Жаңалықтар

Жаңаөзенде ереуілге шығып, жұмыссыз қалған мұнайшылар үшін бос жұмыс орындары ұсынылған. Бұл жайлы Орталық коммуникациялар қызметінде өткен баспасөз конференциясында Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі Олжас Ордабаев айтты.

Жиын барысында журналист Жаңаөзенде мұнайшылардың ереуілге шыққанын,  олардың жағдайы не болатынын сұрады. 

«Жаңаөзенде жақында мұнайшылар ереуілге шықты. Олар өздерін “ҚазМұнайГаз» балансына көшіруді сұраған болатын. Ол мұнайшылардың қазіргі статусы қандай? Олар жұмыссыз санала ма? Жетібай мен Жаңаөзенде жұмыспен қамту жағдайы қандай?”, – деді журналист. 

Өз кезегінде министрлік өкілі Жаңаөзенде бос жұмыс орындары көп екенін айтып, жұмыссыз қалған мұнайшылар сол жұмыс орындарына барып «кедергісіз орналаса алады» деп сендірд...

Ұлттық құрылтай барысында Қасым-Жомарт Тоқаев жаңа тұрғын үй бағдарламасы туралы айтты. Оның сөзінше, Қазақстанда ауыл және аудан орталығының тұрғындарына арналған жаңа тұрғын үй бағдарламасы пайда болады. Сонымен бірге ол үйлерді алатын әлеуметтік осал топтағы жандар үшін несие мөлшерлемесі 7 пайыздан аспайтын болады. Бұл жайлы Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Атырауда болған ұлттық құрылтайда айтты.

«Баспана – жұрттың  тұрмыс сапасын танытатын тағы бір маңызды көрсеткіш. Биыл 1 наурыздан бастап іске қосылған «Отау» ипотекалық бағдарламасы ел ішінде үлкен сұранысқа ие болып отыр. Бұған қоса ауыл және аудан орталығының тұрғындарына арналған жаңа тұрғын үй бағдарламасын қолға алу керек. Бұл ретте...

Қасым-Жомарт Тоқаев Ұлттық құрылтай отырысында қазақтардың дәстүрлі діні ханафи мәзһабына ден қою жайлы сөз етті. Президент өз сөзінде бабаларымыздың мың жылдық діни білімі мен рухани нұсқауына сүйенуіміз керек деп ерекше атап өтті.

Оның айтуынша, «радикалды неофиттар қоғамға жат діни мұраттарды, оның ішінде халқымыздың салтында жоқ киім үлгісін енгізуге ұмтылуы дәстүрлі ұғымдарымыз бен құндылықтарымызға  жасалып жатқан шабуыл».

«Дүниеге ақыл-парасатпен қарау және еркін ойлау секілді ханафизмге тән қасиеттер ислам өркениетінің қайта өрлеуіне жол ашты. Сондай-ақ біздің өңірде өнер-ғылымның өркендеуіне және Әл-Фараби сияқты ұлы ойшылдардың тарих сахнасына шығуына ықпал етті. Ислам дінінің Ұлы дала төрінде таралып, тамыр жаюына орасан...

Қырғызстан мен Қазақстан Қырғыз Республикасында сертификатталған өнімдердің айналымына шектеулер енгізбеу туралы келісімге келді. Бұл туралы көрші елдің Экономика және сауда министрлігі хабарлады.

«Қазақстанның Сауда және интеграция министрлігінің Техникалық реттеу және метрология комитеті мен Қырғызстанның Экономика және сауда министрлігі арасында өнімнің сәйкестігін бағалау саласындағы талаптар мен бақылауды күшейту бойынша алдағы бірлескен шаралар туралы кеңес өтті», – деп хабарлады Қырғызстан тарапы.

Тараптар «сұр сертификаттарды» бермеуге бағытталған шараларды бірлесіп жүзеге асыруға келісті.

«Тараптар Қазақстан мен Қырғызстанның сәйкестікті растау жөніндегі органдары берген біркелкі сәйкестікті растау құжаттарымен қоса өнім айналымына шектеулер мен тыйымдар енгізбестен қабылданған шаралар кешенін жүзеге асыруға келісті», – деп хабарлады министрлік.

Бұл туралы Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Ұлттық құрылтайдың үшінші отырысында айтты.

«Ұлттық бірегейлігіміз мемлекеттік рәміздерде айқын көрініс тапқан. Мен былтыр аймақтардың нышанын, яғни символикасын жүйелеп, бірыңғай стандартқа келтіру қажеттігін айттым», – деді Президент

Оның айтуынша, нышандардан сол өңірдің ерекшелігімен қатар, еліміздің болмыс-бітімі де байқалуы керек. Қазір осы бағытта нақты жұмыс жасалып жатыр. Бұған мамандар, сарапшылар және белсенді азаматтар атсалысуда.

«Сонымен қатар олар Мемлекеттік нышандарымызды түгел жаңғырту туралы пікір айтып жатқанын білемін. Біздің Көк туымызда мін жоқ. Онда еліміздің бірегей болмысы нақты бейнеленген. Әнұранымыз да нағыз ұлттық рухты паш етеді. Қазақтың әнұраны әлемнің әр түкпірінде шырқалып жүр. Жаңа жылды жақындарымызды...

Атырауда өтіп жатқан Ұлттық құрылтайда Президент Қасым-Жомарт Тоқаев қазақ тілі бизнестің, ғылым мен техниканың тіліне айнала бастағанын атап өтті.

«Елімізде қазақ тіліне деген сұраныс жыл өткен сайын артып келеді. Қазақ тілі бизнестің, ғылым мен техниканың тіліне айнала бастады. Бұл үрдісті одан әрі дамытудың ең тиімді әрі төте жолы – ағартушылық», – деді Тоқаев.

Ол қазір ірі кітап дүкендерінде қазақ тіліндегі туындылардың үлесі арта түскенін атап өтіп, соңғы кезде аударылған кітаптардың ішінде көркем әдебиет қана емес, іскерлік бағыттағы туындылар да көп екенін айтты.

«Ешкімді мәжбүрлемей, күнделікті өмірдегі қажеттілікті арттыру арқылы тіліміздің тұғырын нығайта береміз...

Алматы қаласының әкімдігі қалалық ЖРТ (LRT) мен Алматы-3 вокзалын жобалауға шамамен 700 млн теңге жұмсауды көздеп отыр. Екі жоба бойынша баға ұсынысын қабылдау жүріп жатыр. 

«Алматы қаласы Қалалық мобилділік басқармасы» коммуналдық мемлекеттік мекемесі ЖРТ-ны жобалауға қатысты 343 826 111 теңгеге конкурс жариялаған. 

Конкурс құжатында Алматының қала шегінде 2,1 млн-нан астам тұрғыны және Алматы агломерациясында 3,3 млн-нан астам тұрғыны бар, Қазақстанның оңтүстік-шығысында қарқынды дамып келе жатқан мегаполис екені айтылған. 

«Одан әрі тұрақты өсу үшін Алматыға заманауи және дамыған қоғамдық көлік жүйесі қажет. Қазірдің өзінде Алматының қоғамдық көлігін күнделікті пайдаланатын жолаушылар саны күніне 1 млн-нан асады, ал...

Apple компаниясы компьютерлік емес жасанды интеллект технологияларын жасауға маманданған канадалық DarwinAI  стартапын сатып алды. Капиталдандыруды жоғалтқан iPhone өндірушісі AI технологиясын дамытуда бәсекелестерінен артта қалады. Бірақ инвесторларға биылғы жылы серпіліс береді.

Толығырақ

Apple осы жылдың басында DarwinAI-ды сатып алды.  Содан кейін,  Канаданың Ватерлоо қаласында тұратын  ондаған стартап қызметкерлері Apple компаниясының жасанды интеллект бөліміне қосылды.  Бұл туралы  Bloomberg хабарлады. Олардың айтуынша, Apple-дегі жасанды интеллект тобын Ватерлоо университетінің жасанды интеллект зерттеушісі Александр Вонг басқарды. Ол DarwinAI-ды  құруға көмектесті.

Канадалық Communitech стартап-қауымдастығының есебінше, DarwinAI   2022 жылғы жағдай бойынша Honeywell Ventures, Inovia Capital және басқа да венчурлық қорлардан 15 миллионнан астам доллар жинады...

«Қазатомөнеркәсіп» ұлттық атом компаниясы» АҚ 2023 жылғы 31 желтоқсанда аяқталған жыл үшін дайындалған аудиттелген шоғырландырылған қаржылық есептілікті жариялады. Есеп халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына сәйкес әзірленген.

Топтың шоғырландырылған кірісі 43%-ға ұлғайды

2023 жылдың қорытындысы бойынша компания түсімі 1 434 635 млн теңгені құрады (2022 жылы 1 001 171 млн теңгені құрады). Бұл динамика негізінен:

Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш министрлігі қазақстандықтардың жеке деректері тарап кеткеннен кейін, БЖЗҚ, Air Astana мен «Қазақтелеком» жүйесіне тексеру жүргізді.

«Министрлік БЖЗҚ, «Эйр Астана», «Қазақтелеком» АҚ қатысты дербес деректер және оларды қорғау туралы Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарын сақтау бойынша жоспардан тыс тексерулер жүргізуде. Нәтижелері бойынша қосымша ақпарат беріледі», – делінген министрлік хабарламасында.

Бұған қоса, министрлік Ұлттық қауіпсіздік комитеті және «Мемлекеттік техникалық қызмет» АҚ-мен бірлесіп ұялы байланыс операторларының ақпараттық қауіпсіздігінің жай-күйіне талдауды аяқтаған. Компаниялар отандық жедел ақпараттық қауіпсіздік орталықтарымен қорғалып, «Мемлекеттік техникалық қызмет» АҚ Ақпараттық қауіпсіздік жөніндегі ұлттық үйлестіру орталығымен тығыз жұмыс жасайтыны айтылған.

Сонымен қатар министрлік қазақстандықтарды...

«ҚазМұнайГаз» ҰК АҚ 2023 жылдың қаржылық есебін жариялады. Есеп халықаралық стандарттарына сәйкес дайындалған, деп хабарлады Қазақстан қор биржасы.

2023 жылдың басты қаржылық көрсеткіштері қандай?

Есеп бойынша Қазақстанның ұлттық мұнай-газ компаниясының түсімі 8 320 млрд теңгені (18 236 млн АҚШ доллары) құрады. Былтыр бұл көресткіш 8 693 млрд теңге (18 860 млн АҚШ доллары) болатын. Демек түсім 4,2% төмендеген.

EBITDA көрсеткіші 1 995 млрд теңге (4 372 млн АҚШ доллары) болды. 2022 жылы 2 536 млрд теңгеге (5 502 млн АҚШ доллары) жеткен.

Ал бірлесіп бақылауға алынатын кәсіпорындар мен қауымдасқан компаниялар пайдасындағы үлесті ескергенде, таза пайдасы 924 млрд теңген...

Америкалық ірі халықаралық ІТ-дистрибьютор Ingram Micro сәуір айында АҚШ-та IPO өткізуі мүмкін, деп жазды Bloomberg. Компания өзінің электрондық коммерция қызмет  бизнесінің бір бөлігін сатқанымен, өз құнын жоғары бағалайды.

Толығырақ

IPO-ға дайындық барысымен таныс Bloomberg сұхбаттасушылары, Ingram Micro АҚШ-та алдағы алғашқы акцияларды орналастыру барысында шамамен 8 млрд доллар көлемінде бағалауды қарастыруда дейді.

Ingram Micro-ның биржаға шығуына дайындық кезінде Goldman Sachs және Morgan Stanley банктері қатысады. Дереккөздердің айтуынша, листинг сәуір айында болуы мүмкін. Талқылаулар жалғасуда және листингтің егжей-тегжейлері, оның ішінде бағалау мен мерзімдер өзгеруі мүмкін.

1979 жылы  негізі қаланған Ingram Micro компаниясы 2022 жылы сатылымнан 50,8 миллиард доллар табыс...

Алматыда 14 наурызда ауа райы бұзылып, қалың қар жауғаннан кейін әуе рейстері бір күнге кешіктірілген. Яғни бүгін 14-15 наурызға белгіленген рейстер ұшырылып жатыр.

FlyArsytan компаниясының хабарлауынша, 14 наурызда қалың қардың салдарынан рейстер 15 наурызға ауыстырылған. Алматыға келу-кету рейстері кешігіп, тоқталып жатыр. Компания әуе айлағындағы ұшақтарды мұздан тазарту қызметіне қосымша жүктеме пайда болғанын жазады.

Алматы әуежайы өкілдерінің хабарлауынша, әуе айлағындағы дайын рейстерге бірден қызмет көрсетіліп, кезек бойынша қызмет көрсетіліп жатыр.

FlyArsytan компаниясынан бөлек, Air Astana рейстерінің де кешіктіріліп жатқаны белгілі.

Айта кетейік, 14 наурызда Алматы күн райы күрт бұзылып, қаладан ұшатын рейстер уақытша тоқтатылған еді.

«Алматы халықаралық әуежайы...

2023 жылдың қорытындысы бойынша мемлекеттік бюджетке 4,1 трлн теңге сомасында кедендік төлемдер мен салықтар түскен. Бұл жайлы ҚР Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитетінің Кедендік бақылау департаментінің директоры  Елдос Саудабаев айтты.

Комитет өкілі 2021 жылмен салыстырғанда түсімдердің өсу қарқыны 78%-ға артып, 2 296,4 млрд теңгені құрғанын атап өтті. Бұл 2022 жылмен салыстырғанда 18%-ға артық. Ол кезде кедендік түсімдер 3 452,8 млрд болған.

«2023 жылы экспорттық кедендік алымдарды есепке алмағанда кедендік төлемдер мен салықтар 2 401 млрд теңге түсті. 2021 жылмен салыстырғанда түсімдердің өсу қарқыны 92%-ға артып, 1 247,5 млрд.теңгеге, ал 2022 жылмен салыстырғанда 34%-ға артып...

Миллиардер Қайрат Боранбаев мемлекетке қайтарған «Комфорт отель» қонақүйі мемлекеттік электрондық сауда алаңына орналастырылды.

Ақпарат сүйенсек, Боранбаевқа тиесілі болған Астанадағы «Комфорт отель» мемлекеттік меншікке берілгеннен кейін электрондық сауда-саттыққа шығарылған. Қонақүй сатып алу құқығымен сенімгерлік басқаруға беріледі.

Инвестициялар және кәсіпкерлікті дамыту басқармасы қонақүйді сенімгерлік басқаруға беруді 3,9 млрд теңгеге бағалаған.

Нысанға тек бір адам ие бола алады. Яғни ол бір тұлғаға ғана сатылады. Жаңа иесі қонақүйді және оған іргелес аумақты мақсатқа сай пайдалана алады. 

«Объектіні және берілетін мүліктің аумағын қонақүй бизнесін жүргізу мақсаты бойынша пайдалану міндетті. Бөлме сыйымдылығының жүктемесін қамтамасыз ету, іс-шараларды (конференциялар, банкеттер) тарту», – делінген...

Өнім өндірушілердің көтерме бағасының өсуіне байланысты АҚШ-тағы биржалар төмендеді. Америкалық NYCB банкі несиелерді сатады. NVIDIA акциялары сарапшылар ұсынған топ-20 құнды қағаз қатарынан шығарылды.

Өндірушілердің көтерме бағасының өсуіне байланысты АҚШ-тағы биржа төмендеді

Yahoo Finance жазуынша, көтерме бағадағы жаңа деректер АҚШ-тың болашақта үш негізгі нарығында сатылымға түрткі болған инфляцияның  жеделдеуін көрсетеді. Инфляция туралы ақпараттар инвесторларға дабыл дауысындай  әсер етіп жатыр.

Бейсенбі күні АҚШ Еңбек Департаменті өндірушілердің көтерме баға индексі (тауарлардың тұтынушыларға жеткенге дейінгі құнының өсуін бақылайтын маңызды индикатор) ақпан айында 0,6%-ға өскенін хабарлады. Жылдық өндірушілердің  индексі ақпан айында 1,6% – ға өсті. Бұл 2023 жылдың қыркүйек айынан бергі ең жоғары...

Қазақстандық мектеп оқушыларының көктемгі демалысы 21-31 наурыз аралығына келіп, он күннен асады. Бұл туралы ҚР Оқу ағарту министрлігі хабарлады.

Қазақстандық мектептерде үшінші тоқсан аяқталуға жақын. Оқушылардың көктемгі демалысы Наурыз мерекесімен тұспа-тұс келеді. Сондықтан наурыз айында қазақстандық оқушылар жаңа жылдан да көп – 11 күн демалады.

Өткен жылдың қазан айында ҚР Оқу-ағарту министрлігі оқушылар үшін оқу жылының басталуы және ұзақтығын, сондай-ақ 2023-2024 оқу жылындағы каникул кезеңдерін бекітті. Күзгі демалыс жеті күн, ал қысқы демалыс он күн болған еді.

Үшінші тоқсан барлығы 10 оқу аптасына созылды, ал төртінші тоқсан сегіз аптаға созылады. Оқушылар 25 мамырда оқу жылын қорытындылайды.

2023 жылы оқушылар...

Алматы қаласы 30 мың жаңа автотұрақтар пайда болады. Бұл жайлы Алатау ауданының тұрғындарымен кездесу кезінде қала әкімі Ерболат Досаев айтты.  

Жиында әкімге жеке автотұрақ операторының өкілі автотұрақ тапшылығы мәселесін шешуді көздейтін технологиялар бойынша жұмыс істейтінін жеткізді. Ол қала әкімінен мемлекеттік-жекеменшік әріптестік шеңберінде әріптестік орнату мүмкіндігін сұрады.

« Сіздің бірінші кезекте жобаның экономикалық негіздемесіне мән беретініңізді білеміз. Біз өз жобамыздың экономикалық тұрғыдан тиімділігін негіздей аламыз. Автотұрақтар технологиясы бойынша әлем бойынша бірінші орында тұрмасақ та, біз ұсынатын технологиялық шешімдер ұтымды екеніне сенімдіміз. Осы орайда бізге пилоттық режимде жер бөліп берулеріңізді сұраймыз», – деді кәсіпкер.

Өз кезегінде...

Теңіз кен орнында өндірісті кеңейту жобасы акционерлерге алдыңғы 45,2 млрд доллар бюджетпен салыстырғанда, әлдеқайда көп, яғни 48,5 млрд доллар шығын алып келеді. 

Bloomberg ақпаратына сүйенсек, 50% Chevron, 25% Exxon Mobil Corp және 20% «ҚазМұнайГазға» тиесілі «Теңізшевройлдың» қазақстандық Теңіз кен орнын ұлғайту жұмысына шамамен 48,5 млрд доллар қажет.

Chevron 2023 жылдың үшінші тоқсанындағы кірістері туралы есеп бере отырып, бұрын 45,2 млрд деңгейінде белгіленген Теңіз бюджеті мерзімінен кеш іске қосылғандықтан, шамамен 4% қымбаттағанын атап өткен. Bloomberg басылымы тілдескен азаматтар жобаға тағы 1,5 млрд доллар жұмсалғанын айтқан.

14 наурыздағы Chevron мәлімдемесінде оның Теңізді кеңейту жобасының жалпы құны бойынша болжамында «Соңғы кірістер туралы есептерімізде...

14 наурызда жауға қалың қардан кейін Алматы облысында 62 елді мекен жарықсыз қалды. Бұл туралы өңір әкімдігі хабарлады.

Ақпаратқа сүйенсек, таңертең жарық қызметі толық қалпына келтірілген. «Алатау Жарық» компаниясы жедел-көшпелі бригадаларының барлық қызметкерлері апатты-қалпына келтіру жұмыстары бойынша жедел жұмысы және диспетчерлерді тамаша үйлестірген.

«Әкімдік қалпына келтіру жұмыстарына мониторинг және бақылау жүргізеді. Аудандар мен Қонаев қаласының әкімдіктері кезекшілік ұйымдастырды. «Алатау Жарық» компаниясының барлық авариялық-қалпына келтіру бригадалары күшейтілген режимде жұмыс істеді. Қазіргі уақытта «АЖК»АҚ күшімен авариялық жағдай толық қалыпқа келді», – деп түсіндірді облыс әкімдігі.

Электр желілеріндегі апаттар Алматы қаласында болған. Үйлер мен кейбір көшелерде жарық өшкен.

Дамыған елдер қандай сақтандыру институттарын құрады? Қай жерде жер сілкінісі қаупі жоғары? Қазақстан үшін қандай сақтандыру үлгісі тиімді? «Курсив» Жапония, Жаңа Зеландия және АҚШ халқы жер сілкінісінен қалай сақтанатынын зерттеді. Сонымен қатар сақтандыру нарығына қатысушылардан Қазақстан үшін қай елдің тәжірибесін қолдану тиімді екенін білді. 

Japanese Earthquake Reinsurance

Жапондық Japanese Earthquake Reinsurance (JER) сақтандыру туралы заң негізінде 1966 жылы құрылған. Бұл заң 1964 жылы Ниигатадағы жойқын жер сілкінісінен кейін пайда болды. Сол кезде 3,5 мыңнан астам үй қирап, 11 мың ғимарат зақымданған.

Жапонияда жер сілкінісінен сақтандырмен жеке компаниялар айналысады. Ал сыйақылардың барлық сомасын міндеттемелермен бірге жалғыз қайта сақтандырушы Japanese Earthquake...

Украина Ресейдің мұнай өндіру зауыттарына жасаған шабуылынан кейін, Ресейде бензин бағасы едеуір өсіп кетті. 

DW ақпаратына сүйенсек, Санкт-Петербург халықаралық тауар-шикізат биржасындағы АИ-95 бензинінің бағасы алты ай ішінде ең жоғары деңгейге жеткен. Сарапшылардың пайымдауынша, бағаның өсуі украиналық дрондардың Ресей мұнай өңдеу зауыттарына жасаған шабуылына байланысты өскен. Себебі шабуыл салдарынан зауыттар жұмысы тоқтап тұр.

Санкт-Петербург халықаралық тауар-шикізат биржасындағы АИ-95 бензинінің бағасы тоннасына 60 мың рубльден асты. Бұл 2023 жылдың қыркүйек айында Ресейдың отын экспортына эмбарго қойылған кезден бастап, төмендеген бензин бағасын кері көтерді. 

1 наурыздан бастап Ресейде жанармай экспортына тыйым салынған. Бірақ биржадағы бензин қымбаттап келеді.  12 наурызда ғана Нижний Новгород зауытына...

Қазақстан қор биржасының басқарма төрағасы Алина Алдамберген Қазақстанның жаңа экономикасының стратегиялық мақсаттарын атады.

Қазақстан экономикасында жобаларды жүзеге асыру қызық болуы үшін инвесторларға көбірек мүмкіндік беру керек. Құрылымдық реформалар мен нақты мақсаттарды айқындау туралы айтып отырмын. Өзімізге «Қазақстан 2029 жылы қай жерде болғысы келеді?» деген сұрақ қоюымыз керек. Қазір смарт қызметтер туралы айтып жүрсек те, шын мәнінде, индустриалды экономикада жүрміз. Постиндустриалды экономикаға тән нәрсенің үлесі өте аз, – деді Алина Алдамберген Алматыда өтіп жатқан CFO Summit-2024 саммитінде.

KASE басшысы инвесторларды қандай бизнес моделі қызықтыратынына тоқталды.

Бір зерттеу бойынша, мысалы, S&P 500 алса...

2023 жылы халықаралық ақша аударымдары жүйелері арқылы жүргізілген ақша аударымдарының жиынтық көлемі 1,33 трлн теңге болды. Бұл 2022 жылғы көрсеткіштен 26%-ға төмен. Бұл туралы Ұлттық банк сайты хабарлады.

Халықаралық ақша аударымдары жүйелері (ХААЖ) шот ашпай, аударым жүргізу үшін қолданылады. Негізінен бұл аударымдар жеке тұлғалар арасындағы өтеусіз аударымдар сипатында болады. 

Операциялардың 95% көлеміндегі елеулі үлесі – Қазақстан мен басқа елдер арасындағы трансшекаралық ақша аударымдарына тиесілі.

ХААЖ арқылы жүргізілген жиынтық түріндегі ақшалар көлемінің 72%-ы шетелге жіберілген аударымдар болды. Олардың жалпы сомасы 2023 жылы 961,4 млрд теңгеге жетті. Аударымдардың шамамен 80%-ы «Золотая Корона» жүйесі арқылы жүзеге асырылды.

Қазақстаннан шетелге жүргізілген бір аударымның орташа сомасы – 372, 2 мың теңге. Осы ХААЖ арқылы жүзеге асырылған аударымдарды...