Экономика
  • RU
  • EN
  • RU
  • EN
  • KZ
  • Жаңалықтар
  • Авто
  • Пікір
  • Курсив газеті
  • Курсив Research
  • Қоғам
  • Lifestyle
  • Экономика
  • Health
  • Спорт
  • Редакция
  • Жарнама
  • Арнайы жобалар
  • Казахстан
  • Узбекистан
Экономика
  • Банк пен қаржы
  • Инвестиция
  • Жылжымайтын мүлік
  • Ресурстар

Банк пен қаржы

19 Қаңтар 2026

Қазақстандағы ең бай адамдар (инфографика)

Ерлан Ысқақов

Ерлан Ысқақов

ye.iskakov@kursiv.media
Қазақстандағы ең бай адамдар / Фото: коллаж Kursiv.media, бильд-редактор: Дастан Шанай

Қазақстан миллиардерлерінің дені байлықты қаржы және табиғи ресурстарды игеру саласындағы қызметі арқасында жинаған. Төменде елдегі ең бай адамдардың Forbes тізіміндегі орнына сай (2025 жыл) әзірленген инфографика берілген. Инфографиканы зерттеуші, деректерді өңдеу және талдау саласының маманы Нұрасыл Әбдіразақұлы жасаған.  Байлық көрнекі форматта Қазақстанның ең бай 10 адамы көрсетілген мына визуализациядағы суретті…

Ары қарай оқу

Бөлісу

  • Сілтемені көшірілді
19 Қаңтар 2026

Доллар 1000 теңгеге жетуі мүмкін бе – Үкімет пікірі

Ақниет Төленді

Ақниет Төленді

​​General news бөлімінің тілшісі a.tolendi@kursiv.media
Доллар 1000 теңгеге жетуі мүмкін бе - Үкімет пікірі / Фото: kursiv.media, Серікжан Қобыланбаев

Кейбір экономистер алдағы уақытта 1 доллар 1000 теңге тұруы мүмкін деген пікірлер айтуда. Журналистер вице-премьер, Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғаринге осы туралы Үкімет не ойлайтынын сұрады. «Егер экспортқа жәрдемдесу үшін ақша бағамын әлсірету керек десек, бұл үлкен жүктеме болады. Біздің ішкі нарыққа, оның ішінде жеке шаруашылыққа жүктеме болады. Олардың кірістерін…

Ары қарай оқу

Бөлісу

  • Сілтемені көшірілді
19 Қаңтар 2026

Ұлттық банк тағы бір коллекциялық монетаны сатылымға шығарады

Үмітжан Бакелекова

Үмітжан Бакелекова

Business News бөлімінің редакторы u.bakelekova@kursiv.media

Қазақстан Ұлттық Банкі «Қазақстанның жер қойнауы» сериясынан жаңа коллекциялық монетаны сатылымға шығарады. Монета «Zn (Мырыш)» деп аталады. Банк баспасөз қызметінің хабарлауынша, сатылым 20 қаңтарда басталады. Жаңа монета 925 сынамалы күмістен соғылған, ішкі бөлігінде мырыш қондырмасы бар. Салмағы – 32,5 грамм, диаметрі 38,61 мм. Монета black-proof сапасында дайынлаған, яғни ерекше жылтыр…

Ары қарай оқу

Бөлісу

  • Сілтемені көшірілді
19 Қаңтар 2026

Онлайн кредит алардағы үш тексеріс: жаңа биометрия тәртібі бекітілді

Үмітжан Бакелекова

Үмітжан Бакелекова

Business News бөлімінің редакторы u.bakelekova@kursiv.media

Қазақстанда банк пен микроқаржы ұйымдарынан қашықтан кредит алу тәртібі қатаңдайды. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (ҚНРДА) биометриялық аутентификацияның жаңа ережелерін бекітіп, клиенттің жеке басын тексеру процесін нақты әрі қатаң талаптармен айқындады. Жаңа құжат бұрынғы 2024 жылғы тәртіптің орнын басады. Кредит алушы қандай тексерістен өтеді Енді онлайн кредит рәсімдегісі келген…

Ары қарай оқу

Бөлісу

  • Сілтемені көшірілді
15 Қаңтар 2026

Азаматтарға кредит беру екі есе төмендеді

Талғат Дүйсенбек

Талғат Дүйсенбек

Business News бөлімінің тілшісі t.bukharbaev@kursiv.media

Былтыр азаматтарға тұтынушылық кредит беру көрсеткіші 2024 жылмен салыстырғанда екі есе төмендеді. Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың қабылдауында болған ҚНДРА басшысы Мәдина Әбілқасымова осындай мәліметті жеткізді. Бұл туралы Ақорда хабарлады. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің (ҚНДРА) басшысы мемлекет басшысына 2025 жылдың нәтижелері мен алдағы кезеңге арналған міндеттер туралы есеп берді. Әбілқасымованың…

Ары қарай оқу

Бөлісу

  • Сілтемені көшірілді
15 Қаңтар 2026

Мобильді аударымдарды тексеру 15 сәуірден басталады

Ақсәуле Әбітай

Ақсәуле Әбітай

​​General news бөлімінің редакторы a.abitay@kursiv.media

Осы жылдың 15 сәуірінен бастап екінші деңгейлі банктер мобильді аударымдар бойынша ақпаратты салық органдарына жібере бастайды. Бұл туралы ҚР ҚМ Мемлекеттік кірістер комитетінің басқарма басшысы Ерқанат Шынберген түсіндіріп берді. «Жеке есепшотқа түскен қаржының барлығына банк мониторинг жасайды. Үш ай ішінде 100-ден аса түрлі тұлғалардан аударымдар түсуі керек. Одан бөлек сол…

Ары қарай оқу

Бөлісу

  • Сілтемені көшірілді
14 Қаңтар 2026

Павлодар масасына қарсы 13,6 млрд теңгенің тендері өтпей қалды

Талғат Дүйсенбек

Талғат Дүйсенбек

Business News бөлімінің тілшісі t.bukharbaev@kursiv.media
коллаж: kursiv.media, бильд-редактор: Дастан Шанай

Әкім Асайын Байханов басқаратын Павлодар облысы маса, шыбын-шіркеймен күреске 13,6 млрд теңгенің тендерін 2025 жылдың аяғында жариялаған. Ал бүгін, 14 қаңтарда қомақты қаражатқа қатысты мемлекеттік сатып алу өтпей қалғаны мәлім болды. Бұл туралы Kursiv.Media хабарлайды. Күмәнді тендерге кәсіби палуанның клинингпен айналысатын фирмасы мен Түркістан облысындағы ауылда тіркелген компания кірген еді. Кәсіби…

Ары қарай оқу

Бөлісу

  • Сілтемені көшірілді
14 Қаңтар 2026

ҚНРДА «Самұрық-Қазына» ЖИ директорының заңдық негізі жоқ деп тапты

Ақсәуле Әбітай

Ақсәуле Әбітай

​​General news бөлімінің редакторы a.abitay@kursiv.media
Инвесторов «Самрук-Казына» о рисках из-за SKAI предупредили юристы

Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі «Самұрық-Қазына» компаниясының менеджментіндегі ЖИ-директордың статусына баға берді. Агенттіктің мәлімдеуінше, ЖИ тәуелсіз директор статусына сай емес. Бұл туралы агенттікке сауал жіберген Инвесторлар қауымдастығы жазады. ҚНРДА «Акционерлі қауымдастық туралы» заңға сілтеме жасайды. Құжатқа сәйкес, директорлар кеңесінің мүшесі тек физикалық тұлға болуы керек. Бұл талап барлық АҚ-ға…

Ары қарай оқу

Бөлісу

  • Сілтемені көшірілді
13 Қаңтар 2026

Лукойлдың Қазақстандағы активтерін Chevron сатып алуы мүмкін

Талғат Дүйсенбек

Талғат Дүйсенбек

Business News бөлімінің тілшісі t.bukharbaev@kursiv.media
"Лукойлдың" Алматыдағы базасы / фото: shutterstock

АҚШ пен Ұлыбритания санкцияларына іліккен ресейлік «Лукойл» компаниясының Қазақстандағы активтерін америкалық Chevron сатып алуы мүмкін. Бұған қоса, Carlyle жеке инвестициялық компания мен Quantum араб компаниясы да үлестен дәмелі. Бұл туралы Reuters хабарлады. Агенттік «Лукойлға» активтерін сатуға берілген уақыт осы аптада, яғни 17 қаңтарда түгесілетінін ескертті. Reuters дерегінше, қазір мұнай-газ үлесіне…

Ары қарай оқу

Бөлісу

  • Сілтемені көшірілді
12 Қаңтар 2026

БЖЗҚ 800 мың теңгеге дейін зейнетақы алу үшін қанша ақша жинау керегін есептеді

Ақниет Төленді

Ақниет Төленді

​​General news бөлімінің тілшісі a.tolendi@kursiv.media
БЖЗҚ 800 мың теңгеге дейін зейнетақы алу үшін қанша ақша жинау керегін есептеді / Фото: Shutterstock

Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры басқармасының бұрынғы төрағасы Азамат Жолдасбеков БЖЗҚ-дан жинақ пен төлем мөлшерінің тәуелділік кестесін көрсетті. Экономист 2026 жылы зейнетақы жасына жету үшін зейнетақы жинақтарының мөлшеріне байланысты қордан ай сайынғы төлемнің мөлшері қандай болатыны туралы кесте беруді сұраған. «Жобаны құрастырушылар оған тағы бір параметр қосты – төлем кезеңінің…

Ары қарай оқу

Бөлісу

  • Сілтемені көшірілді
12 Қаңтар 2026

Қазақстан Даму банкі алғашқы цифрлық кредитті депутаттың баласының компаниясына берді

Ақсәуле Әбітай

Ақсәуле Әбітай

​​General news бөлімінің редакторы a.abitay@kursiv.media

Қазақстан Даму Банкі цифрлық теңгедегі алғашқы кредитті рәсімдеді. Қарыз алушы – «Qazaq-Astyq Group» ЖШС. Кәсіпорын өсімдік майын өндіреді, Шығыс Қазақстан облысы мәслихатының депутаты Әсемқан Досқожановқа тиесілі. Әзірге несие сомасы белгісіз. Банктің хабарлауынша, қаржыландыру Экспорттық-кредиттік агенттіктің (ЭКА) сақтандыруымен берілді. Транзакция операторы яғни ортада қызмет көрсетуші банк – ЦентрКредит. Қарыз алушы «Qazaq-Astyq…

Ары қарай оқу

Бөлісу

  • Сілтемені көшірілді
9 Қаңтар 2026

FlyArystan-дағы ұрлық: сотталушы ашық хат жариялап, әуе компаниясын айыптады

Талғат Дүйсенбек

Талғат Дүйсенбек

Business News бөлімінің тілшісі t.bukharbaev@kursiv.media
FlyArystan көлік министрлігі ұсынысын қарастырып жатыр/фото. shutterstock

FlyArystan лоукостеріндегі ұрлыққа қатысты іс сотта қаралып жатыр. Істегі үш сотталушының бірі Ренат Абулхановтың ашық хаты әлеуметтік желілерде жарияланды. Онда сотталушы Air Astana әуе компаниясының өзін айыптады. Алты бет параққа қолмен жазылып, астына қол қойылған хатты өзін сотталушының досымын деп таныстырған Бекзат Құлманов есімді азамат Threads әлеуметтік желісінде жариялады. Тергеу…

Ары қарай оқу

Бөлісу

  • Сілтемені көшірілді
8 Қаңтар 2026

Қазақстанда жыл басында доллар бағамы төмендеді

Ақниет Төленді

Ақниет Төленді

​​General news бөлімінің тілшісі a.tolendi@kursiv.media
Қазақстанда жыл басында доллар бағамы төмендеді / Фото: kursiv.media, Серікжан Қобыланбаев

2025 жылғы 8 қаңтарда KASE-дегі сауда сессиясының қорытындысы бойынша доллардың орташа бағамы 508,96 теңге деңгейінде бекітілді, бұл алдыңғы сессияның қорытындыларына қарағанда 3,14 теңгеге төмен. Сауда-саттық 8 қаңтарда бір доллар үшін 508,61 теңге белгісімен басталып, 509,75 теңгеге (күніне+0,15 теңге) аяқталды. Нәтижесінде күн ішінде ұлттық валюта теңгенің бағамы 1,14 теңгеге әлсіреді. Күні…

Ары қарай оқу

Бөлісу

  • Сілтемені көшірілді
7 Қаңтар 2026

7 қаңтарда Алматы мен Астанада шетелдік валютаны қаншаға алуға болады

Ақниет Төленді

Ақниет Төленді

​​General news бөлімінің тілшісі a.tolendi@kursiv.media
7 қаңтарда Алматы мен Астанада шетелдік валютаны қаншаға алуға болады / фото: shutterstock

Астана мен Алматының айырбастау пункттерінде валютаны: доллар, еуро және рубльді сатып алу мен сатудың орташа өлшенген бағамдары ұсынылды, деп хабарлайды Kurs.kz. Алматы айырбастау пунктерінде: доллар: сатып алу 513,26 теңге, сату 517,01 теңге; Еуро: сатып алу 598,73 теңге, сату 605,52 теңге; рубль 6,19 – 6,37 теңге аралығында саудаланады. Астана айырбастау пунктерінде:…

Ары қарай оқу

Бөлісу

  • Сілтемені көшірілді
6 Қаңтар 2026

«Самұрық-Қазына» басшысы өзінің миллиондаған долларлық табысын көрсетті

Ақниет Төленді

Ақниет Төленді

​​General news бөлімінің тілшісі a.tolendi@kursiv.media
Жанель Жазетова

Жанель Жазетова

Business News
"Самұрық-Қазына" басшысы өзінің миллиондаған долларлық табысын көрсетті / Фото: ru.zhambylokq.kz бильд-редактор: Серікжан Қобыланбаев

«Самұрық-Қазына» қоры кейбір лауазымды тұлғалардың 2022-2024 жылдардағы табыстары туралы мәліметті ашты. Атап айтқанда, қор басшысы Нұрлан Жақыпов үш жыл ішінде тапқан 806 млн теңгесін декларациялады. Оның табысы: 2022 жылы – 422,1 млн теңге; 2023 жылы – 186,5 млн теңге; 2024 жылы – 197,2 млн теңге. Айта кетейік, Нұрлан Жақыповтың табысы…

Ары қарай оқу

Бөлісу

  • Сілтемені көшірілді
6 Қаңтар 2026

Отбасы банкі 100 млрд дивиденд төледі

Талғат Дүйсенбек

Талғат Дүйсенбек

Business News бөлімінің тілшісі t.bukharbaev@kursiv.media
Жеңіл ипотека банктер үшін "алтын сандық" болады - Отбасы банк басшысы / Фото: коллаж kursiv.media, бильд-редактор: Адэлина Мамедова

«Отбасы банкі» 2024 жыл үшін 100 млрд теңге көлемінде дивиденд төледі. Қаржы мекемесінің 100 пайыз акционері – «Бәйтерек» Ұлттық инвестициялық холдингі. Холдинг атауын, жұмыс істеу мақсатын өзгерткеніне қарамастан, ірі активтері бойынша дивиденд қабылдауды тоқтатқан жоқ. «Отбасы банк» 2024 жылға арналған төлемді 2025 жылғы 30 желтоқсанда толық аударып бітті. Үшінші әрі…

Ары қарай оқу

Бөлісу

  • Сілтемені көшірілді
5 Қаңтар 2026

Отбасы банк бөлімшелері мен мобильді қосымшасы уақытша істемейді

Азамат Серікхан

Азамат Серікхан

General News бөлімінің аға тілшісі a.serikkhan@kursiv.media

«Отбасы банк» уақытша техникалық жұмыстарға байланысты кейбір қызметтер қолжетімсіз екенін ескертті. Қазіргі уақытта банк бөлімшелерінде, мобильді қосымшасында және Baspana Market платформасында операциялар қолжетімсіз. Банктің мәлімдеуінше, техникалық жұмыстар жоспарланғаннан ұзаққа созылған. Сонымен қатар, байланыс орталығы да істемей тұр. «Біздің мамандар барлық жүйелер мен банктік операциялардың мүмкіндігінше тезірек қалыпты режимде жұмыс істеуі…

Ары қарай оқу

Бөлісу

  • Сілтемені көшірілді
5 Қаңтар 2026

Доллар жаңа жылда шамамен 5 теңгеге қымбаттады

Талғат Дүйсенбек

Талғат Дүйсенбек

Business News бөлімінің тілшісі t.bukharbaev@kursiv.media
Демалыста долларды қаншаға сатып аламыз / Фото: shutterstock, бильд-редактор: Серикжан Ковланбаев

2026 жылғы алғашқы валюта саудасында доллар бірден шамамен 5 теңгеге көтерілді. 5 қаңтарда сағат 13:00-де Қазақстан қор биржасында (KASE) 1 доллар 511,25 теңге болды. Айырбас пунктерінде доллар 517 теңге тұрады. 2025 жылдың соңғы күні АҚШ валютасының құны 505,53 теңге деп белгіленген еді. Төрт күнге созылған мерекелік демалыстан соң, көк қағаз…

Ары қарай оқу

Бөлісу

  • Сілтемені көшірілді
5 Қаңтар 2026

Өзбекстан кейбір тауар мен қызмет үшін қолма-қол ақшамен төлеуге тыйым салады

Ақсәуле Әбітай

Ақсәуле Әбітай

​​General news бөлімінің редакторы a.abitay@kursiv.media
Өзбекстан қолма қол ақша

Өзбекстан осы жылдың бірінші сәуірінен бастап кейбір тауар мен қызмет үшін қолма-қол ақшамен төлем жасауға тыйым салады. Бұл көлеңкелі экономикамен күрес және картамен төлем жасауды танымал ету үшін енгізіліп отыр. Ел президенті Шавкат Мерзиёев осындай бұйрыққа қол қойды. Тізімге алкоголь мен темекі өнімдері, мемлекеттік органдар мен ТҮКШ (Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық)…

Ары қарай оқу

Бөлісу

  • Сілтемені көшірілді
5 Қаңтар 2026

Қазақстан нарығы: 2025 жылы акция бағасы қалай өзгерді

Нұрсұлтан Ерболатұлы

Нұрсұлтан Ерболатұлы

Қазақстан нарығы: 2025 жылы акция бағасы қалай өзгерді

2025 жыл KASE-дегі инвесторлар үшін контрастқа толы жыл болды. Бірқатар компаниялар акция бағасын еселеп өсірсе, кейбір ірі ойыншылар жылды айқын минуспен жапты. Нарық «бәрі бірдей өспейді» деген ережені тағы да дәлелдеді. Жылдың айқын жеңімпаздары ForteBank +140,4% 2025 жылдың абсолютті көшбасшысы. Банк секторы ішіндегі сенімді қаржылық нәтижелер мен инвестор сенімі қаржы ұйымы акциясының…

Ары қарай оқу

Бөлісу

  • Сілтемені көшірілді
5 Қаңтар 2026

Тоқаев: «Алаяқтар зейнетақы қорынан 200 млрд теңге жым­қыр­ды»

Талғат Дүйсенбек

Талғат Дүйсенбек

Business News бөлімінің тілшісі t.bukharbaev@kursiv.media
Ұлттық банк қазақстандықтардың зейнетақысын құнсызданудан қорғайды / Фото: enpf.kz

Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев «Түркістан» газетіне берген сұхбатында зейнетақы жинағын медициналық қызметке пайдалануға тыйым салу себебін түсіндірді. 2021 жылы азаматтарға зейнетақы қорындағы қаражатты емге пайдалануға рұқсат берілген. Алайда үкімет 2025 жылы ережені қатайтып, стоматологиялық қызметтің кей түріне өтініш қабылдауды уақытша тоқтатты. Тоқаев оның себебін алаяқтар әрекетімен түсіндірді. «Мен кезінде баспана…

Ары қарай оқу

Бөлісу

  • Сілтемені көшірілді
31 Желтоқсан 2025

Трамптың байлығы бір жарым жыл ішінде 70%-ға өсті

Ақниет Төленді

Ақниет Төленді

​​General news бөлімінің тілшісі a.tolendi@kursiv.media
Светлана Воронова

Светлана Воронова

Трамптың байлығы бір жарым жыл ішінде 70%-ға өсті / Фото: Shutterstock

2025 жылы әлемдік қаржы элитасы үшін ең табысты жыл болды. Bloomberg хабарлауынша, планетадағы ең бай 500 адамның жиынтық байлығы рекордтық 2,2 трлн долларға өсіп, 11,9 трлн долларға жетті. Бұл өсудің негізгі факторының бірі ретінде басылым Дональд Трамптың билікке оралуын көрсетеді. Трамп отбасының капиталы өсті Bloomberg мәліметті бойынша, соңғы 15 айда…

Ары қарай оқу

Бөлісу

  • Сілтемені көшірілді
31 Желтоқсан 2025

2026 жылдың алғашқы күндеріне арналған доллар бағамы

Талғат Дүйсенбек

Талғат Дүйсенбек

Business News бөлімінің тілшісі t.bukharbaev@kursiv.media
фото: shutterstock

2026 жылдың басындағы демалыс күндерге арналған доллар бағамы анықталды. Қазақстан қор биржасында (KASE) сағат 15:30-да 1 доллар 505,53 теңге болды. АҚШ валютасы бір тәулікте 3 теңгеге нығайды. Ұлттық банк (ҰБ) дәл осы бағамды жаңа жылдағы демалыс күндерге ресми бағам деп белгіледі. Елдегі валюта айырбастау мекемелерінде де доллар қымбаттап жатыр. Kurs.kz…

Ары қарай оқу

Бөлісу

  • Сілтемені көшірілді
30 Желтоқсан 2025

Қазақстандық банк реттеушінің нормативтерін бұзды

Ақниет Төленді

Ақниет Төленді

​​General news бөлімінің тілшісі a.tolendi@kursiv.media
Қазақстандық банк реттеушінің нормативтерін бұзды / Фото: shutterstock, бильд-редактор: Дастан Шанай

2025 жылы 1 желтоқсанда тек бір қазақстандық банк реттеуші белгілеген пруденциялық нормативтерді орындамады. Бұзылған норматив меншікті капиталдың минималды мөлшеріне қатысты. Ұлттық банк дерегіне сүйенсек, бұл жазда ғана микро қаржы ұйымынан банк дәрежесіне көтерілген корейлік BNK Commercial Bank. Пруденциалдық норматив – дегеніміз қаржы ұйымдарының (капитал, өтімділік, тәуекелдер) негізгі көрсеткіштері, оларды ҚР…

Ары қарай оқу

Бөлісу

  • Сілтемені көшірілді
Өзекті
Қазақстандағы ең бай адамдар / Фото: коллаж Kursiv.media, бильд-редактор: Дастан Шанай
19 Қаңтар 2026

Қазақстандағы ең бай адамдар (инфографика)

Алтын мен күміс бағасы абсолютті рекордты жаңартты / Фото: Жанболат Мамышев, бильд-редактор: Дастан Шанай
19 Қаңтар 2026

Алтын мен күміс бағасы абсолютті рекордты жаңартты

Доллар 1000 теңгеге жетуі мүмкін бе - Үкімет пікірі / Фото: kursiv.media, Серікжан Қобыланбаев
19 Қаңтар 2026

Доллар 1000 теңгеге жетуі мүмкін бе – Үкімет пікірі

19 Қаңтар 2026

Валюта қорының болжамы: 2026 жылы Қазақстан экономикасының өсу қарқыны баяулайды

Жұманғарин Қазақстан Ресейге қарсы батыс санкцияларының кейбірін сақтамайтынын айтты / Фото: коллаж kursiv.media, бильд-редактор Ахтам Зиперов
19 Қаңтар 2026

Вице-премьер Жұманғарин Қазақстанға төнген басты қауіптерді атады

Новости партнеров
Көбірек көрсет
1 2 3 … 137
© 2004-2026. Барлық құқықтар қорғалған.

Сайт Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникациялар министрлігінің Ақпарат комитетінде тіркелген

Тіркеу куәлігі № KZ13VPY00045579, 2022 жылғы 4 ақпанда берілген

Бұл желі ресурсының ақпараттық өнімдері 18 жастан асқан азаматтарға арналған

LiveInternet counter
Жоғары
  • Басылым туралы
  • Құпиялылық саясаты
  • Мұрағат
  • Дербес деректерді өңдеу ережелері
  • Байланыс
  • АҚПАРАТТЫ ҚОЛДАНУ ЕРЕЖЕСІ