2026 жылғы футболдан әлем чемпионаты тек алаңдағы тартыспен емес, айналасындағы орасан ақша айналымымен де рекорд жаңартты. Турнирден ең көп пайда көрген тарап – командалар немесе қабылдаушы қалалар емес, FIFA-ның өзі. BBC футболдың басты додасында кімдер табыс тапқанын анықтады.
FIFA-ның 2023-2026 жылдарға арналған жалпы табысы шамамен 13 млрд долларға жетуі мүмкін. Бұл алдыңғы төрт жылдық кезеңдегі 7,57 млрд доллардан шамамен 70%-ға көп. Алайда мұнда бір маңызды айырмашылық бар: 13 млрд доллар – әлем чемпионатының таза пайдасы емес. Оған телеқұқық, демеушілік, лицензия, билет пен VIP-қызметтерден түсетін төрт жылдық кіріс түгел кіреді.
Билет бағасы жанкүйерлерге ауыр тиді
Турнирге қызығушылық өте жоғары болды. FIFA-ның мәліметінше, билет сатудың бір кезеңінде әлемнің түкпір-түкпірінен 500 млн-нан астам өтінім түскен. Сұраныстың көптігі билет бағасын да шарықтатып жіберді.
Нью-Джерсиде өтетін финалға ең қымбат ресми билет 32 970 долларға дейін жеткен. Ал 2022 жылғы Қатардағы финалдың ең қымбат билеті шамамен 1 813 доллар тұрған. Демек, футбол әлемдік мереке болып қалғанымен, оны стадионнан көру қарапайым жанкүйер үшін барған сайын қолжетімсіз болып барады.
Бұл жерде FIFA екі жағынан да табыс табады: билетті алғаш сатқанда да, кейбір билеттер қайта сатылған кезде де комиссия алады. Сондықтан бағаның көтерілуі ұйым үшін тиімді болғанымен, жанкүйерлер үшін қосымша шығынға айналды.
Қалаларға ақша келді, бірақ әсері уақытша болуы мүмкін
Әлем чемпионаты АҚШ, Канада және Мексикадағы 16 қалада өтті. Миллиондаған турист қонақүйге орналасып, мейрамханаларға барып, көлік пен ойын-сауық қызметтеріне ақша жұмсады. Осы жағынан қонақүй, қоғамдық тамақтану және туристік бизнес қысқа мерзімде ұтты.
Бірақ BBC келтірген сарапшылар мұндай турнирдің ұзақ мерзімді экономикалық әсерін асыра бағаламауға шақырады. Туристер бір ай бойы көп ақша жұмсағанымен, чемпионат аяқталған соң сұраныс бұрынғы деңгейге оралуы мүмкін. Оның үстіне қауіпсіздікке, көлікке және стадион айналасындағы инфрақұрылымға кеткен мемлекеттік шығын да есептелуі керек.
Бекхэм алаңға шықпай-ақ табыс тапты
Турнирдің жеке тұлғалар арасындағы ең үлкен жеңімпаздарының бірі – Дэвид Бекхэм. Ол чемпионат кезінде кемінде 12 ірі брендтің жарнамасына қатысып, шамамен 25 млн доллар тапқан болуы мүмкін.
Бекхэм үшін пайда тек жарнамамен шектелмейді. Ол АҚШ-тағы футболдың танымалдығын арттыруға ықпал еткен тұлға әрі Inter Miami клубының тең иелерінің бірі. Әлем чемпионаты АҚШ футболына қызығушылықты күшейткен сайын, оның клубы мен жеке бренді де қымбаттай түседі.
Турнирдің қаржылық сабағы
Бұл әлем чемпионатындағы ақша бәріне бірдей бөлінген жоқ.
Ең көп ұтқандар: FIFA, телеарналар, ірі демеушілер, жарнама жұлдыздары және туристер көп барған қалалардағы бизнес.
Ең көп шығындалғандар: билет, ұшақ, қонақүй мен тамаққа жоғары баға төлеген жанкүйерлер.
Турнирдің басты қаржылық сабағы да осы: футбол алаңда ұлттық құрамалар арасындағы жарыс болғанымен, алаң сыртында бұл – телеқұқық, жарнама, туризм және билет сатуға құрылған алып коммерциялық жүйе. Чемпион кубокты бір команда ғана алады, ал ең тұрақты табыс футболды ұйымдастырып, көрсетіп және жарнамалап отырғандарға қалады.
Осы додада өз мәресіне жетіп. Испания құрамасы Аргентинаны 1:0 есебімен тізе бүктіріп, әлем чемпионы атанды.
