Жаз мезгілінде қарбызға сұраныс артады. Алайда көпшілікті «қарбызда нитрат көп емес пе?» деген сұрақ алаңдатады. Мамандардың айтуынша, нитраттың мөлшерін үй жағдайында дәл анықтау қиын. Дегенмен кейбір белгілерге назар аудару арқылы күмәнді өнімді ажыратуға болады.
Нитрат деген не
Нитраттар – өсімдіктің өсуін жылдамдату үшін қолданылатын тыңайтқыштардың құрамындағы заттар. Олар белгілі бір мөлшерде қауіпсіз саналады. Алайда шамадан тыс қолданылған жағдайда жеміс-жидек пен көкөністе нитрат мөлшері көбейіп кетуі мүмкін.
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) нитраттардың шамадан тыс түсуі адам ағзасына зиян келтіруі мүмкін екенін ескертеді. Әсіресе балалар мен асқазан-ішек жолы аурулары бар адамдар үшін сақтық қажет.
Қарбыздағы нитраттың көп болуы мүмкін екенін көрсететін белгілер
Мамандар төмендегі белгілерге назар аударуға кеңес береді:
Тым ашық қызыл түс
Қалыпты қарбыздың еті қызғылт немесе қанық қызыл болады. Ал егер түсі ерекше ашық, көз қарықтыратындай қызыл болса, бұл күмән тудыруы мүмкін.
Сары немесе ақшыл талшықтардың көп болуы
Қарбыздың ішіндегі талшықтар әдетте ақ түсті әрі жұқа болады. Егер олар қалыңдап, сарғыш түске боялса, өнімде нитрат мөлшері жоғары болуы ықтимал.
Беті жылтыр және тегіс болуы
Табиғи піскен қарбыздың еті аздап түйіршікті келеді. Ал кесілген жері айнадай жылтырап тұрса, бұл да артық тыңайтқыш қолданылғанын меңзеуі мүмкін.
Дәмінің қалыптан тыс болуы
Қарбыз тәтті болғанымен, оның өзіне тән сергітетін дәмі болуы керек. Егер дәмі шамадан тыс тәтті немесе керісінше бөтен дәм сезілсе, мұндай өнімді тұтынбаған жөн.
Үй жағдайында тексеруге бола ма
Халық арасында қарбыздың бір бөлігін суға салып тексеру әдісі кең таралған. Егер су қызғылт түске боялса, адамдар оны нитратпен байланыстырады.
Алайда сарапшылар бұл тәсілдің ғылыми тұрғыдан дәлелденбегенін айтады. Су түсінің өзгеруі қарбыз құрамындағы табиғи пигменттердің бөлінуінен де болуы мүмкін. Сондықтан мұндай әдіске толық сенуге болмайды.
Нитратты нақты қалай анықтайды
Нитрат мөлшерін дәл анықтаудың жалғыз сенімді жолы – зертханалық талдау немесе арнайы нитрат өлшегіш құралды пайдалану. Мамандар сыртқы белгілер тек болжам жасауға мүмкіндік беретінін, ал нақты қорытындыны тек тексеру нәтижесі ғана көрсете алатынын айтады.
Қарбыз таңдағанда нені ескерген жөн
- Жарылған немесе зақымданған қарбызды алмаңыз;
- Жол бойында ашық күн астында сатылып тұрған өнімнен сақ болыңыз;
- Кесілген қарбызды сатып алмаңыз;
- Өнімді тек ресми сауда орындарынан алған дұрыс;
- Сатушыдан өнімнің қауіпсіздігін растайтын құжаттардың бар-жоғын сұраңыз.
Қарбыздағы нитратты көзбен анықтау әрдайым мүмкін емес. Сондықтан ең тиімді әдіс – өнімді сенімді жерден сатып алып, санитарлық талаптардың сақталуына назар аудару.
Еске салайық, бұған дейін маусым айында қарбыз тұтынудың қаншалықты қауіпті болуы мүмкін екенін жазған едік.
