Қазақстанда мұнай өндірісі алдағы бірнеше жылда өсуін жалғастыруы мүмкін. Алайда бұл өсім ұзаққа созылмайды. Kursiv Research бағалауынша, елдегі мұнай өндірісі 2028 жылы ең жоғары деңгейге жетіп, кейін біртіндеп төмендей бастайды.
2025 жылдың қорытындысында Қазақстанда 99,6 млн тонна мұнай өндірілді. Бұл бір жыл бұрынғы көрсеткіштен шамамен 12% жоғары. Өсімнің негізгі бөлігі Теңіз кен орнындағы өндірістің күрт артуы есебінен қамтамасыз етілді. 2025 жылы Теңізшевройл 39 млн тонна мұнай өндіріп, Қазақстандағы жалпы өндірістің 39,2%-ын берді.
Теңіз өндірісті рекордтық деңгейге шығарды
2025 жылғы негізгі өзгеріс Теңізде болды. Үшінші буын зауыты іске қосылғаннан кейін Теңізшевройлдың өндірісі бір жылда 40,3%-ға өсіп, 39 млн тоннаға жетті. Компания 2024 жылмен салыстырғанда өндірісті бірден 11,2 млн тоннаға арттырды.
Бұл нәтиже бастапқы болжамнан да жоғары болды. Үкімет, Chevron және ҚазМұнайГаз 2025 жылы Теңіздегі өндіріс 34–36 млн тонна шамасында болады деп күткен. Іс жүзінде көрсеткіш 39 млн тоннаға жетті.
Осылайша, қазір Қазақстан мұнай өндірісінің жалпы динамикасына бір ғана кен орнының ықпалы айтарлықтай күшейді. Елдегі өндірілетін әр он тонна мұнайдың шамамен төртеуі Теңізге тиесілі.
Қазақстан мұнай өндірісінің шыңы
2024–2025 жылдардағы нақты өндіріс және 2033 жылға дейінгі болжам, млн тонна
* 2026 жыл – ҚР Энергетика министрлігінің болжамы. 2027–2033 жылдар – Kursiv Research болжамы. Дерек: БНС, ҚР Энергетика министрлігі, ҚазМұнайГаз, Kursiv Research есептеулері.
Бірақ Теңіздің өсімі шексіз емес
Теңіздегі жаңа қуаттардың іске қосылуы Қазақстанның мұнай өндірісін қысқа мерзімде айтарлықтай арттырды. Алайда кен орнындағы өндіріс те белгілі бір деңгейден кейін төмендей бастайды.
ExxonMobil бағалауынша, Теңіз жобасы өндірістің ең жоғары деңгейіне жақын жылдары жетеді. Егер өндірісті ұстап тұруға бағытталған жаңа жобалар жүзеге асырылмаса, 2035 жылға қарай Теңіздегі тәуліктік өндіріс 500 мың баррельге дейін төмендеуі мүмкін.
Бұл Қазақстан үшін маңызды фактор. Себебі қазір бүкіл елдегі өндірістің 39%-дан астамы осы жобаға тәуелді.
Қашаған өсімнің келесі көзі бола ала ма?
Қазақстандағы екінші ірі мұнай жобасы – Қашаған. 2025 жылы мұнда 18,3 млн тонна мұнай өндірілді. Бір жыл ішінде өндіріс 4,8%-ға өскенімен, Теңіздің жылдам өсуіне байланысты Қашағанның елдегі жалпы өндірістегі үлесі 18,4%-ға дейін төмендеді.
Қашаған өндірісін айтарлықтай арттыру үшін қосымша газ өңдеу қуаттары қажет. Қазір жобаның өндірістік қуаты тәулігіне шамамен 410 мың баррель деңгейінде.
1 млрд текше метрлік газ өңдеу зауыты іске қосылған жағдайда бұл көрсеткіш тәулігіне 450 мың баррельге немесе жылына шамамен 20,7 млн тоннаға дейін өсуі мүмкін.
Кейін 2,5 млрд текше метрлік тағы бір газ өңдеу зауыты іске қосылса, Қашағанның өндірістік қуаты жылына шамамен 23 млн тоннаға дейін жетуі ықтимал. Алайда бұл жобаның мерзімі 2033 жылға қарай жылжытылған.
Сондықтан Қашаған қысқа мерзімде Теңіздегі ықтимал өндіріс төмендеуін толық өтей алмайды.
Қарашығанақта басты міндет – өндірісті ұстап тұру
Үшінші ірі жоба – Қарашығанақ. 2025 жылы мұнда шамамен 12,1 млн тонна сұйық көмірсутек өндірілді. Бұл 2024 жылмен салыстырғанда шамамен 0,5–0,6% төмен.
Қарашығанақ Теңіз немесе Қашаған сияқты өндірісті күрт арттыратын жоба емес. Кен орны өндірістің ең жоғары кезеңінен өтіп қойған. Сондықтан қазіргі инвестициялық жобалардың негізгі мақсаты – өндірісті көбейту емес, қолданыстағы деңгейді мүмкіндігінше ұзақ сақтау.
Газды қайта қабатқа айдауға арналған жаңа компрессорлық қуаттар Қарашығанақтағы өндірісті келісім мерзімі аяқталатын 2038 жылға дейін тұрақты деңгейде ұстап тұруға көмектесуі тиіс.
Неліктен өндіріс шыңы 2028 жылға келеді?
Kursiv Research болжамы бойынша, Қазақстандағы мұнай өндірісі 2028 жылы ең жоғары деңгейге жетеді. 2026 жылға қатысты көрсеткіш Энергетика министрлігінің болжамына негізделсе, кейінгі кезең бойынша есепті Kursiv Research жасаған.
Мұндай сценарийдің бірнеше себебі бар.
Біріншіден, Теңіздегі кеңейту жобасының әсері толық көрінеді. Жаңа қуаттар бірнеше жыл бойы Қазақстандағы өндірісті жоғары деңгейде ұстайды.
Екіншіден, Қашағандағы шағын кеңейту жобалары қосымша өндіріс береді.
Үшіншіден, ескі кен орындарындағы табиғи құлдырау әзірге Теңіздегі өсіммен өтеледі.
Бірақ кейін бұл теңгерім өзгереді. Теңіздегі өндіріс ең жоғары деңгейден төмендей бастайды, ал Қашағандағы ірі кеңейту жобалары оны толық алмастыру үшін жеткіліксіз немесе тым кеш іске қосылуы мүмкін.
