Жаңалықтар

Жаз – фестивальдер маусымы. Ал күзде әншілер көптеп концерт беріп, жеке шығармашылық кештерін жасап, тыңдарманын қуантады. Көбі ел аралап, республиканың түкпір-түкпіріне барып, ән салып, концер қояды. Kursiv.kz алдағы аптада еліміздің әр өңірінде өтетін концерттер тізімін жасады. Өз қалаңызды тауып, концертке билет алып, күздің бір кешін ерекше әсерлі етіп өткізіңіз.

Nurbullin Tour 2024 – Нұрболат Абдуллиннің ән кеші

7 қазан, Түркістан қаласы

Жастардың да, орта буынның да сүйікті әншісіне айналған Нұрболат Абдуллин ел аралап, концерт беріп, көрермен ықыласына бөленіп жүр. 7 қазан күні әнші Түркістандағы тыңдарманымен жүздеспек. Кеште әнші өзінің ең танымал хит әндерін орындайды. 

Концерт Түркістан қаласындағы Конгресс орталығы...

Қазақстанның Еңбек сіңірген әртісі Гүлнәр Сиқымбаева қайтыс болды. Бұл туралы өзінің Facebook парақшасында журналист Оралхан Дәуіт жазды.

Журналистің жазуынша, Гүлнәр Сиқымбаеваның жаназасы 6 қазан күні Түркістан облысы Төле би ауданы Жамбыл ауданында болады.

«Қайран, Гүлнәр әпке… Бір ауылда туып-өссек те жүзбе-жүз сөйлесуді Алла Тағалам жазбаған екен. Телефон арқылы талай мәрте әңгімелесіп, сұхбат та алдым. Өте ашық жарқын, керемет жан едіңіз. Өмірден ерте өткен анаңыз туралы жиі айтып, мұңайып қалушы едіңіз. Енді міне, аяқ астынан анаңыздың артынан аттанып кете барыпсыз… Алла Тағалам о дүниеңізді берсін», – деп жазды журналист.

Әншінің елге танымал «Мен саған өкпелемеймiн...

Қазақстанда мұғалімдердің жалақысы соңғы бес жылда 100% өскен. 400 мыңға жуық мектеп мұғалімі болса, олардың 220 мыңға жуығы жалақысына қосымша ақша алады. Бұл туралы Kursiv.Media сауалына берген жауабында Оқу-ағарту министрлігі хабарлады.

«Қазір Қазақстанда 399 247 мектеп мұғалімі қызмет етеді. Оның ішінде 220 мыңнан астам ұстаз аттестаттаудан өткеннен кейін жалақысына қосымша үстемақы алатын болған. Яғни педагог-шебер 50%, педагог-зерттеуші – 40%, педагог-сарапшы – 35%, педагог-модератор – 30% алады», – делінген министрлік жауабында.

Яғни елімізде мектеп мұғалімдеріінің жалақысы бір ставкасының орташа айлық жалақысы критерийлерге байланысты: қалада – 352 мың теңге, ауылда – 435 мың теңге болуы мүмкін. Бұдан бөлек, «Үздік педагог» атағына конкурстың жеңімпаз педагогтарына...

5 қазан күні таңертең Израиль әскери күштері Ливандағы «Хезболла» нысандарына әуе шабуылын жасады. Ливан астанасы Бейруттің оңтүстігінде жарылыстар болған. 

Израиль әскери күштері тағы да тұрғындарды дереу эвакуациялауға шақырған.

Reuters ақпаратына сүйенсек, әуе шабуылы салдарынан 2000-шы жылдан бері «Хезболла» байланыс тобының жетекшісі қызметін атқарып келген Мұхаммед Рашид Скафи қайтыс болған. Израиль қорғаныс күштері әскери бункерде болған барлық адамның зардап шеккенін хабарлаған.

Таяу Шығыстағы жағдайдың шиеленісуінен Brent маркалы мұнай бағасы шамамен 10% өскен. 

Айта кетейік, Еуропалық Одақ елдері өз азаматтарын Ливаннан асығыс шығара бастаған. Израиль көрші елдің оңтүстігіндегі елдімекендерді шұғыл эвакуациялау қажеттігін мәлімдеген.

1 қазан күні Иран Ислам революциясының Сақшылар корпусы...

Жалпыхалықтық референдум өтетін 6 қазан күні Алматыда жүріп-тұруы қиын азаматтарға жәрдемдесу үшін 100 «Инватакси» қызмет көрсетеді.

Қызметті қандай адамдар алады? «Инватаксимен» қалай байланысу керек?

Тірек-қимыл аппараты бұзылған және арбамен жүретін азаматтарға арналған көлікке тапсырыс беру үшін: +7 747 402 6415, +7 707 710 6050 (WhatsApp) нөмірлеріне хабарласу қажет.

Көру қабілеті нашар азаматтарға арналған көлікке тапсырыс беру үшін: +7 705 980 87 09, +7 705 831 48 14 нөмірлеріне хабарласу қажет.

Бұдан бөлек, тағы 20 кезекші автокөлік жүріп-тұруы қиын азаматтарға қызмет көрсетеді. Оларды 338-30-09 нөмірі арқылы шақырып, осы нөмір арқылы көлік қызметтерінің сапасына баға беруге болады.

«Бұл...

Демалысты пайдалы әрі қызықты өткізу үшін ғылыми-танымдық Qalam порталында жарияланған материалдар топтамасын ұсынамыз. Осы аптада: Әмір Темірдің ұлтына қатысты сауалдарға жауап, жануарларға еліктеп, төрт аяқтап жүретін адамдар, Эжен Делакруаның «Сарданапалдың өлімі» картинасы және қола дәуірінен бізге жеткен тасқа қашалған портрет.

Әмір Темірдің ұлты қандай?

Әмір Темір — адамзат тарихындағы ең атақты жаулаушының бірі. Билеуші көп жорыққа шыққандықтан, оған қатысты көзқарастар да алуан түрлі: біреулер үшін ол қайырымды билеуші, тақуа діндар және тарихтағы ең ұлы қайраткер болса, басқалар үшін — аса қатігез жабайы жан. Дегенмен бізде, Орталық Азия аймағында Әмір Темірдің ұлы билеуші екенін ешкім жоққа шығармайды. Керісінше, мұнда көпшілік оны ұлы...

Еуропалық Одақ елдері өз азаматтарын Ливаннан асығыс шығарып жатыр. Бір күн бұрын Израиль көрші елдің оңтүстігіндегі елдімекендерді шұғыл эвакуациялау қажет екенін мәлімдеді.

Euronews Германия 2 қазан күні кешке Франкфуртке қонған әскери ұшағымен тағы 130 азаматын елден шығарып алғаны туралы жазды.

Греция 3 қазанда Ливаннан кеткісі келетін 38 кипрлік пен 22 гректі еліне қайтару үшін Бейрутке C-130 әскери әуе көлігін жіберді.

Испания бейсенбі, 3 қазан күні өз азаматтарының бірінші тобын эвакуациялады. Бортында 250 адамы бар екі әскери ұшақ Мадридтің шығысындағы Торрехон авиабазасына қонды.

Интерфакс басылымы Израиль қорғаныс күштерінің (IDF) Ливандағы төрт күн бойы жүргізген рейдтерінде 250-ден астам «Хезболла» содыры...

Үкімет жанында Алатау қаласын дамыту жөніндегі жобалау кеңсесі жұмысын бастады. Кеңсе отырысында инвестор тарту талабын жеңілдету мәселесі қаралды. Үкімет басшысының орынбасары Қанат Бозымбаев жарты жылдан кейін жаңа қаланың даму нәтижесі талқыланатынын айтты.

«Мемлекет басшысы Алатау қаласын құру қарқынын жеделдету міндетін қойды. Осы аптада Премьер-Министрдің өкімімен Жобалау кеңсесі құрылды. Ол жетекшілік ететін салалар бойынша дербес жауапкершілікті айқындай отырып, жобалық тәсіл негізінде негізгі шешімдер қабылдауға арналған алаңға айналады. Қаланы құрудың алғашқы нәтижелері дәл 6 айдан кейін ұсынылуы керек. Бастапқы мәре – бүгін», — деп атап өтті Қанат Бозымбаев.

Үкімет қала құрылысын жеделтпек. Ол үшін инвесторлар қызығатындай қарқын алуға...

9 айға жуық уақыт ішінде қазақстандықтар 230 млрд теңгеден астам зейнетақының артық қалдығын алған.

Krisha.kz екінші жартыжылдықта үй алу үшін жалпы алынған зейнетақы бөлігінің 40%-ын жұмсағанын анықтады.

2024 жылдың алғашқы алты айында 60%-ы ипотека мақсатында жұмсалған:

2021 жылы тұрғындарға зейнетақының артық бөлігін пайдалануға рұқсат етілді. Осы жылдың қаңтар айының соңынан желтоқсанға дейін 800 мыңға жуық адам тұрғын үй алу үшін 2,4 трлн теңгені алып тастады.

2022 жылы 610 мың өтініш қаралып, 703,2 млрд теңге берілді.

2023 жылы – 171 млрд теңгеге 108 мыңнан астам өтініш...

Қазақстанда мопедтер қозғалысын қадағалау күшейеді. «Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне жекелеген көлік құралдары түрлерінің жүруін ұйымдастыру және жол қауіпсіздігін цифрландыру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу» туралы жаңа заң екі айдан кейін күшіне енеді. Мопед иелеріне құжаттарды реттеуге алты ай уақыт беріледі.

«Нақтырақ айтсақ, осы заңды іске асыру аясында мопедтерді тіркеу қағидаларына қатысты алгоритмді іске асыру үшін басқа да құқықтық актілерге өзгерістер енгізіледі. Бұл іс-шаралар жылдың соңына дейін атқарылады», – деп түсіндірді ІІМ Әкімшілік полиция комитетінің ерекше тапсырмалар жөніндегі аға инспекторы Ақтоты Боранова.

Жылдың басынан бастап мопед құралының иелері өздерінің көлік құралдарының құжаттарын...

Оңтүстік Кореяның Hyundai Motor компаниясы Үндістандағы бөлімшесін биржаға шығаруды жоспарлап отыр. Әзірше Hyundai Motor India Ltd 19 млрд долларға бағаланды, деп хабарлады Bloomberg.

Тарқата айтсақ, автоөндіріс алыбы 22 қазанда Мумбайдағы IPO аясында акциялардың 17,5%-ын шамамен 3,3 млрд долларға сатпақ. Дегенмен мәміленің параметрлері мен мерзімі әлі де өзгеруі мүмкін.

Компанияның қағаздарын сатып алуға бірнеше шетелдік және үндістандық инвестор қызығушылық танытып отыр. Олардың қатарында басқарушы компаниялар, сақтандыру компаниялары, зейнетақы қорлары мен мемлекеттік қорлар бар.

Үндістанның бағалы қағаздар мен биржалар жөніндегі кеңесі (SEBI) осы аптада Hyundai-ға рұқсатын берді. Жаңартылған құжаттарды компания дүйсенбі, 7 қазан күні тапсыра алады.

Әзірше Үндістандағы ең ірі IPO...

ҚР Ұлттық банкінің бұрынғы төрағасы Ғалымжан Пірматов Қаржы мониторингі агенттігі тергеген қылмыстық істе тергеу орбитасына енген. Бұл туралы «Курсивке» екі тәуелсіз дереккөз хабарлады. Алайда қылмыстық іс дәл банкирдің үстінен қозғалды ма, жоқ па нақтыламады.

3 қазан күні ҚазТАГ агенттігі жасырын дереккөзге сілтеме жасай отырып, Ғалымжан Пірматовқа қатысты сотқа дейінгі тергеп-тексеру жүріп жатқанын жазған.

«Курсивке» ақпарат берген дереккөз Пірматовтың қылмыстық іске қатысы бар екенін айтқан. Алайда Қылмыстық кодекстің қай бабы бойынша тергеу жүргізіліп жатқанын және бұл іске Ұлттық банктің экс-басшысының қаншалықты қатысы барын нақтыламады.

Істі Қаржы мониторингі агенттігі тергеп жатыр. «Курсив» осы істің мән-жайын нақтылау үшін ҚМА-ға сауал жолдады...

Мемлекет теңгеріміне өткен кеніштің құны – 50 млн доллар / Фото: kaktus.media/

Қырғызстанның арнайы қызметі Баткен облысындағы «Апрельское AZI» алтын кенішін мемлекетке қайтарды. Бұл туралы Kaktus.media хабарлады.

Мемлекет теңгеріміне өткен кеніштің құны – 50 млн доллар.

Бұл кеніш Табиғи ресурстар және техникалық қадағалау министрлігіне берілген. Бұрын кен орны Қамшы Көлбаевтың қылмыстық тобын қаржыландырып, заңсыз табысын жылыстатып келген.

Қазіргі кезде кеніште 10 тоннадай алтын, 15 тоннадай күміс қоры бар.

«Қырғыз Коля» лақап атымен танымал қылмыс әлемінің серкесі Қамшы Көлбаев 2023 жылы 4 қазанда арнайы қызмет операциясы кезінде оққа ұшты.

2012 жылы АҚШ-тың арнай қызметі Көлбаевты...

Қыркүйек айында Қазақстандағы  іскерлік белсенділік жақсара түскенімен, өсу қарқыны сәл бәсеңдеген. ҚҰБ Ақша-кредит саясаты департаментінің директоры Рүстем Оразалиннің айтуынша, көрсеткіш 8 ай қатарынан оң аймақта қалып отыр. Қазір елдегі іскерлік белсенділік индексі  51,2-ге тең.

Қыркүйекте іскерлік белсенділік индексі тек тау-кен өнеркәсібінде төмендеген. Тау-кен саласында тауарлы-материалдық қорлардың азаюы есебінен индекс 48,9-ға дейін азайған.

Бұл салада өзге секторларда өсім байқалады. Мәселен, өндіріс саласының көрсеткіші біршама жақсарған. Бұл салада тапсырыс көбейіп, өндіріс артып, жұмыспен қамту деңгейінің ұлғаюы есебінен индекс 52,4-ке көтерілген.

Қызмет көрсету секторы да біршама өсім көрсеткен – 51,6 (51,1). Ал құрылыс саласында көрсеткіш айтарлықтай өзгеріс жоқ – 50,4 (50,5).

Дерекөз: Ұлттық банк

Бизнес-ахуал индекс...

«Уральская неделя» газетіне тиесілі  «Журналистская инициатива» ЖШС АЭС құрылысы бойынша референдум туралы сауалнама жүргізгені үшін әкімшілік жауапкершілікке тартылып, айыппұл арқалады. Бұл туралы БҚО прокуратурасының баспасөз қызметі хабарлады.

«03.10.2024ж. «PROTENGE» және «Уральская неделя» ақпараттық-жаңалық арналарында «Уральская неделя» газетінің бас редакторы Т.Еслямованың мақалалары жарияланды. Онда оны және «Журналистская инициатива» ЖШС кәсіби журналистік қызметті (азаматтармен қарапайым сұхбат) жүзеге асырғаны үшін ҚР Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 112 және 129-баптары бойынша әкімшілік жауапкершілікке тартылуы туралы айтылған. Алайда бұл ақпарат келесі негіздер бойынша шындыққа сәйкес келмейді», – делінген ресми жауапта.

Прокуратура мұндай сауал салуларды заңға сәйкес тіркелген және қоғамдық пікірге...

Интернет платформалар операторы жеке табыс салығын және әлеуметтік төлемдерді төлеу ережесін бекітті. Жеке кәсіпкерлер енді әлеуметтік төлемдердің мөлшерлемесін өзі анықтайды. Ол үшін арнайы мобильді қосымша пайдаланылады.

Ондағы «Салық және әлеуметтік төлемдер есебіне арналған мәліметтер» парағына өтіп, «Міндеттемелерді есептеу тәртібі» бөлімшесіне кіру керек. Сосын «Міндеттемелердің стандартты есебі» немесе «4% мөлшерлеме бойынша міндеттерді есептеу» секілді тиісті опциялардың бірі таңдалынады.  

Орындаушы, яғни кәсіпкер әлеуметтік төлем мөлшерлемесінің таңдалған көлемін айыны бір мәрте (25-сінен кешіктірмей) өзгертеді.

Әлеуметтік төлемдер әр айдың 1-і күнінен есептеледі. Жеке табыс салығының мөлшерлемесі табыстың 1% -ы ретінде белгіленеді.  

Жеке табыс салығы мен әлеуметтік төлемдерді есептеу нысаны – орындалған жұмыстар...

Қазақстандағы бөлшек сауданың қолма-қол ақша айналымында алкогольді ішімдіктердің үлесі орта есеппен 3%-ды, көтерме саудада 2%-ды құрайды. Бұл көрсеткіштер соңғы бес жылда өзгермей, тұрақтылық сақтаған. Бұл орайда 2020 жылды санамауға болады. Бұл кезеңде пандемия салдарынан үйлеріне қамалған қазақстандықтар алкогольді сатып алу бойынша онжылдық рекорд орнатқан.

Пандемия басталған жылы Қазақстанда алкогольдің бөлшек саудадағы қолма-қол сатылымы 2019 жылмен салыстырғанда 30%-ға өсіп, кейіннен бүкіл бөлшек сауда нарығының 3,8%-ын құраған болатын.

Ал 2019 жылы бұл көрсеткіш 3%, 2021 жылы 2,7%, 2022 жылы 3,1-%, 2023 жылы 2,9% болған. Қаражат көлемі бойынша әр жылғы көрсеткіштер мынадай:

«Шымбұлақ» тау-шаңғы курорты Ski Business Awards-2024 нұсқасы бойынша «ТМД елдерінің үздік тау-шаңғы курорты» атағына ие болды.

«ТМД елдері арасындағы жыл сайынғы Ski Business Awards сыйлығында «Шымбұлақ» 150 басқа курорттың арасынан үздік атанды! Қазақстан бірден екі номинацияда жеңіске жетті: «Үздік глэмпинг/кемпинг» және ең бастысы, «ТМД елдерінің үздік курорты» деген жүлдеге ие болды. Үш жыл қатарынан ең мәртебелі номинация Қазақстанға бұйырды», – деді «Шымбұлақ» тау курортының бас директоры Ринат Абдрахманов.

Марапаттау рәсімі 3-6 қазан аралығында Ресей Федерациясының Минеральные Воды қаласында өткен туристік аймақтардың халықаралық форумында өтті. Жеңімпаздарды таңдау бірнеше кезеңнен, соның ішінде дауыс беру және сарапшылар комиссиясы...

Қазақстан үкіметінің доллардағы еурооблигацияларына тапсырыс кітабы 6 миллиард долларды құрады. Бұл туралы Қаржы министрлігі хабарлады.

Қазақстан халықаралық нарыққа еурооблигация шығарып, 1,5 млрд доллар қарыз тартты. Бұл – 2015 жылдан бергі алғашқы шығарылым. 10 жылдық еурооблигацияның купондық мөлшерлемесі – 4,714%. Жиынтық тапсырыс кітабы тұрақты өсіп, 6 млрд долларға жеткен.

«Облигацияларды уақтылы орналастыру арқылы Қаржы министрлігі шығарылымның көлемі мен бағасы бойынша оңтайлы өлшемдерге қол жеткізе алды. Жиынтықты тапсырыстар кітабы тұрақты өсімді көрсетіп, 6 млрд долларға жетті. Бұл купон мөлшерлемесі мен кіріс деңгейін – 4,714%, сондай-ақ АҚШ қазынашылық облигацияларына қатысты спрэдті (кез келген активті бір уақытта сату мен...

Елорда прокуратурасы алимент төлеуден жалтарған борышкерлердің құмар ойындар арқылы табыс тауып жүргенін анықтады. Сол себепті олардың құмар ойын ойнап, бәс тігуіне шектеу енгізді.

Астана прокурорларының мәліметінше, 150 борышкер өз балаларына 350 млн теңге қарыз бола тұра, құмар ойындарына ақша салған. Мысалы, биылғы қарызы 2,5 млн теңгені құраған борышкерлердің бірі букмекерлік кеңседе 80 млн теңге жеке айналыммен құмар ойындарға қатысқан.

«Прокуратураның қадағалау актісі бойынша жеке сот орындаушылары 150 борышкерге құмар ойындарға қатысуға тыйым салды. Бұл шектеудің жаңа түрі борышкерлердің ақшаны орынсыз жұмсауын болдырмайды.  2024 жылғы 9 қыркүйекте күшіне енген Қазақстан Республикасының «Ойын бизнесі туралы» Заңына сәйкес...

Halliburton активтерінің мұрагері – Ресейдің «БурСервис» мұнай-сервис компаниясы жақын арада Қазақстан мен Өзбекстанның нарығына кірмекші. Бұл туралы осы компанияның директорлар кеңесінің төрағасы Роман Жданов «Интерфакске» берген сұхбатында мәлімдеген.

«Қазіргі кезде шетелде біз тек Беларусьте ғана жұмыс істейміз. Орталық Азия елдерінен тапсырыс берушілерге қашықтан консалтингтік қызмет көрсетеміз. Бұл нарық бізді қатты қызықтырады. Таяуда Қазақстан мен Өзбекстанға кіруді жоспарлап отырмыз»,  – деді ол.

Ждановтың айтуынша, бұл қадам табысты болса, онда «БурСервис» алыс шетел нарығына, атап айтқанда, Азия-Тынық мұхит аймағына кіру мүмкіндіктерін зерделемек.

«БурСервис» – америкалық Halliburton активтерінің мұрагері болған ресейлік мұнай-сервистік компания. Мұнай-газ кеніштерін бұрғылау және...

Қазақстандық боксшы Жәнібек Әлімханұлы өзінің кәсіпқой рингтегі кезекті жеңісіне қол жеткізді. Ол Жаңа Зеландиялық боксшы Стивен Михайловичпен өткен жекпе-жекте нокаутпен сенімді жеңіске жетіп, жанкүйерлерін қуантты.

Жекпе-жек тартысқа толы болды. Алғашқы раундтарда Жәнібек техникалық шеберлігін көрсете отырып, қарсыласынан басым көрінді. Ол жойқын соққыларымен Михайловичтің қорғанысын әлсіретіп, бірнеше рет нокдаундарға түсірді. Нәтижесінде, Жәнібек қарсыласын 9 раундта нокаутқа жіберді.

Жекпе-жектен кейін Жәнібек келісі қарсыластары туралы айтты:

Ең алдымен, мені қолдауға келген барлық жанкүйерлерге рахмет айтқым келеді. Жекпе-жекке келер болсақ, мен рингке бір жыл бойы шықпадым. Бұл мен үшін керемет тәжірибе болды.

Менде қазір екі титул бар, енді тағы ек...

Kase таратқан мәлімет бойынша, «ҚазМұнайГаз» ұлттық компаниясы «АқтауОйлМаш» ЖШС-ны иеліктен шығарды. Себеп – ЖШС-ның жойылуы. Бұған дейін вакуумдық және ауа сорғыштарын шығарумен айналысқан бұл серіктестіктің 25%-ы ұлттық компанияға тиесілі еді. Оның мемлекет бюджеті мен кредиторларға қарызы 1,5 млрд теңгеге (!) жеткен.

Электронды үкімет те «АқтауОйлМаш» ЖШС-ның жойылғанын растап беріп отыр. «Мемлекеттік орган сауалдан бас тартты. Себебі: көрсетілген бизнес-айқындаушы нөмір жойылған», – деп хабар таратты.

«АқтауОйлМаштың» ұзаққа бармайтыны туралы белгі бұдан сегіз жыл бұрын беріле бастаған-ды. 2016 жылы Атырау облыстық мамандандырылған экономикалық соты «Ембімұнайгаз» пайдасына «АқтауОйлМаштан» 543,4 млн теңге өндіруге шешім шығарған еді. Сот орындаушылары борышкердің 126,41 млн тұратын жылжымайтын мүлкін...

Қазақстан бюджетіне 2024 жылдың қаңтар-тамыз айларында 17,04 трлн теңге кіріс түскен. Ал шығысы 18,43 трлн теңгені құраған. Осы кезеңде мемлекет бюджетіндегі тапшылық 1,7 трлн теңгеге жетті. Қаржы министрлігі мемлекеттік бюджетке қатысты кезекті есебін жариялады.

Жалпы ел бюджеті 2007 жылдан бері тапшылықпен қалыптасып келеді. Кейінгі 5 жылдағы көрсеткішті алсақ, 2019 жылы бюджет тапшылығы 1,3 трлн теңге болса, коронавирус жайлап, карантин енгізілген 2020 жылы бюджет тапшылығы 2,2 есе өсіп, бірден 2,8 трлн теңгеге жеткен.

Содан бері ел бюджетінде тапшылық 2 трлн теңгеден кемімей келеді. 2021 жылы – 2,5 трлн теңге, 2022 жылы – 2,1 трлн теңге, ал 2023 жылы...