Шағын және орта бизнестің үш ай төленбеген кредиті 47 пайызға артқан

Қазақстанның банк жүйесі тоғыз айды қарқынды өсіммен түйіндеген: активтер шамамен 77 трлн теңгеге жетіп, халықтың теңгеде жинаған ақшасы көбейе түсті. Алайда қаржы айналымы қызған сайын банктердің таза пайдасы азайып, кейбір қарыздардың уақытылы өтелмеу қаупі байқалды. Бұл туралы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің банк секторына шолуында жазылған.
Алыптардың салмағы артты
Бүгінде елімізде 23 банк жұмыс істейді, оның 14-і – шетелдік қатысумен, ал біреуі – толықтай мемлекеттің еншісінде. Банктердің жалпы активтері ел экономикасының – ЖІӨ-нің шамамен 45%-ына теңесіп, қаржы саласының ел экономикасындағы орны бұрынғыдан да айқындала түсті.
Сонымен қатар нарықтағы негізгі қуат ірі ойыншылардың қолында: ең ірі бес банк бүкіл активтің шамамен 69%-ын, несиенің шамамен 76%-ын және салымдардың 73%-ын уысында ұстап отыр.
Қарызды кім алып жатыр
Жыл басынан бері банктердің қаржы қуаты арта түсті: жиынтық активтер шамамен 9%-ға өсіп, ал несие қоржыны шамамен 8%-ға толығып, шамамен 47 трлн теңгеге табан тіреді. Дегенмен бұл қаржы тасқынының бағыты әртүрлі болды.
Халыққа берілген несие көлемі шамамен 8%-ға артып, шамамен 27 трлн теңгеге жетті. Оның ішінде ипотекалық қарыздар шамамен 13%-ға өсіп, шамамен 8 трлн теңгеге жеткен.
Ал күнделікті қажеттілікке арналған тұтынушылық несиелер шамамен 6%-ға ұлғайып, 18 трлн теңгені құрады.
Кәсіпкер де қаржы іздеуде белсенділік танытты: шағын және орта бизнес қарызды 17%-ға көбірек алып, несие портфеліндегі еншісін шамамен 13 трлн теңгеге жеткізді.
Ал ірі заңды тұлғаларға берілген несиелер, керісінше, шамамен 6%-ға қысқарып, шамамен 7 трлн теңгенің төңірегінде қалды.
Берілген несие көлемі артқан сайын, кешіктірілген төлемдер де көбейген. Тоғыз айдан астам уақыт төленбей тұрған берешектер шамамен 17%-ға көбейіп, шамамен 1,8 трлн теңгеге жетті.
Әсіресе, шағын және орта бизнестің 90 күннен асқан қарыздары шамамен 47%-ға (шамамен 500 млрд теңгеге жетті ) өсуі кәсіпкерлердің төлем қабілетіне түскен салмақты аңғартады.
Қор мол, бірақ пайда азайды
Сырт көзге банктердің іргетасы берік: меншікті капитал шамамен 11 трлн теңгені, ал жоғары өтімді активтер шамамен 23 трлн теңгені (активтің 30%-ы) құрап, тұрақтылық қоры жеткілікті екенін көрсетті.
Алайда табыс табу қарқыны бұрынғыдай емес. Тоғыз айдағы таза пайда шамамен 1,8 трлн теңгені құрады.
Активтердің табыстылығы (ROA) шамамен 4%-дан шамамен 4%-ға (нақтырағы, 4,4%-дан 3,5%-ға), капиталдың табыстылығы (ROE) шамамен 30%-дан шамамен 23%-ға төмендеді.
Пайыздық маржаның шамамен 7%-дан шамамен 6%-ға тарылуы мен пайыздық емес шығындардың артуы банктердің маржасын біраз жұқартты.