Шетелде азаматтық актілерін тіркеу қағидалары жаңартылды. Жаңа нормалар, өзге де жайттармен қатар, Қазақстан азаматтарының туу, неке қию, некені бұзу және қайтыс болуын тіркеуге қатысты.
Тиісті өзгерістер Сыртқы істер министрінің 2026 жылғы 30 шілдедегі бұйрығымен енгізілді. Ереженің жаңа редакциясы 2026 жылғы 17 тамыздан бастап қолданысқа енгізіледі.
Өзгерістер бес мемлекеттік қызметті реттейді:
- шетелде дүниеге келген баланы тіркеу;
- шетелде неке қиюды тіркеу;
- шетелде некені бұзуды тіркеу;
- шетелде қайтыс болуды тіркеу;
- шетелде азаматтық хал-актілерін тіркеу туралы қайталама куәлік пен анықтама беру.
Егер бала шетелде туса
Дүниеге келген сәбиді тіркеу үшін ата-аналары немесе басқа да мүдделі тұлғалар бала туған күннен бастап екі айдан кешіктірмей өтініш білдіруі тиіс. (Егер бала өлі туса, өтініш босанған сәттен бастап бес тәуліктен кешіктірілмей берілуі қажет).
Өтінішті жазбаша нысанда немесе «электрондық үкімет» порталы арқылы беруге болады. Бұл ретте электрондық түрде беру мүмкіндігі, егер де екі ата-анасы да Қазақстан азаматы болса және олардың қазақстандық үлгідегі неке қию туралы куәлігі болса, баланың тууын тіркеу үшін көзделген. Құжаттарды тапсыру кезінде маман көшірмелерді түпнұсқалармен салыстырып тексереді, содан кейін түпнұсқаларды өтініш берушіге қайтарады.
Тіркеу қанша уақытты алады
Қызмет көрсету мерзімі өтінішті беру тәсіліне байланысты. Қызметті берушіге тікелей жүгінген кезде баланы тіркеу бес жұмыс күніне дейін созылады. Өтінішті портал арқылы берген жағдайда бұл мерзім үш жұмыс күніне дейін қысқарады. Өтінішті онлайн бергеннен кейін оның мәртебесі туралы ақпарат, сондай-ақ нәтижені алу күні мен уақыты пайдаланушының жеке кабинетінде қолжетімді болады.
Егер өтініште толық емес мәліметтер көрсетілсе, құжаттар пакеті толық ұсынылмаса немесе қандай да бір құжаттың қолданылу мерзімі өтіп кетсе, өтінішті қабылдаудан бас тартылуы мүмкін. Кемшіліктер жойылғаннан кейін құжаттарды қайта тапсыруға болады.
Тіркеуден кейін не болады
Азаматтық хал-актілерін тіркеудің ақпараттық жүйесіне мәліметтер енгізілгеннен кейін актілік жазба және туу туралы куәлік ресімделеді. Портал арқылы жүгінген кезде құжаттар бір жұмыс күні ішінде тексеріледі. Келесі жұмыс күні ішінде мәліметтер жүйеге енгізіледі. Тіркеуден кейін тағы бір жұмыс күні ішінде актілік жазба және туу туралы куәлік ресімделеді. Дайын куәлік өтініш берушіге беріледі немесе оған қызмет көрсетуден дәлелді бас тарту жіберіледі.
Егер ата-аналар некеде тұрмаса
Әкелікті анықтау тәртібі бөлек жазылған. Егер бала туған сәтте ата-аналар тіркелген некеде тұрмаса, баланы тіркеу туралы өтінішпен бірге ата-аналардың әкелікті немесе аналықты анықтау туралы бірлескен өтінішін беруге болады. Құжаттар тексерілгеннен кейін тиісті мәліметтер туу туралы актілік жазбаға енгізіледі. Бұл жағдайда туу туралы куәлік енгізілген өзгерістер ескеріле отырып беріледі. Бұл ретте әкелікті анықтау туралы өтінішті өкілдер арқылы беруге болмайды — ата-аналар өтінішті өздері жеке беруі тиіс.
Егер бала бір жасқа толған болса
Жаңартылған қағидаларда баланың жасына байланысты актілік жазбаны ресімдеу тәртібі де нақтыланады. Егер бала әлі бір жасқа толмаған болса, оның тууы туралы мәліметтер тууды ағымдағы тіркеу кітабына енгізіледі. Егер бала бір жасқа немесе одан да көп жасқа толған болса, туу туралы қалпына келтірілген актілік жазба ресімделеді.
2026 жылғы 17 тамыздан бастап шетелде жүрген қазақстандықтар үшін азаматтық актілерін тіркеудің анағұрлым егжей-тегжейлі регламенттелген тәртібі, соның ішінде қағидаларда көзделген жағдайларда баланың тууы туралы өтінішті «электрондық үкімет» порталы арқылы беру мүмкіндігі қолжетімді болады.
