Teniz Capital сарапшылары Yandex инфрақұрылымындағы соңғы ақаулар Қазақстандағы такси, жеткізу және бұлттық сервистер нарығында бәсекені күшейтуі мүмкін деп есептейді. Олардың базалық сценарийі бойынша Yandex қызметтері қалпына келіп, компания нарықтағы мықты позициясын сақтайды. Алайда мұндай іркілістер қайталанса, жолаушылар, жүргізушілер және бизнес балама платформаларды тұрақты қолдана бастауы ықтимал.
Сараптамаға сәйкес, 8–11 қазан аралығында Yandex-тің бірнеше дата-орталығы зардап шеккен. Қазақстанда соның салдарынан такси мен жеткізу сервистерінің жұмысы бұзылған. Teniz Capital бұл жағдай Қазақстан үшін маңызды тәуекелді көрсетті деп санайды: ел ішіндегі тасымал, жеткізу және бизнес-процестер шетелдегі инфрақұрылымға тәуелді болса, сырттағы ақау ішкі нарыққа да тікелей әсер етуі мүмкін.
Компания есебінде Yandex Go жүргізушілері мен таксопарктері 2025 жылдың қаңтар–қазан айларында Қазақстанда 521,8 млрд теңге табыс тапқаны көрсетілген. Бұл орта есеппен тәулігіне 1,72 млрд теңге. Егер платформаның қалыпты тапсырыстарының жартысы орындалмаса, жүргізушілердің тәулігіне шамамен 858 млн теңге табысы тәуекелге түсуі мүмкін. Бір аптада бұл сома шамамен 6 млрд теңгеге жетеді. Сарапшылар бұл есептің тарихи деректерге негізделген сценарий екенін атап өтеді.
Отандық компаниялар
Teniz Capital мұндай жағдайда қазақстандық және Қазақстанда белсенді жұмыс істейтін балама сервистерге қосымша мүмкіндік ашылуы мүмкін деп санайды. Есепте inDrive, Tez Taxi, APARU, Region, Tappy Taxi, JET Sharing сияқты платформалар аталады. Сондай-ақ Kaspi, BTS Digital/Aitu секілді ірі экожүйелердің такси және жеткізу нарығына серіктестік, интеграция немесе оператор үлесін сатып алу арқылы кіру мүмкіндігі қарастырылған.
Сарапшылардың пікірінше, қаржы экожүйелері үшін басты артықшылық — дайын клиенттік база, төлем инфрақұрылымы және пайдаланушылармен қалыптасқан байланыс. Мысалы, Kaspi үшін такси немесе курьерлік қызметті қолданыстағы қосымшаға қосу жаңа клиент тарту шығынын азайтуы мүмкін. Дегенмен банк деректері маршруттар, жүргізушілер сапасы және тасымалға нақты сұраныс туралы операциялық деректерді алмастыра алмайды. Сондықтан нарыққа кірудің ең жылдам жолы жұмыс істеп тұрған агрегатормен серіктесу болуы мүмкін.
Есепте бұлттық инфрақұрылымға да назар аударылған. PS Cloud, Kazteleport, QazCloud және Қазақтелеком шетелдік инфрақұрылымдағы ақаулардан кейін сервистерді Қазақстан ішіндегі қуаттарға көшіру, резервтеу және қалпына келтіру бойынша қосымша сұраныс алуы мүмкін компаниялар ретінде көрсетілген. Алайда нақты бос қуаттар мен ықтимал келісімдер қосымша тексеруді қажет етеді.
Teniz Capital жергілікті сервистердің өсуі үшін тек клиент ағыны жеткіліксіз екенін де ескертеді. Негізгі тәуекелдер қатарында Yandex қызметтерінің тез қалпына келуі, бағаны төмендету арқылы бәсекені күшейтуі, жүргізушілер мен курьерлер тапшылығы және клиент тартудың жоғары құны бар. Нарықтағы ұзақмерзімді нәтиже ақау жойылғаннан кейін пайдаланушыларды кім ұстап қала алатынына байланысты болады.
Еске сала кетейік, апта соңында «Яндекс» серверлері Қазақстанға көшірілген болса, сервис неге істен шыққан болатын.
