Kursiv Media зерттеуінше, 2026 жылдың алғашқы төрт айында Қазақстандағы шағын бизнес секторында күрт құлдырау динамикасы байқалды. Статистикалық деректерге сүйенсек, жыл басынан бері тіркелген дара кәсіпкерлердің (ИП) жалпы саны 1 880 246-дан 1 661 111-ге дейін қысқарған. Осылайша, небәрі 4 айда нарықтан бірден 219 135 кәсіпкер кеткен.
Ең көп зардап шеккен салалар
Кәсіпкерліктің жаппай жабылу толқыны экономиканың барлық дерлік салаларын қамтыды. Ең үлкен соққы «Көлік және жинақтау» саласына тиіп, мұнда қысқа уақыт ішінде 82 186 кәсіпкер қызметін тоқтатқан.
Антирейтингтің келесі сатысында мына салалар тұр:
- Көрсетілетін қызметтердің өзге де түрлерін ұсыну: 44 192 ЖК жабылған.
- Көтерме және бөлшек сауда; автокөліктерді жөндеу: 39 044 ЖК қызметін тоқтатты (дәстүрлі түрде шағын бизнес ең көп шоғырланған сала).
- Жылжымайтын мүлікпен операциялар: 22 624 дара кәсіпкер нарықтан кеткен.
Өндіріс пен қызмет көрсетудегі құлдырау
Төмендеу тренді басқа да маңызды секторларды айналып өтпеді. Өңдеу өнеркәсібінде 7 845 кәсіпорын жабылса, ауыл шаруашылығы секторында 6 001 субъект қызметін тоқтатты. Тіпті тұрақты сұранысқа ие «Құрылыс» (-3 136) және «Тұру мен тамақтану» (-4 320) салалары да бұл теріс динамикадан қалыс қалмаған.
Тек екі бағытта өсім бар
Жалпы құлдырау аясында тек екі салада ғана болмашы оң динамика сақталды. Атап айтқанда, цифрландырудың артуына байланысты «Ақпарат және байланыс» (IT) саласында дара кәсіпкерлер саны 183 адамға көбейген. Ал «Мемлекеттік басқару және қорғаныс; міндетті әлеуметтік қамсыздандыру» бағытында небәрі 3 кәсіпкерге өсім тіркелді.
Бизнестің жаппай жабылу себебі неде?
Бұл ауқымды динамика елдегі микро және шағын бизнес өкілдерінің жаңа экономикалық жағдайларға тап болғанын аңғартады. Сарапшылардың пікірінше, кәсіпкерлердің өз қызметтерін жаппай тоқтатуы – салықтық әкімшілендірудің күшеюіне, нарықтағы сұраныстың төмендеуіне немесе кәсіптердің бір бөлігінің көлеңкелі секторға ауысуына тікелей байланысты болуы мүмкін.
Еске сала кетейік, Ұлттық экономика министрлігі мен салық органдарының талдауы көрсеткендей, кәсіпкерлер санының кемуі – күтілген құбылыс. Оған реформа аясында бұрын бизнесті бөлшектеу үшін ашылған немесе табысы жоқ «өлі» кәсіпорындардың жабылуы себеп болған деген
