Көршілер экспансиясы: Қазақстан нарығындағы шетелдік бизнестің жаңа бейнесі
ҚР Ұлттық статистика бюросының (ҰСБ) мәліметіне назар аудара отырып, Kursiv.Media 2026 жылдың наурыз айындағы Қазақстанда тіркелген шетелдік заңды тұлғалар туралы сараптамалық материал ұсынады. Бір жыл ішінде еліміздегі шетелдік капиталы бар заңды тұлғалардың жалпы саны 10%-ға артып, 65 952 компанияға жетті. Төменде біз бұл шетелдік бизнестің қайдан екенін көрсетеміз.
Көршілердің күші: Өзбекстан мен Қытай рекорды
Зерттеу нәтижелері көрсеткендей, соңғы бір жылдағы өсімнің негізгі драйверлері – Батыс елдері емес, Қазақстанның тікелей көршілері. Ең үлкен серпілісті Өзбекстан көрсетті. Бұл елдің капиталы бар компаниялар саны бір жылда 57,4%-ға артып, 9,6 мыңнан асты. Бұл Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы экономикалық интеграцияның жаңа деңгейге шыққанын, логистикалық және сауда байланыстарының нығайғанын көрсетеді.
Сонымен қатар Қытай бизнесі де елімізде белсенді экспансия жүргізуде. Қытайлық заңды тұлғалардың саны 58,8%-ға өсіп, 8,7 мыңнан асты. Бұл өсім негізінен өңдеу өнеркәсібі, энергетика және қарқынды дамып келе жатқан электронды коммерция секторларына тиесілі.
Ресейлік капитал: саннан сапаға көшу ме?
Ресей Федерациясы әлі де Қазақстан нарығындағы шетелдік бизнестің ең ірі үлесіне ие (22,7 мың компания немесе жалпы нарықтың 34%-ы). Дегенмен 2025 жылмен салыстырғанда ресейлік компаниялар санының 2,1%-ға аздап азайғаны байқалады. Бұл нарықтың «тұрақтануы» ретінде бағалануда: 2022-2023 жылдардағы релокация толқынымен келген ұсақ фирмалардың орнына нақты жұмыс істейтін ірі және орта бизнес өкілдері бекіп қалып отыр. Еске сала кетейік, 2025 жылдың екінші тоқсанында 720-дан аса ресейлік компания Қазақстаннан кеткен болатын.
Инвестициялық климаттың жаңа бағыты
Талдау көрсеткендей, Қазақстан бірте-бірте Батыс пен Шығысты ғана емес, Орталық Азияның ішкі нарықтарын біріктіретін басты іскерлік хабқа айналуда.
Түйіндей келгенде, 2026 жылдың наурызындағы деректер Қазақстанның сыртқы экономикалық басымдықтарының өзгеруін көрсетеді. Түркия мен Қырғызстан капиталында азғантай кему байқалса да, Қытай мен Өзбекстан тарапынан келетін инвестициялық ағын еліміздің экономикалық ландшафтын қайта қалыптастырып жатыр. Бұл тенденция алдағы уақытта Қазақстанды өңірлік транзиттік орталықтан нақты өндірістік және сауда орталығына айналдыруы мүмкін.
