеуді қамтыған талдау жалбыз майы мен зире майын бірге қолдану ас қорыту бұзылыстарының белгілерін жеңілдетуі мүмкін екенін көрсетті. Алайда жалбыздың өзін жеке қолданудың тиімділігіне қатысты дәлелдер әзірге жеткіліксіз.
Ақыл-ой қабілетін жақсартуға көмектеседі
Жалбыздың кейбір құрамдас бөліктері мидағы нейромедиаторларға, соның ішінде гамма-аминомай қышқылы мен ацетилхолинге әсер етуі мүмкін. Бұл есте сақтау қабілеті мен зейінді жақсартуға ықпал етеді.
24 адамның қатысуымен жүргізілген зерттеуде 100 мкл жалбыз майын бір рет қабылдаған қатысушылардың когнитивтік көрсеткіштері жақсарып, ой еңбегінен болатын шаршау деңгейі төмендеген. Бұл нәтиже плацебо тобымен салыстырғанда байқалған.
Жүрек айнуын жеңілдетуі мүмкін
Жалбыздың хош иісі тыныштандыратын әсер беріп, жүрек айну сезімін азайтуға көмектесуі мүмкін. Бұл әсіресе химиотерапиядан өтіп жатқан науқастар үшін маңызды.
Сүт безі обырына шалдыққан 84 әйел қатысқан зерттеуде әр сегіз сағат сайын суға араластырылған 40 тамшы жалбыз майын қабылдаған науқастарда 24 және 48 сағаттан кейін жүрек айну мен құсу белгілері айтарлықтай азайғаны байқалған.
Алайда қолда бар деректердің басым бөлігі жалбызды ішке қабылдауға емес, оның хош иісін қолдануға негізделген.
Физикалық төзімділікті арттырады
Жалбыз тыныс алу жолдарындағы тегіс бұлшықеттердің босаңсуына және ағза тіндерінің оттегімен қамтамасыз етілуінің жақсаруына ықпал етуі мүмкін. Бұл өз кезегінде физикалық белсенділік пен спорттық көрсеткіштерге оң әсер етеді.
12 ер адамның қатысуымен жүргізілген зерттеуде 10 күн бойы 500 мл минералды суға қосылған 0,05 мл жалбыз майын қабылдау өкпе қызметін, жүрек соғу жиілігін және физикалық қуат көрсеткіштерін жақсартқаны анықталған.
Ал 30 ер адам қатысқан тағы бір зерттеу жалбыз майының 50 мкл мөлшерін бір рет қабылдаудың аэробтық жүктеме кезіндегі көрсеткіштерді айтарлықтай арттырғанын көрсетті.
Жалбыз қоспаларын қалай қабылдау керек
Жалбыз негізіндегі қоспалар капсула және сұйық түрінде шығарылады. Қабылдау мөлшері оны қандай мақсатта пайдаланатыныңызға байланысты болады.
Мысалы, тітіркенген ішек синдромы кезінде сегіз апта бойы күніне 182 мг жалбыз майын қабылдау тиімді деп есептеледі. Ал когнитивтік қабілет пен физикалық төзімділікті жақсарту үшін 50–100 мкл мөлшері қолданылған.
Мамандар жалбыз қоспаларын қабылдамас бұрын, әсіресе асқазан-ішек жолдарының созылмалы аурулары бар адамдарға дәрігермен кеңесуге кеңес береді.
Еске салайық, осыған дейін жеміс-жидек пен көкөніс жемесе, ағзада қандай өзгерістер болатыны туралы жазған едік.
