Қазақстанда халыққа берілетін кредит көлемі қайтадан жылдам өсе бастады. 2026 жылғы маусымда банктер жеке тұлғаларға 1,85 трлн теңге жаңа қарыз берген. Бұл мамырмен салыстырғанда 25,5%-ға, ал қаңтармен салыстырғанда 45,9%-ға көп.
Жыл басынан бері, яғни қаңтар–маусым аралығында халыққа барлығы 8,99 трлн теңге кредит берілген.
Сонымен бірге банктердің халыққа берген теңгелік кредиттері бойынша орташа өлшенген мөлшерлеме маусымда 19,48%-ды құрады. Қаңтарда орташа мөлшерлеме 20,84% болған. Осылайша алты айдың ішінде көрсеткіш 1,36 пайыздық тармаққа төмендеді.
Алайда кредиттің қанша жылға алынатынына қарай пайыз айтарлықтай өзгереді.
Қазақстандықтар кредитті қанша пайызбен алып жатыр?
Өтеу мерзімі бойынша орташа өлшенген мөлшерлеме, 2026 жылғы маусым
Дерек: банк секторының статистикасы
Бір айлық кредиттің пайызы 31%-дан асты
Ең жоғары мөлшерлеме 1 айға дейін берілетін кредиттерде тіркелген. Маусымда мұндай қарыздардың орташа мөлшерлемесі 31,74%-ға жетті.
Дегенмен бұл сегменттің нарықтағы үлесі өте аз. Маусымда 1 айға дейін бар болғаны 1,7 млрд теңге кредит берілген. Бұл халыққа берілген барлық кредиттің шамамен 0,1%-ына тең.
Бір айдан үш айға дейін берілетін қарыздардың орташа ставкасы 17,84% болды. Бұл санат бойынша маусымда 20,9 млрд теңге кредит рәсімделген.
Ал үш айдан бір жылға дейінгі кредиттердің мөлшерлемесі 20,76%-ды құрады. Осы мерзімге берілген қарыз көлемі 244,6 млрд теңгеге жетті.
Негізгі қарыздар 1–5 жылға рәсімделеді
Қазақстандықтар алатын кредиттердің басым бөлігі 1 жылдан 5 жылға дейінгі мерзімге беріледі.
Маусымда осы санат бойынша 1,07 трлн теңге қарыз рәсімделген. Бұл халыққа берілген барлық кредиттің 58%-ын құрайды. Орташа мөлшерлеме 21,31% болды.
Қаңтармен салыстырғанда осы мерзімдегі мөлшерлеме 2,73 пайыздық тармаққа төмендеген. Жыл басында ол 24,04% болған еді.
Бес жылдан ұзақ мерзімге берілетін кредиттердің мөлшерлемесі салыстырмалы түрде төмен — 15,10%. Маусымда мұндай қарыздардың көлемі 508,9 млрд теңгеге жетіп, жалпы кредиттің 27,5%-ын құрады.
Бірақ ұзақ мерзім ставкасы төмен болғанымен, қарыз алушы бірнеше жыл бойы пайыз төлейтіндіктен, банкке қайтарылатын жалпы сома айтарлықтай өсуі мүмкін.
Мерзімі өткен берешек те өсіп жатыр
2026 жылғы 1 шілдедегі жағдай бойынша халықтың банктер алдындағы жалпы кредиттік берешегі 25,85 трлн теңгеге жеткен. Жыл басынан бері кредит портфелі 4,3%-ға өсті.
Осы уақытта мерзімі өткен берешек 982,8 млрд теңгеден 1,15 трлн теңгеге дейін көбейген. Өсім 16,9%-ды құрады.
Нәтижесінде мерзімі өткен берешектің халық кредиттеріндегі үлесі жыл басындағы 3,97%-дан 4,44%-ға дейін көтерілді. Яғни проблемалық берешек жалпы кредит портфелінен жылдамырақ өсіп отыр.
Деректердегі мөлшерлемелер банктердің жаңадан берген кредиттері бойынша орташа өлшенген мөлшерлемені көрсетеді. Бұл нақты банктің жарнамалық мөлшерлемесі немесе жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі емес. Қарыз алушы төлейтін нақты сома комиссияларға, сақтандыруға және кредиттің өзге талаптарына байланысты өзгеруі мүмкін.
