Базалық мөлшерлеменің 16,75%-ға дейін төмендеуі, бірінші жартыжылдықта жаңа үйлер сатылымының 20%-ға жуық азаюы және халықтың үй сатып алуға жағдайының жетпеуі баспана бағасының арзандауына негіз болуға тиіс сияқты еді. Алайда Qazaq Expert Club сарапшысы Диляра Сейітнұрованың пікірінше, бұл факторлар тұрғын үй бағасының төмендеуіне әсер етпейді. 2026 жылдың екінші жартысында Қазақстанның ірі қалаларында баспана құны тұрақты сақталады, тіпті қымбаттауы да мүмкін.
Бағаның арзандауына жол бермейтін негізгі себептердің бірі – құрылыс саласындағы салық жүктемесінің артуы. 2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап құрылыс компаниялары пәтер сату кезінде 16% мөлшерлемемен қосылған құн салығын (ҚҚС) төлей бастады.
Бұл салық әрбір шаршы метрдің түпкілікті құнына тікелей әсер етеді. Мердігер ұйымдар үшін жеңілдетілген салық режимдерінің жойылуы да құрылыстың өзіндік құнын өсіріп, бағаны жоғары ұстап тұр.
Инфрақұрылым тапшы
Екінші маңызды фактор – жер учаскелері мен инфрақұрылым тапшылығы. Алматыда сейсмикалық талаптар мен табиғи шектеулерге байланысты жаңа құрылыс алаңдары азайып келеді.
Астанада жер көлемі жеткілікті болғанымен, инженерлік желілердің тапшылығы басты кедергіге айналған.
Елордадағы баспанаға деген сұраныс пайдалануға беріліп жатқан үйлерден 15-20%-ға асып түседі. Шымкент пен басқа өңірлерде де жаңа жерлерге инфрақұрылым тарту үлкен инвестицияны талап етеді, бұл да шығындарды көбейтіп отыр.
Сонымен қатар 2026 жылдың 1 шілдесінен күшіне енген жаңа Құрылыс кодексі де нарыққа өз ықпалын тигізіп отыр. Жобалау шарттарының қатаңдауы мен әкімшілік жүктеменің артуы жаңа нысандарды іске қосу мерзімін ұзартады. Ұсыныс көлемінің шектелуі сұраныс қайта тірілген жағдайда баға деңгейін сақтап тұруға ықпал етеді.
Қайталама нарықта баға қандай болады
Қайталама нарықта да бағаның арзандауына алғышарттар аз. Баспана иелері бұрын төмен пайызбен алған ипотекаларын төлеп отыр және үйлерін арзанға сатуға мүдделі емес. Маусым айындағы мәліметтер бойынша, Алматыда қайталама нарықтағы шаршы метрдің орташа бағасы (741 мың тенге) мен бастапқы нарықтағы бағаның (720 мың тенге) арасы алшақ емес.
Әрине, баға динамикасына теріс әсер етуі мүмкін факторлар да бар. Зейнетақы жинағын пайдалану шегінің өсуі орташа баға сегментіндегі сатып алушылардың белсенділігін төмендетуі ықтимал. Екінші жағынан, базалық мөлшерлеме төмендегенімен, кредиттер әлі де қымбат, бұл сұраныстың әлсіз күйінде қалуына себеп болып отыр.
