2026 жылдың алғашқы тоқсаны Қазақстанның сыртқы саудасында маңызды құрылымдық өзгерістермен басталды. Ел экспортындағы шикі мұнайдың үлесі тарихи ең төменгі деңгейге дейін түсіп, нарықтағы басымдық біртіндеп әртараптандырыла бастағанын көрсетеді.
ҚР экспорт динамикасы (1К2026 vs 1К2025)
| Тауар | Көлемі, $ млн | Өзгерісі, % | Динамика |
|---|---|---|---|
| Шикі мұнай | 7 992 | -6,6% | |
| Мыс катодтары | 1 248 | 62,0% | |
| Мыс кені | 1 202 | 84,6% | |
| Феррохром | 550 | 25,0% | |
| Жұмсақ бидай | 492 | 53,7% | |
| Күміс | 392 | 263,5% | |
| Күкірт | 269 | 168,4% | |
| Уран | 231 | 218,5% | |
| Өзге де мал азығы | 212 | 132,7% | |
| Күнбағыс майы | 211 | 60,1% |
Инфографика: Нұрсұлтан Ерболатұлы
Негізгі трендтер:
- Мұнайдың әсері: Экспорттық қоржындағы шикі мұнайдың көлемі өткен жылмен салыстырғанда 6,6%-ға қысқарып, 7,9 млрд долларды құрады. Бұл әлемдік энергетикалық нарықтағы логистикалық тұрақсыздықтар мен өндіріс көлемінің өзгеруіне тікелей байланысты.
- Металлургияның серпілісі: Мұнайдың орнын металлургия өнімдері толтыруда. Атап айтқанда, мыс катодтары (+62%) және мыс кендері (+84,6%) экспорттық кірістің негізгі қозғалтқышына айналды.
- Жоғары өсім: Ерекше атап өтерлік жайт – өңделген өнімдер мен шикізаттық емес тауарлардың экспорты. Мәселен, уран экспорты 218%-ға, күміс 263%-ға өскен. Бұл Қазақстанның глобалдық жеткізу тізбегіндегі рөлінің өсіп жатқанын айғақтайды.
Қазіргі динамика экономиканың шикізатқа ғана емес, сонымен бірге жоғары қосылған құн жасауға бағытталған салаларға да иек арта бастағанын көрсетеді. Дегенмен, шикі мұнай әлі де жалпы экспорттың 44,4%-ын құрай отырып, ең ірі валюта көзі болып қала береді.
Еске сала кетейік, Қазақстанның сыртқы сауда айналымы 32,9 млрд долларға дейін артты.
