Осы аптада әлемдік қаржы нарығы мен мұнай секторындағы жағдай Ирандағы билік ауысуы мен Ормуз бұғазының құрсаулануы аясында күрт шиеленісті. Kursiv Media қор нарығында бір апта ішіндегі негізгі өзгерістерді талдады.
S&P 500 индексі наурыз айының ортасына қарай 6632 тармаққа дейін төмендеді. Соңғы аптада индекстің 2,02%-ға құлдырауы инвесторлар арасындағы үрейді (risk-off) көрсетеді. Бұл жай ғана түзету емес, маңызды техникалық қолдау деңгейлерінің бұзылуы болып табылады.
Геосаяси шиеленіс: Иранның жаңа басшысы және Трамптың реакциясы
- Иранның қатаң позициясы: Иранның жаңа жоғарғы көшбасшысы Моджтаба Хаменеи алғашқы мәлімдемесінде Ормуз бұғазының блокадасын жалғастыруға, АҚШ базаларын жабуға және «жаңа майдандар» ашуға шақырды.
- Вашингтонның әлсіздігі: Дональд Трамп бұл мәлімдемелерді «әлсіз саясаткердің сөзі» деп бағалағанымен, АҚШ-та блокаданы шешудің нақты жоспары жоқ екені байқалады. Нарық Трамптың Тегеранмен келісімге келуден басқа амалы қалмағанын сезе бастады.
Мұнай нарығы: Дефицит және резервтер
- Бағаның өсуі: Brent мұнайы бір күнде 8,68%-ға секіріп, $101,95 деңгейіне жетті. Goldman Sachs болжамы бойынша, блокада шешілмесе, наурыз соңында баға $150-ге дейін баруы мүмкін.
- Бұғаздың маңызы: Ормуз арқылы әлемдік мұнай мен мұнай өнімдерінің 20%-ы өтеді (тәулігіне 20 млн баррельден астам). Қазір бұл трафиктің 90%-ы тоқтап тұр.
- Интервенция: МЭА (IEA) елдері стратегиялық резервтерден 400 млн баррель мұнай шығаруға келісті. Алайда, бұл көлем дефицитті бар болғаны 20-28 күнге ғана жаба алады.
Қаржы нарығы: Инвесторлардың қашуы және ликвидтілік дағдарысы
- Капиталдың жылыстауы: Ірі инвесторлар акциялар нарығынан (SPY ETF) жаппай шығып жатыр. Соңғы аптада $14,0 млрд қаражат шығарылды.
- Жеке несиелеу секторындағы «қашу»: Morgan Stanley бастаған бес ірі қор (BlackRock, Blue Owl және т.б.) инвесторлардың ақшасын қайтаруға шектеу қойды. Бұл $1,8-2,0 трлн құрайтын жеке несиелеу (private credit) нарығындағы жүйелі дағдарыстың белгісі болуы мүмкін.
Алтын мен Криптовалютаның күтпеген арзандауы
- Геосаяси қауіп өскенде қымбаттауы тиіс «қорғаныс активтері» (алтын, крипто) керісінше арзандауда. Бұған инвесторлардың басқа позицияларын (акцияларын) сақтап қалу үшін қолда бар өтімді активтерді сатуға мәжбүр болуы себеп. Алтын бағасы $5000-нан төмендесе, нысана $4400.
Қазақстан нарығы: Теңге және KASE
- Валюта (USD/KZT): Теңге апта басындағы $494,00 көрсеткішінен нығайып, апта соңында 489,80 теңгеге дейін төмендеді (-0,83%). Мұнай бағасының өсуі теңгенің жаһандық қысымға төтеп беруіне көмектесуде.
- KASE индексі: Әлемдік S&P 500 (-2,02%) және FTSE 100 (-1,49%) индекстері төмендесе, Қазақстан қор нарығы +0,33% өсім көрсетіп, 7782,24 тармаққа жетті.
Отандық компаниялардың акциялары (1W)
Нарықтағы мұнай бағасының өсуі тікелей мұнай-газ секторына оң әсер етті:
- Көшбасшылар: ҚазТрансОйл (KZTO) +4,64%, ҚазМұнайГаз (KMGZ) +3,52% және Қазатомөнеркәсіп (KZAP) +3,31% өсіммен аптаны жапты.
- Төмендегендер: Air Astana (AIRA) -5,96%, Kaspi.kz (KSPI) -3,20% және Kcell (KCEL) -2,22% шығынға ұшырады.
Нарықта «мінсіз дауыл» қалыптасуда: бір жағынан соғыс қаупі мен мұнай тапшылығы инфляцияны қоздырса, екінші жағынан қаржы секторында қолма-қол ақшаның (ликвидтіліктің) жетіспеушілігі бағалы активтерді төмен сүйреп жатыр.
