Тоқаев Қазақстан мен Қытай арасындағы ынтымақтастықтың негізгі бағыттарын атады

Қазақстан Қытаймен мәңгілік жан-жақты стратегиялық серіктестікті одан әрі нығайтып, сауда, логистика, цифрлық технологиялар және басқа да салалардағы ынтымақтастықты кеңейтуді көздейді. Бұл туралы Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев «Синьхуа» агенттігіне берген жазбаша сұқбатында айтты.

Президенттің айтуынша, бүгінде Астана мен Бейжің арасындағы қарым-қатынас бұрын-соңды болмаған жоғары деңгейге жеткен. Бұған екі ел арасындағы ұзын ортақ шекара мен ғасырлар бойғы тату көршілік тарихы негіз болып отыр.

«Жолы бірдің – жүгі бір» деген қазақ мақалы бар. Екі елдің қарым-қатынасы халықтарымыздың түбегейлі мүддесіне сай келеді әрі бүкіл Еуразия кеңістігіндегі бейбітшілік пен тұрақтылыққа ықпал ететін маңызды фактор», – деді Тоқаев.

Президент Қытай төрағасы Си Цзиньпинге Қазақстанға деген көзқарасы үшін алғыс айтып, тұрақты саяси диалогты қазақ-қытай стратегиялық серіктестігінің негізгі элементтерінің бірі деп атады.

Оның айтуынша, екі елдің ынтымақтастығы сауда, инвестиция, энергетика, көлік, өнеркәсіптік кооперация, ауыл шаруашылығы, цифрландыру, медицина, ғылым, білім және мәдениет салаларын қамтиды.

Тоқаев екіжақты сауда көлемі рекордтық көрсеткіштерді жаңартып келе жатқанын атап өтті. Қытай Қазақстанның сыртқы саудадағы негізгі серіктесі болып отыр.

Орта дәлізді дамыту

Мемлекет басшысы стратегиялық бағыттардың бірі ретінде көлік пен логистиканы атады. Қазақстан Қытаймен бірлесіп, Еуразия ауқымындағы көлік-логистикалық инфрақұрылымды дамытып жатыр.

«Бір белдеу, бір жол» бастамасы, Транскаспий халықаралық көлік бағыты, жаңа теміржол желілерінің құрылысы, құрғақ порттар мен логистикалық терминалдарды кеңейту, сондай-ақ шекара инфрақұрылымын жаңғырту Азия мен Еуропа арасындағы көлік байланысының жаңа жүйесін қалыптастырып жатыр.

Тоқаев Қытай мен Еуропаны байланыстыратын маңызды бағыттардың біріне айналған Транскаспий халықаралық көлік бағытына, яғни Орта дәлізге ерекше мән берілетінін айтты.

«Біздің ортақ міндетіміз – бұл бағытты барынша бәсекеге қабілетті ету. Сондықтан «ақылды кеденді» енгізуге, құжат айналымын цифрландыруға, ақпараттық жүйелерді синхрондауға және шекаралық рәсімдерді автоматтандыруға ерекше мән береміз», – деді президент.

Цифрлық экономика және жасанды интеллект

Тоқаев цифрлық экономика саласындағы ынтымақтастықтың да кеңейіп келе жатқанын атап өтті. Оның айтуынша, Қытайдың жасанды интеллект, цифрлық технологиялар, робототехника, жаңа энергия көздері және жоғары технологиялық өндіріс салаларындағы әлеуетін ескерсек, технологиялық бағыттың маңызы арта түскен.

Қазақстан өз кезегінде жедел цифрлық трансформация бағытын қолға алды. 2026 жыл елімізде Цифрландыру және жасанды интеллект жылы деп жарияланған.

Президент Шанхайда өткен Дүниежүзілік жасанды интеллект конференциясына қатысуы барысында Қытайдың жетекші технологиялық компанияларының басшыларымен кездескен.

Келіссөздер қорытындысында цифрлық экономика, зияткерлік өндіріс, электронды сауда, ғылыми зерттеулер және кадр даярлау салаларында бірлескен жобаларды жүзеге асыруға өзара қызығушылық бар екені анықталды.

«Технологиялық ынтымақтастық қазақ-қытай байланысының жаңа кезеңіндегі ең маңызды бағыттардың біріне айналуы мүмкін», – деді Тоқаев.

Президент жасанды интеллект адамзаттың дамуына қызмет етуі керек екенін айтып, мемлекеттер заманауи технологияларға, білімге және есептеу ресурстарына әділ қол жеткізуі қажет екенін атап өтті.

2026 жылғы шілдеде Қазақстан Шанхайда Жасанды интеллект саласындағы ынтымақтастық жөніндегі дүниежүзілік ұйымның (WAICO) 29 құрылтайшы мемлекетінің қатарына кірді.

Халықаралық және гуманитарлық байланыстар

Тоқаев Қазақстан мен Қытайдың халықаралық ұйымдар аясында да өзара іс-қимыл жасайтынын айтты. Екі ел БҰҰ-ның негізгі рөлін сақтау, халықаралық құқық қағидаттарын қорғау, медиацияны дамыту, көпжақты ынтымақтастық және қақтығыстарды бейбіт жолмен шешу мәселелерінде ұқсас ұстанымда.

Президент Қазақстанның «Бір Қытай» саясатын ұстанатынын және мемлекеттердің аумақтық тұтастығы қағидатын бұзуға қарсы екенін мәлімдеді.

Қазақстан БҰҰ, ШЫҰ және АӨСШК аясында Қытаймен үйлесімді жұмысты жалғастырып, «Орталық Азия – Қытай» форматын қолдайды.

2027 жылы Қазақстан мен Қытай арасында дипломатиялық қарым-қатынас орнағанына 35 жыл толады. Мемлекет басшысының айтуынша, саяси және экономикалық байланыстармен қатар, екі ел азаматтарының тікелей байланысы да кеңейіп келеді.

2026 жылы Қазақстан мен Қытайдың мәдениетаралық жылының өткізілуі соның бір мысалы болды.

Қазір ондаған мың қазақстандық студент Қытайда білім алып жатыр. Сонымен қатар, Қытай азаматтарының Қазақстан университеттерін таңдау көрсеткіші де артып келеді. Қазақстанда Қытайдың жетекші жоғары оқу орындарының филиалдары мен «Лу Бань шеберханалары» жұмыс істейді. Академиялық ұтқырлық және университетаралық ынтымақтастық бағдарламалары да кеңейіп келеді.

Туризм саласындағы өсім

Тоқаев өзара визасыз режимнің туризмді дамытуға оң ықпал еткенін атап өтті. 2025 жылы Қазақстанға Қытайдан 962 мың турист келген. Бұл 2024 жылмен салыстырғанда 47%-ға көп.

Президент Қазақстан Астана, Түркістан, Алматы таулары, Маңғыстау табиғаты, Ұлы дала, Ұлы Жібек жолының мұрасы, ұлттық музыкасы, тағамдары мен қонақжай дәстүрлері арқылы қытайлық туристер үшін тартымды бағыттарды одан әрі дамытатынын айтты.

Сонымен қатар, қазақстандықтардың Қытайдың мәдениеті мен заманауи дамуымен танысуы да артып келеді.