2026 жылдың мамырында Қазақстаннан шетелге 53,5 млрд теңге аударылды. Ал шетелден елге түскен ақша көлемі 15,1 млрд теңге болды. Яғни халықаралық ақша аударымдары бойынша Қазақстаннан сыртқа кеткен сома елге кірген ақшадан шамамен 3,6 есе көп.
ҚР Ұлттық банкінің дерегінше, мамырда халықаралық ақша аударымдары жүйелері арқылы жалпы 55,4 млрд теңгеге 150,9 мың аударым жасалған. Сәуірмен салыстырғанда аударым саны 5,4%-ға, ал көлемі 2,7%-ға төмендеді.
Қазақстанның ақша аударымдары: келгені мен кеткені
Шетелден келген ақша аударымдары
Шетелге жіберілген ақша аударымдары
Ақша қай елдерге көп жіберілді?
Қазақстаннан шетелге жіберілген ақшаның негізгі бөлігі бес елге тиесілі. Көш басында — Ресей. Бұл бағытқа мамырда 18,3 млрд теңге аударылған. Оның жалпы сомадағы үлесі — 34,2%.
Екінші орында — Өзбекстан. Бұл елге 17,6 млрд теңге жіберілді, үлесі — 32,9%. Яғни Ресей мен Өзбекстан бірге Қазақстаннан шетелге кеткен ақшаның 67,1%-ын құрап отыр.
Үшінші орында Түркия тұр — 7,4 млрд теңге. Одан кейін Грузия — 3,2 млрд теңге, Қырғызстан — 1,5 млрд теңге.
Бұл жерде бір қызық деталь бар: Ресейге транзакция саны көп болғанымен, Өзбекстанға жіберілген бір аударымның орташа сомасы жоғарырақ. Яғни Ресей бағыты жиі аударымдармен ерекшеленсе, Өзбекстан бағыты ірілеу сомалармен көзге түседі.
Қай жүйе арқылы көп ақша жіберілді?
Шетелге ақша жіберуде нарықтың негізгі бөлігін Золотая Корона алып отыр. Бұл жүйе арқылы 45,1 млрд теңге аударылған. Оның жалпы сомадағы үлесі — 84,2%.
Одан кейін Western Union келеді — 6,4 млрд теңге немесе 12%. MoneyGram, UPT және басқа жүйелердің үлесі салыстырмалы түрде шағын.
Валюта бойынша қарасақ, шетелге жіберілген ақшаның 60%-ы теңгемен, 29,4%-ы АҚШ долларымен, 10,4%-ы рубльмен аударылған.
Шетелден Қазақстанға ақша қай елдерден көп түсті?
Қазақстанға шетелден түскен ақша көлемі — 15,1 млрд теңге. Бұл сәуірмен салыстырғанда 7,4%-ға аз.
Ең көп ақша Ресейден келген — 3,7 млрд теңге. Оның жалпы сомадағы үлесі — 24,5%. Екінші орында АҚШ тұр: бұл елден Қазақстанға 2,7 млрд теңге түскен. Үлесі — 17,7%.
Келесі орындарда Түркия — 1,6 млрд теңге, Германия — 1,2 млрд теңге, Өзбекстан — 1,2 млрд теңге.
Шетелден келетін аударымдар құрылымы шетелге жіберілген ақшаға қарағанда әртараптанған. Яғни сыртқа кететін ақша негізінен Ресей мен Өзбекстанға шоғырланса, елге келетін қаражатта Ресей, АҚШ, Түркия, Германия және Өзбекстан қатар маңызды рөл атқарып отыр.
Шетелден келген ақшаның көбі доллармен түсті
Шетелден алынған аударымдарда негізгі валюта — АҚШ доллары. Жалпы соманың 55,2%-ы доллармен келген. Теңгенің үлесі — 26,4%, рубль — 11,1%, еуро — 7,3%.
Бұл айырмашылық маңызды: Қазақстаннан сыртқа ақша көбіне теңгемен жіберілсе, шетелден елге келетін қаражаттың басым бөлігі доллармен түседі. Бұл еңбек миграциясы, жеке аударымдар және шетелдегі табыс көздерінің валюталық құрылымын көрсетуі мүмкін.
