Күзде ұйқыңыз қанбай, таңертең ояну қиын болып жүр ме? Мамандардың пікірінше, бұған күн сәулесінің азаюы, ұйқы кестесінің өзгеруі және күнделікті әдеттер әсер етуі ықтимал. Алайда шаршауды тек ауа райымен байланыстыруға болмайды. Kursiv.Media күзгі шаршаудың ықтимал себептері мен ұйқы режимін реттеудің жолдарын қарастырды.
Күзде неге шаршаңқы жүреміз
Күн сәулесі азаяды. Күн қысқарған сайын табиғи жарыққа түсетін уақыт та азаяды. Жарық адамның ұйқы мен ояу жүру ырғағын реттеуге қатысады. Сондықтан күн тәртібі мен жарыққа түсу уақыты өзгергенде кей адамдардың сергектігіне әсер етуі мүмкін.
Ұйқы режимі бұзылады. Кеш жату, ерте тұру немесе күн сайын әр уақытта ұйықтау ағзаның толық тынығуына кедергі келтіруі мүмкін. NHS ересектерге тәулігіне шамамен 6–9 сағат ұйықтауға және ұйықтау мен ояну уақытын тұрақты ұстауға кеңес береді.
Күйзеліс пен күнделікті жүктеме әсер етеді. Жұмыс, оқу және басқа міндеттер көбейгенде шаршау да күшеюі мүмкін. Сонымен қатар кейбір аурулар мен дәрілер де әлсіздік тудыруы ықтимал.
Ұйқы режимін қалай реттеуге болады
- Бір уақытта жатып, бір уақытта тұруға тырысыңыз. Демалыс күндері де ұйқы кестесін қатты өзгертпеген жөн.
- Күндіз сыртқа шығыңыз. Мүмкіндік болса, табиғи жарықта серуендеңіз. Бұл ұйқы мен ояу жүру ырғағын сақтауға көмектесуі мүмкін.
- Ұйықтар алдында телефонды шектеңіз. Ұйқыға дейінгі бір сағатта экран қолданбауға тырысыңыз.
- Кешке кофеинді азайтыңыз. Ұйықтар алдындағы бірнеше сағатта кофе мен энергетикалық сусындардан бас тартқан дұрыс.
- Қозғалысты ұмытпаңыз. Тұрақты дене белсенділігі мен дұрыс тамақтану күнделікті сергектікке көмектеседі.
Қай кезде дәрігерге қаралған жөн
Егер шаршау бірнеше апта бойы басылмаса, күнделікті тірлікке кедергі келтірсе немесе оған көңіл күйдің тұрақты төмендеуі, салмақтың себепсіз өзгеруі сияқты белгілер қосылса, дәрігерге қаралған дұрыс. Мұндай жағдайда мәселені тек маусымдық өзгеріске жаба салмай, себебін анықтау қажет.
Маусымдық аффективті бұзылыс та кей адамдарда күздің соңы мен қыста байқалуы мүмкін. Оның белгілеріне көңіл күйдің ұзақ уақыт төмен болуы, бұрын ұнайтын істерге қызығушылықтың азаюы және әдеттегіден көп шаршау жатады. Мұндай белгілер екі аптадан ұзақ сақталса немесе күшейсе, маманнан көмек сұраған жөн.
Тағы да оқыңыз: Неге кей адамдардың қан қысымы ұйқы кезінде төмендемейді – ғалымдар себебін анықтады
