Қазақстанда 2025 жылғы табыс пен мүлік туралы декларацияны тапсыру мерзімі аяқталуға жақын. Декларация тапсыруға міндетті азаматтар 270.00 нысанын 2026 жылғы 15 қыркүйектен кешіктірмей өткізуі керек. Kursiv Media кімдер және қалай декларация тапсыру керек екенін талдап көрді.
Биыл декларацияны барлық қазақстандық жаппай тапсырмайды. Міндет азаматтың мәртебесіне, алған табысына, шетелдегі активтеріне және ірі сатып алуларына байланысты туындайды. Кімдердің декларация тапсыратыны Мемлекеттік кірістер комитетінің ресми түсіндірмесінде көрсетілген.
Кім декларация тапсыруы керек?
2026 жылы 2025 жылдың қорытындысы бойынша 270.00 нысанын мына санаттағы азаматтар тапсырады:
- мемлекеттік қызметшілер және оларға теңестірілген адамдар, сондай-ақ олардың жұбайлары;
- банктердің, бағалы қағаздар нарығының және сақтандыру ұйымдарының ірі қатысушылары және олардың жұбайлары;
- заңды тұлғаның жарғылық капиталындағы үлесінің немесе акционерлік қоғам акцияларының 10%-дан астамын иеленетін құрылтайшылар мен қатысушылар, сондай-ақ олардың резидент жұбайлары;
- заңды тұлғалардың басшылары және олардың резидент жұбайлары;
- жеке практикамен айналысатын нотариустар, адвокаттар, жеке сот орындаушылары мен медиаторлар;
- дербес салық салынатын табыс алған адамдар;
- заңда белгіленген көлемнен асатын шетелдік активтері немесе ірі сатып алулары бар азаматтар.
Яғни бұрынғыдай «барлық азамат декларация тапсырады» деген қағида жоқ.
Қарапайым жұмыс істейтін адам тапсыра ма?
Егер адам Қазақстандағы жұмыс орнынан тек жалақы алып жүрсе және жұмыс беруші оның салығын ұстап төлесе, декларация тапсыруға басқа негізі болмаса, 270.00 нысанын тек жұмыс істегені үшін тапсырудың қажеті жоқ.
Сондай-ақ адамның бұған дейін 250.00 нысанын тапсырған болуы оның енді өмір бойы 270.00 нысанын тапсыруы керек дегенді білдірмейді. 2026 жылдан бастап декларация тапсыру міндеті заңда көрсетілген нақты жағдайларға байланысты анықталады.
Қандай табыс декларация тапсыруға себеп болуы мүмкін?
Егер азамат 2025 жылы салықты өзі есептеп төлеуге тиіс табыс алса, декларация тапсыру міндеті туындауы мүмкін.
Мұндай жағдайға, мысалы:
- мүлікті жалға беруден түскен табыс;
- белгілі бір жағдайда мүлікті сатудан түскен табыс;
- шетелден алынған табыс;
- салық агенті жеке табыс салығын ұстамаған басқа табыстар жатады.
Бұл жерде кәсіпкерлік қызметтен түскен табыстың бөлек салық режимдері бойынша есептелетінін ескерген жөн.
Шетелде ақша немесе мүлік болса ше?
Шетелдегі активтерге қатысты бөлек талаптар бар.
Егер 2025 жылғы 31 желтоқсанда азаматтың шетелдік банктердегі барлық шотындағы ақша сомасы 1000 АЕК-тен асса, декларация тапсыру қажет.
2025 жылы 1 АЕК 3 932 теңге болған. Демек, шек:
1000 × 3 932 = 3 932 000 теңге.
Сондай-ақ шетелдегі жылжымайтын мүлік, көлік, шетелдік компаниялардағы үлес, шетелдік бағалы қағаздар және басқа активтер де декларациялау міндетіне әсер етуі мүмкін.
Ал 2025 жылғы 31 желтоқсанда азаматтың криптовалюта немесе басқа цифрлық активі болса, оның құнына қарамастан декларацияда көрсету қажеттілігі туындайды. Шетелдік активтер мен цифрлық активтерге қойылатын талаптар егжей-тегжейлі ресми түсіндірмеде жазылған.
Қымбат үй немесе көлік сатып алғандар декларация тапсыра ма?
2025 жылы жасалған ірі сатып алулар үшін 20 мың АЕК шегі қолданылады.
2025 жылғы АЕК бойынша:
20 000 × 3 932 = 78 640 000 теңге.
Егер есепті жыл ішінде сатып алынған заңда көрсетілген мүліктің жиынтық құны 78,64 млн теңгеден асса, декларация тапсыру міндеті туындайды.
Мысалы, азамат 2025 жылы:
- 55 млн теңгеге пәтер;
- 30 млн теңгеге автокөлік сатып алды делік.
Жалпы сатып алу құны – 85 млн теңге. Бұл 78,64 млн теңгелік шектен жоғары.
Мұнда жылжымайтын мүлік пен көліктен бөлек бағалы қағаздар, инвестициялық алтын, компаниядағы үлес және заңда көрсетілген басқа да мүлік есепке алынуы мүмкін.
Қазақстандағы пәтер мен көлікті декларацияға жазу керек пе?
Қазақстанда тіркелген пәтер, үй немесе автокөлік туралы мәліметті 270.00 нысанына қайтадан енгізудің қажеті жоқ. Бұл ақпарат мемлекеттік органдардың дерекқорында бар және Мемлекеттік кірістер органдарына автоматты түрде беріледі.
Алайда мұндай мүлікті 2025 жылы сатып алуға жұмсалған жалпы шығын 20 мың АЕК шегін анықтау кезінде ескерілуі мүмкін.
250.00 мен 270.00 нысанының айырмашылығы неде?
250.00 – активтер мен міндеттемелер туралы декларация. Оны шартты түрде «кіру декларациясы» деуге болады. Онда адамның декларациялау жүйесіне кірер алдындағы активтері мен міндеттемелері көрсетіледі.
270.00 – кірістер мен мүлік туралы декларация. Мұнда есепті кезеңдегі декларациялауға жататын табыстар, активтер мен мүліктік операциялар көрсетіледі.
2026 жылы 250.00 және 270.00 нысандарын кімдердің тапсыратыны туралы Мемлекеттік кірістер департаменті жеке түсіндірме жариялаған.
Декларацияны қашан тапсыру керек?
2025 жылдың кірістері мен мүлкі бойынша 270.00 нысанын 2026 жылғы 15 қыркүйектен кешіктірмей тапсыру керек.
250.00 нысаны бойынша декларация да оны тапсыру міндеті туындаған жылы 15 қыркүйекке дейін ұсынылады.
Егер 270.00 нысаны бойынша жеке табыс салығын өзіңіз төлеуіңіз керек болса, оны декларация тапсыру мерзімінен кейін он күнтізбелік күннен кешіктірмей төлеу қажет.
Сондықтан 2025 жылдың қорытындысы бойынша:
Декларация тапсыру – 15 қыркүйекке дейін.
ЖТС төлеу – 25 қыркүйекке дейін.
2026 жылға арналған декларациялар мен салық төлеу мерзімдерінің толық күнтізбесі Қаржы министрлігінің ресми күнтізбесінде берілген.
Декларацияны қалай тапсыруға болады?
Декларацияны үйден шықпай-ақ электронды түрде тапсыруға болады.
270.00 нысаны мына арналар арқылы қолжетімді:
- e-Salyq Azamat мобильді қосымшасы;
- eGov mobile;
- eGov.kz;
- Салық төлеушінің кабинеті;
- кейбір банктердің мобильді қосымшалары.
Сондай-ақ декларацияны Мемлекеттік кірістер органына қағаз түрінде тапсыруға мүмкіндік бар.
eGov порталындағы 270.00 нысанын қабылдау мемлекеттік қызметі тегін, ал портал арқылы қызмет көрсету мерзімі шамамен 15 минут деп көрсетілген.
Декларацияны қалай толтырған дұрыс?
Алдымен 2025 жылы декларация тапсыруға негіз болған-болмағанын анықтау керек.
Өзіңізге мына сұрақтарды қойып көріңіз:
1. Мемлекеттік қызметші немесе декларация тапсыратын арнайы санатқа кіремін бе?
2. 2025 жылы салықты өзім төлеуге тиіс табыс алдым ба?
3. Шетелдегі банк шоттарымда 3,932 млн теңгеден көп ақша болды ма?
4. Шетелде жылжымайтын мүлік, бағалы қағаз немесе компаниядағы үлесім бар ма?
5. 2025 жылдың соңында криптовалюта немесе басқа цифрлық активім болды ма?
6. 2025 жылы жалпы құны 78,64 млн теңгеден асатын мүлік сатып алдым ба?
Егер осы сұрақтардың біріне «иә» деп жауап берсеңіз, декларация тапсыру міндетінің бар-жоғын нақты тексерген жөн.
Тапсырмай қалса не болады?
Декларацияны уақытында тапсырмаған жағдайда әкімшілік жауапкершілік қарастырылған.
Алғаш рет декларацияны уақытында тапсырмаған адамға ескерту берілуі мүмкін. Бір жыл ішінде құқық бұзушылық қайталанса, айыппұл қарастырылған.
Сондықтан декларация тапсыру міндеті бар адамдарға оны соңғы күнге қалдырмай өткізген дұрыс.
Қысқаша
Егер сіз тек жалақы алып жүрсеңіз, салықты жұмыс беруші төлесе, шетелде қомақты ақшаңыз немесе активіңіз болмаса, криптовалюта ұстамасаңыз және 2025 жылы 78,64 млн теңгеден асатын ірі сатып алу жасамаған болсаңыз, көп жағдайда 270.00 нысанын тапсыру қажеттілігі болмайды.
Ал декларация тапсыруға міндетті азаматтар үшін басты күн – 2026 жылғы 15 қыркүйек. Салық төлеу міндеті туындаса, оны 25 қыркүйекке дейін төлеу қажет.
