Құқық қорғаушылар Артур Ластаевты қызметінен босатуды талап етті
Қазақстандық құқық қорғаушылар, адвокаттар, журналистер мен азаматтық белсенділер тобы Президент Қасым-Жомарт Тоқаевқа Адам құқықтары жөніндегі уәкіл Артур Ластаевты қызметінен босату туралы үндеу жолдады.
Үндеуге қол қойғандар омбудсменнің 2023–2026 жылдардағы жұмысын тиімсіз деп бағалайды. Олардың пікірінше, Ластаевтың кеңсесі азаматтардың құқықтарының бұзылуына жеткілікті деңгейде ден қоймайды әрі конституциялық реформадан кейін берілген өкілеттіктерді толық пайдаланбай отыр.
Құқық қорғаушылар омбудсменнің жұмысына неге наразы
Үндеуде конституциялық реформа мен арнайы заң қабылданғаннан кейін омбудсмен институтына кең өкілеттіктер беріліп, өңірлік өкілдер штаты құрылып, мемлекеттік қаржыландыру қарастырылғаны айтылған. Алайда құжат авторларының бағалауынша, бұл мүмкіндіктер толық пайдаланылмай келеді.
Құқық қорғаушылардың айтуынша, омбудсмен азаматтардың құқықтарын бұзуы мүмкін нормативтік құқықтық актілерді тексеру туралы Конституциялық сотқа өте сирек жүгінеді. Сондай-ақ олардың пікірінше, ол азаматтардың белгісіз тобының мүддесін қорғау үшін сот процестеріне де сирек қатысады.
Үндеу авторлары омбудсмен қызметінің нақты нәтижесі аз екенін де алға тартады. Олардың айтуынша, азаматтардың шағымдарының басым бөлігіне тек формалды жауап беріліп, кеңсенің қызметі көбіне декларативті сипатта қалып отыр.
Сонымен қатар олар Артур Ластаевты азаптау, тұрмыстық зорлық-зомбылық, еңбек құқықтарының бұзылуы және сөз бостандығына қатысты оқиғаларға жеткілікті деңгейде үн қатпады деп сынға алды.
Сондай-ақ азаматтық қоғам өкілдерінің ұлттық превентивтік тетіктің өкілеттігін кеңейту туралы ұсыныстары қолдау таппаған. Олар бұл тетіктің әскери бөлімдерге, әскери оқу орындарына және ұсталғандарды тасымалдайтын көліктерге де қолданылуын ұсынған.
Үндеуге кімдер қол қойды
Үндеуге 23 адам қол қойған. Қол қоюшылар қатарында журналист Лұқпан Ахмедияров, құқық қорғаушы Бақытжан Төреғожина, адвокат Ләйлә Рамазанова, «Феминита» қазақстандық феминистік бастамасының өкілі Жанар Секербаева және «Еркіндік қанаты» қорының жетекшісі Роман Реймер бар.
Үндеу авторлары Президенттен Артур Ластаевты қызметінен босату рәсімін бастауды және жаңа омбудсменді тағайындау кезінде құқық қорғаушылар қауымдастығымен ашық консультациялар өткізуді сұрады.
Қол қоюшылар өз талаптарын 7 шілдеде қабылданған Конституциялық соттың қаулысына және Президенттің Адам құқықтары жөніндегі уәкілді тағайындап, қызметінен босату өкілеттігін көздейтін Конституция нормаларына сүйене отырып негіздеген.
