АҚШ Президенті Дональд Трамп Иран тарапынан түскен жаңа ұсынысты талқылау мақсатында ұлттық қауіпсіздік тобын шұғыл жиынға шақырды. Иран екі айға созылған және әлемдік энергия тасымалына айтарлықтай нұқсан келтірген соғысты тоқтату үшін келіссөздер жүргізіп жатқанда, Американың Ормұз бұғазына қойған теңіз қоршауын (блокадасын) алып тастауын сұрап отыр.
Трамп өзінің Truth Social желісіндегі жазбасында Тегеран билігі елдегі ішкі басқару дағдарысын реттеуге тырысып жатқандықтан, мұнай мен газ тасымалына арналған маңызды су жолын мүмкіндігінше тезірек ашқысы келетінін, тіпті Иранның қазіргі жағдайы «күйреу алдында» екенін атап өтті. Бұл қақтығыс ақпан айының соңында АҚШ пен Израильдің Иранға жасаған әуе соққыларынан басталған болатын және қазір екі тарап та дипломатиялық шешім іздеп жатыр.
Дипломатиялық тығырық және келісім шарттары
Пәкістандағы делдалдар алдағы бірнеше күнде Иранның соғысты тоқтату бойынша жаңартылған жоспарын ұсынатынын күтуде, бірақ АҚШ әкімшілігі бұл ұсыныстарға сақтықпен қарап отыр. Қазіргі уақытта АҚШ Иран порттарына кіріп-шығатын кемелерді тоқтату арқылы елдің мұнай табысын шектеуге тырысса, Иран бұғазды барлық өзге қозғалыс үшін жауып тастаған. Ақ үй Иран басшылығының ішінде өзара келіспеушіліктер бар екенін алға тартып, бұл дипломатиялық тығырықтың басты себебі деп санайды, ал Мемлекеттік хатшы Марко Рубио ұсынылған жоспардың мазмұны жақсы болғанымен, оны ұсынған тұлғаның мұндай шешім қабылдауға өкілеттігі бар-жоғына күмән келтірді. Сонымен қатар, Трамп әкімшілігі кез келген келісім Иранның ядролық бағдарламасын шектеуді де қамтуы керек деген талаптан бас тартпай отыр.
Әлемдік экономика мен мұнай нарығына әсері
Бұл қақтығыс әлемдік нарыққа үлкен әсер етіп, Brent маркалы мұнайдың бағасы барреліне 111 доллардан асып кетті, бұл тек бір аптаның ішінде 6 пайыздық өсімді көрсетіп отыр. Соғыстың салдарынан Біріккен Араб Әмірліктері ОПЕК ұйымынан шығатынын мәлімдеп, мұнай картеліне үлкен соққы берді, себебі Абу-Даби нарықтағы тапшылықты толтыру үшін мұнай өндіру шектеулерінен босап, өз бетінше әрекет еткісі келеді.
