Апталық шолу: Геосаяси шиеленіс нарыққа қысым жасауда

Осы аптада әлемдік қаржы нарығы мен мұнай секторындағы жағдай Ирандағы билік ауысуы мен Ормұз бұғазының құрсауға түсуі аясында күрт шиеленісті. Kursiv Media қор нарығында бір апта ішіндегі негізгі өзгерістерді талдады.

S&P 500 индексі наурыз айының ортасына қарай 6632 тармаққа дейін төмендеді. Соңғы аптада индекстің 2,02%-ға құлдырауы инвесторлар арасындағы үрейді (risk-off) көрсетеді. Бұл жай ғана түзету емес, маңызды техникалық қолдау деңгейлерінің бұзылуы саналады.

Геосаяси шиеленіс: Иранның жаңа басшысы және Трамптың реакциясы

Иранның қатаң позициясы: Иранның жаңа жоғарғы көшбасшысы Моджтаба Хаменеи алғашқы мәлімдемесінде Ормұз бұғазының блокадасын жалғастыруға, АҚШ базаларын жабуға және «жаңа майдандар» ашуға шақырды.
Вашингтонның әлсіздігі: Дональд Трамп бұл мәлімдемелерді «әлсіз саясаткердің сөзі» деп бағалағанымен, АҚШ-та блокаданы шешудің нақты жоспары жоқ екені байқалады. Нарық Трамптың Тегеранмен келісімге келуден басқа амалы қалмағанын сезе бастады.

Мұнай нарығы: дефицит және резервтер

Бағаның өсуі: Brent мұнайы бір күнде 8,68%-ға секіріп, 101,95 доллар деңгейіне жетті. Goldman Sachs болжамы бойынша, блокада шешілмесе, наурыз соңында баға 150 долларға дейін баруы мүмкін.
Бұғаздың маңызы: Ормұз арқылы әлемдік мұнай мен мұнай өнімдерінің 20%-ы өтеді (тәулігіне 20 млн баррельден астам). Қазір бұл трафиктің 90%-ы тоқтап тұр.
Интервенция: МЭА (IEA) елдері стратегиялық резервтерден 400 млн баррель мұнай шығаруға келісті. Алайда бұл көлем дефицитті бар болғаны 20-28 күнге ғана жаба алады.

Қаржы нарығы: инвесторлардың қашуы және ликвидтілік дағдарысы

Капиталдың жылыстауы: Ірі инвесторлар акциялар нарығынан (SPY ETF) жаппай шығып жатыр. Соңғы аптада 14,0 млрд доллар қаражат шығарылды.
Жеке несиелеу секторындағы «қашу»: Morgan Stanley бастаған бес ірі қор (BlackRock, Blue Owl және т.б.) инвесторлардың ақшасын қайтаруға шектеу қойды. Бұл 1,8-2,0 трлн долларды құрайтын жеке несиелеу (private credit) нарығындағы жүйелі дағдарыстың белгісі болуы мүмкін.

Алтын мен криптовалютаның күтпеген жерден арзандауы

Геосаяси қауіп өскенде қымбаттауға тиіс «қорғаныс активтері» (алтын, крипто) керісінше арзандауда. Бұған инвесторлардың басқа позицияларын (акцияларын) сақтап қалу үшін қолда бар өтімді активтерді сатуға мәжбүр болуы себеп. Алтын бағасы 5000 доллардан төмендесе, нысана 4400 доллар.

Қазақстан нарығы: теңге және KASE

Валюта (USD/KZT): Теңге апта басындағы 494,00 доллар көрсеткішінен нығайып, апта соңында 489,80 теңгеге дейін төмендеді (-0,83%). Мұнай бағасының өсуі теңгенің жаһандық қысымға төтеп беруіне көмектесуде.
KASE индексі: Әлемдік S&P 500 (-2,02%) және FTSE 100 (-1,49%) индекстері төмендесе, Қазақстан қор нарығы +0,33% өсім көрсетіп, 7782,24 тармаққа жетті.

Отандық компаниялардың акциялары (1W)

Нарықтағы мұнай бағасының өсуі тікелей мұнай-газ секторына оң әсер етті:

Көшбасшылар: аптаны ҚазТрансОйл (KZTO) +4,64%, ҚазМұнайГаз (KMGZ) +3,52% және Қазатомөнеркәсіп (KZAP) +3,31% өсіммен жапты.
Төмендегендер: Air Astana (AIRA) -5,96%, Kaspi.kz (KSPI) -3,20% және Kcell (KCEL) -2,22% шығынға ұшырады.

Нарықта «мінсіз дауыл» қалыптасуда: бір жағынан соғыс қаупі мен мұнай тапшылығы инфляцияны қоздырса, екінші жағынан қаржы секторында қолма-қол ақшаның (ликвидтіліктің) жетіспеушілігі бағалы активтерді төмен сүйреп жатыр.