Ұлттық қор активтерін «айналау» тетігі теңге бағамына қалай әсер етеді

Қазақстан Ұлттық банкі Ұлттық қор активтерімен жасалатын операцияларды «айналау» тетігі ішкі нарықта сатылатын валюта көлеміне әсер етпейді деп тұжырымдайды. Kursiv.Media сауалына берген жауабында реттеуші бұл жаңалықтың тек операцияларды жүргізу тәртібіне ғана қатысты екенін түсіндірді.

Бұған дейін Ұлттық банк 2026 жылдың маусым айынан бастап Ұлттық қорға қатысты операцияларды «айналау» жаңа механизмін қолдана бастағанын хабарлаған болатын. Сол кезде реттеуші қордан 460 миллион доллар сатып алған, оны жыл соңына дейін валюта нарығында біркелкі сатуды жоспарлап отыр.

Ұлттық банк түсіндіруінше, Ұлттық қордан бөлінетін трансферттер республикалық бюджеттің тапшылығын жабуға бағытталады. Бұрын қаражат қажеттілігіне қарай аударылатын, ал Ұлттық қордың валюталық активтері нарықта теңгемен конвертацияланатын.

Мемлекеттің шығындары біркелкі болмағандықтан, кейбір айларда нарыққа доллар көп түссе, басқа айда аз түсетін. Бұл валюта ұсынысының құбылуын тудырып, теңге бағамына қатты әсер етуі мүмкін еді.

Енді Ұлттық банк Ұлттық қордың валюталық активтерін алдымен өзінің алтын-валюта резервіне конвертациялап, сосын теңгедегі құнын Ұлттық қорға аударады. Содан кейін реттеуші бұл долларларды бюджетке ақша шұғыл қажет болған сәтте емес, жыл бойына нарықта біртіндеп сатады.

Ұлттық банк сондай-ақ Ұлттық қордың теңгелік шоты бұған дейін де болғанын хабарлады. Валюта конвертацияланғаннан кейін оның теңгелік баламасы дәл осы шотқа аударылады. Содан кейін бұл қаражат белгіленген тәртіппен республикалық бюджетке трансферттер түрінде аударылады және бюджеттік шығыстарды қаржыландыруға бағытталады.

Реттеуші сонымен қатар «айналау» терминінің шығу тегін түсіндірді. Оның мәліметінше, бұл термин операциялардың сызбасын көрсетеді: Ұлттық банк Ұлттық қордан шетел валютасын алтын-валюта резервтеріне қабылдайды, содан кейін жыл бойы нарықта дәл сондай көлемде сатады.

Осылайша, жаңа механизм Ұлттық банк, Ұлттық қор және бюджет арасындағы өзара іс-әрекетті күрделендігенімен, валюта нарығына түсетін қысымды біркелкі бөлуге мүмкіндік береді.

Енді валютаны Ұлттық қордан тікелей сатып, оны одан әрі бюджетке жіберудің орнына, ақша Ұлттық банкте кідіреді, бюджетке қажеттілігіне қарай бірден түседі, бірақ валюта нарығына күрт құйылуды болдырмау үшін уақыт өте келе конвертацияланады.

Бұған дейін Ұлттық банк пен квазимемлекеттік сектор субъектілері ішкі нарықта рекорд 1,26 млрд долларға тең валюта сатқан.