Қазақстанның төлем балансының ағымдағы шоты үш жылдан кейін алғаш рет оң аймаққа шықты. 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында профицит 2,4 млрд долларды немесе ЖІӨ-нің 1,6%-ын құрады. Бұл туралы ҚР Ұлттық экономика министрлігі хабарлады, деп жазады Kursiv.Media.
2025 жылдың қорытындысында ағымдағы шот 13,1 млрд доллар тапшылықпен жабылған еді. Биыл жағдайдың жақсаруына экспорттың импортқа қарағанда жылдамырақ өсуі негізгі себеп болды.
Үш жылдық тапшылық аяқталды
Ағымдағы шот елдің тауарлар мен қызметтер саудасын, инвестициялық кірістерін және ағымдағы трансферттерін қамтиды. Оның профицитке шығуы Қазақстанға сырттан түсетін валюталық түсімнің шетелге кететін төлемдерден көп болғанын көрсетеді.
2016-2025 жылдары Қазақстанның ағымдағы шоты он жылдың тоғызында тапшылықта болды. Орташа тапшылық ЖІӨ-нің шамамен 2,7%-ын құрады.
Соңғы рет профицит 2022 жылы тіркеліп, 6,4 млрд долларға жеткен. Кейін ағымдағы шот қайтадан теріс аймаққа өткен еді.
2026 жылдың бірінші жартыжылдығында көрсеткіш бір жылда шамамен 6 млрд долларға жақсарды: 2025 жылдың осы кезеңіндегі 3,6 млрд доллар тапшылықтың орнына 2,4 млрд доллар профицит қалыптасты.
Негізгі өзгеріс екінші тоқсанда болды. Осы кезеңнің өзінде ағымдағы шот профициті 3,2 млрд долларды құрады.
Экспорт шешуші рөл атқарды
Бірінші жартыжылдықта Қазақстанның тауарлар саудасындағы профициті екі еседен астам – 7,7 млрд доллардан 16,2 млрд долларға дейін өсті.
Яғни экспорттан түскен валюталық түсім импортқа және өзге сыртқы төлемдерге жұмсалған қаражаттан айтарлықтай жоғары болды.
Бұл Қазақстан экономикасының сырттан қаржы тартуға деген қажеттілігін төмендетеді. Ел импортты, қызметтерді және кірістер бойынша төлемдерді өз валюталық түсімі есебінен көбірек жаба алады.
Экономика үшін не өзгереді
Ағымдағы шоттың профициті елдің сыртқы тұрақтылығын күшейтеді.
Біріншіден, экономикаға валютаның таза ағыны артады. Экспорттаушылардың валюталық түсімі ішкі нарықтағы ұсынысты қолдайды.
Екіншіден, сыртқы қарызға және шетелдік капитал ағынына тәуелділік азаяды. Бұл әлемдік қаржы нарығындағы жағдай нашарлаған кезде экономиканың осалдығын төмендетеді.
Үшіншіден, тұрақты валюталық түсім резервтер мен сыртқы активтерді жинақтауға мүмкіндік береді.
Сонымен бірге ағымдағы шоттың профицитке шығуы теңгенің міндетті түрде нығаятынын білдірмейді. Валюта бағамына мұнай бағасы, импортқа сұраныс, бюджет шығындары, Ұлттық қор операциялары және капитал қозғалысы сияқты басқа факторлар да әсер етеді.
