Жаңалықтар

Иранда қазір Қазақстанның 47 азаматы бар. Бұл туралы Қазақстанның Сыртқы істер министрлігінің ресми өкілі Ерлан Жетібаев айтты.

Сөзінше, Израильде – 163, Қатарда 3 мыңнан астам, БАӘ-де 4 мыңнан астам, Сауд Арабиясында 1 800-дей қазақстандық бар. Қазірге дейін қазақстандықтардың зардап шеккені не қайтыс болғаны туралы ақпарат түспеген. Таяу Шығыстағы қазақстандықтарға көмектесу үшін арнайы штаб құрылды.

«Оманнан бүгін-ертең елімізге 500-ден астам қазақстандық оралады. Джидда – Атырау, Джидда – Ақтау эвакуациялық рейсі жоспарланған. Олармен 326 азамат елге қайтарылады деп жоспарланған. Әуе рейстерінен бөлек қазақстандықтарды жер үсті жолдары арқылы да жүзеге асырылып жатыр. Атап айтқанда, Тегеран, Ашхабад, Горган (Ирандағы қала...

Мәжіліс депутаты Жарқынбек Амантайұлы шетелдік қарулы қақтығыстарға қатысқан қазақстандықтарға қатысты қылмыстық саясатты қайта қарауды ұсынды. Ол бұл туралы Бас прокурорға ресми сауал жолдаған.

Депутаттың айтуынша, Қылмыстық кодекстің 172-бабы бойынша тіркелген істер жыл сайын көбейіп келеді: 2023 жылы – 23 іс, 2024 жылы – 36 іс, 2025 жылы – 141 іс. Былтыр осы баппен 26 адам сотталған.

«Халықаралық тәжірибеге назар аударсақ, бірқатар мемлекет өз азаматтарының шетелдің ресми қарулы күштері құрамында ұрыс қимылына қатысуын автоматты түрде қылмыс ретінде қарастырмайды. Қатаң жауапкершілік, негізінен, террористік ұйымдар қатарына қосылғандарға, әскери қылмыс жасағандарға немесе өз мемлекетінің ұлттық мүддесіне қарсы әрекет еткендерге қолданылады...

Қазақстан Қашаған кен орны операторымен арадағы халықаралық дауларға қатысты ақпаратты ашық жариялай алмайды. Қос тараптың кез келген деректі тек сот барысында айтуға құқығы бар. Бұл туралы Мәжіліс кулуарында Әділет министрі Ерлан Сәрсембаев айтты.

«Мұндай ақпаратты тек сот аясында жариялауға мүмкіндік бар. Оларды соттан тыс айтуға және баға беруге мүмкіндік жоқ», – деді министр.

Қазіргі кезде мұнай операторларына қатысты 20 шақты іс халықаралық сотта қаралып жатыр.

«Олардың бәрі біздің бақылауымызда. Ол соттар қанша уақытқа созылады, қандай шешім шығатынын білмейміз» – деді Сәрсембаев.

Елдегі ірі кен орындары – Қарашығанақ пен...

Семей қаласындағы ойын-сауық орталығындағы өрттен кейін зардап шеккендер саны 11 адамға жетті.

Абай облыстық денсаулық сақтау басқармасының мәліметінше, бірнеше адам ауруханаға жатқызылған. Бір бала «Семей медицина университеті» КеАҚ университеттік госпиталінің балалар бөлімінде ем қабылдауда. Тағы үш бала тексеруден кейін амбулаторлық емге жіберілген.

Ересектердің арасында жеті адам дәрігер көмегіне жүгінген. Төртеуі университеттік бүйрек орталығына жатқызылған. Екі адам тексерістен соң оқиға орнында қалған. Ал бір азамат медициналық тексерістен бас тартқан.

Бұған дейін Семейдегі BalaPark ойын-сауық орталығындағы өрттен кейін қаладағы ауа сапасы күрт нашарлап кетуі мүмкін екені хабарланды. Санитарлық дәрігерлер тұрғындарға мүмкіндігінше көшеге аз шығып, терезелерді жауып отыруды ескертті.

Депутат Нұрсұлтан Байтілесов Қазақстанда міндетті автосақтандыру жүйесін реформалауды және келген шығынды бағалаудың тәуелсіз механизмін енгізуді ұсынды. Бұл қадам мүдделер қақтығысын болдырмауға бағытталған. Осы мәселе төңірегінде мәжілісмен Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігігің басшысы Мадина Әбылқасымоваға сауал жолдады.

Қазіргі жүйенің кемшіліктері

Байтілесовтың айтуынша, қазіргі кезде сақтандыру компаниясы бір уақытта өтемақыны төлеп қана қоймай, оның мөлшерін де анықтайды. Бұл зардап шеккен азаматтардың мүмкіндіктерін шектейді, яғни олар не сақтандыру компаниясының есебін қабылдауға мәжбүр, не қосымша рәсімдерді жүргізуге тиіс. Ал бұл шаралар әрдайым залал көлемімен сәйкес келмейді.

«Көлік құралдарының иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы» заңын...

Мәжіліс кулуарында Премьер-министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғаринге Kursiv.Media таксистер табысының азайып, жұртшылықтың азық-түлік бағасының қымбатшылығына шағымданып жатқаны жайлы сұрақ қойды.

«Бұл халықтың әлеуметтік жағдайы нашарлап жатқанын білдіреді деп есептемейсіз бе?» деген сұраққа Жұманғарин жалпы сипатта жауап берді.

Министр «расында да халық өзі сезетінін» (қымбатшылықты) айтты.

«Азық-түлік алғанда өзінің лимиті бар. Дүкенге барғанда тамаққа қанша жұмсаймын деп ойлайды. Кеше барғанда немесе ерте барса салыстырады. Қымбаттап кетсе, әрине, оны сезеді. Біздің қазіргі басты мақсатымыз – халықтың табысын көтеру. Сол бағытта арнайы бағдарлама жасап жатырмыз. Маусым айына дейін оны Үкіметтің қаулысымен бекітіп, іске қосамыз», – дед...

Ақпан айында қазақстандықтар әлеуметтік желілерде коммуналдық қызметтер үшін төлемдердің күрт өскеніне шағымдана бастады. Ұлттық экономика министрлігі мұны ҚҚС мөлшерлемесінің өсуімен және ауа райымен байланыстырады. Алайда кей жағдайларда түбіртектегі сома қосылған құн салығының өсімінен әлдеқайда жоғары болған.

Журналистер осындай жағдайда билік қандай шара қолданатынын вице-премьер – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннен сұрап көрді.

«Біз, әрине, тарифтер көтерілмейді деп айттық. Жалпы, бүгінгі күні елде тарифтердің өсуі болып жатқан жоқ. Егер ондай жағдай орын алса, тарифтік реттеуші мәселені қарайды, шығындарыңыз өтеледі», — деді Жұманғарин.

Ол кейбір өңірлерде, әсіресе, Атырауда, коммуналдық қызмет ақысы ҚҚС өсімінен әлдеқайда көп көтерілгенін растады.

Елде ақпараттық технологиялар саласын нөлден бастап меңгергісі келетін әйелдерге арналған жобалар бар. Соның бірі – IT-Aiel жобасы. Жоба аясында үш жыл ішінде 21 мыңнан аса әйел білім алған.

Екінші жоба – AqylTech. Жоба 2025 жылы іске қосылды. Оның аясында қаржылық сауаттылық, киберқауіпсіздік негіздері және жаңа ЖИ мамандықтары оқытылды. 2025 жылдың қорытындысы бойынша Aqyl Tech жобасына қатысқан 6 264 адам сертификат алды, ішінде 1,6 мың адам жұмысқа орналасқан. Жобаға 18-36 жастағы жастар қатыса алады.

Жоба биыл да жалғасады

Президент жанындағы әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссияның мүшесі Гүлмира Қанайдың сөзінше, IT-Aiel жобасына қатысқысы келетіндердің жасына шектеу қойылмаған...

Мәжіліс депутаты Ермұрат Бапи жаңа Конституция жобасын сынаушыларды «популист» деп атап, оларды «ескі жүйенің диірменіне су құйып жүр» деп айыптады. Қоғамның «онлайн-протестік бөлігі қоздырып жатқан ішкі толқудан» қауіптенген саясаткер соны мәлімдемесін парламент төрінде жасады.

Ескі жүйенің популистері

4 наурызда Мәжілістің жалпы отырысында сөйлеген Ермұрат Бапи баяндамасын Таяу Шығыстағы күрделі ахуалдан бастап, «аумалы-төкпелі уақытта Қазақстан ел қауіпсіздігі үшін батыл бастамаларға бет бұруға тиіс» деп жалғастырды.

«Осы бағыттағы біз үшін ең маңызды бастама – жалпыхалықтық референдумға ұсынылған жаңа Конституцияның жобасы. Алайда қоғам көптен күткен нақты саяси өзгерістер бастамасының маңызын түйсінбей, қиямпұрыс қылық танытып жүрген жекелеген...

Таяу Шығыстағы шиеленістің ушығуы Қазақстанның логистикалық бағыттарына айтарлықтай әсер етуі екіталай. Алайда ол мұнай бағасының ауытқуы арқылы валюталық нарыққа ықпал етуі мүмкін. Премьер-министрдің орынбасары Серік Жұманғарин Мәжіліс кулуарында ахуал жайлы осылай пікір білдірді.

Оның айтуынша, Ресей мен Украинаға байланысты бағыттардан айырмашылығы, Қазақстан үшін Парсы шығанағы аймағы арқылы өтетін логистика ешқашан негізгі бағыт болмаған.

«Біз Парсы шығанағы порттарын өте сирек пайдаландық. Иә, тасымал болған, бірақ олар шешуші деңгейде емес. Жалпы ол жаққа бару қиын. Бұл инфрақұрылымның жай-күйіне де байланысты (транзит жолы едәуір ұзақ), қашықтық қысқа көрінгенімен. Себебі екі ел арқылы өту керек. Сондықтан логистикаға айтарлықтай әсер етпеу...

Қазақстандық белсенді  Григорий Вингертер  заң жобаларының мәтіндерін толық жарияламайды деген айыппен Әділет министрлігін сотқа берді. Бірақ ведомство өз әрекетін дұрыс санайды.

Мәселенің мән-жайы

Осыдан бірнеше күн бұрын БАҚ-та қазақстандық белсенді Григорий Вингертердің Әділет министрлігін сотқа бергені жазылды. «Ашық НҚА» порталында заң құжаттарының мәтіні толық жарияланбайды, тек соңғы өзгерістерін ғана береді. Бұл қазақстандықтардың ақпаратқа қол жеткізу туралы құқығын бұзады деген Вингертер. Осыған қатысты министрлік әрекетін заңсыз деп танып, заң мәтіндерін толық жариялауға міндеттеу керектігін айтқан.

Сотқа дайынбыз

Сот Вингертер алдымен Әділет министрлігіне шағым түсіруі керек деп, оның арыз-талабын кері қайтарды. Бірақ министр Ерлан Сәрсембаев ешқандай шағым түспеді деп отыр...

Әлемдік нарықта мұнай бағасының өсуі байқалғанымен, Қазақстан үкіметі ел бюджетін қайта қарауға ниетті емес. Вице-премьер Серік Жұманғариннің пайымдауынша, қалыптасқан жағдай әзірге мемлекеттің негізгі қаржы құжатын өзгертуге негіз бола алмайды.

«Бюджетті қайта қарауға негіз жоқ, Мұнайдың қымбаттауы қаншалықты тұрақты екені және олардың немен аяқталатыны әзірге белгісіз. Қазір бізді алдағы уақыттағы мұнай бағасы емес, мәселенің гуманитарлық жағы көбірек алаңдатады. Біз бұл қақтығыстың тезірек аяқталып, тараптардың бейбіт келісімге келгенін қалаймыз. Бізде Иранмен ЕАЭО аясында еркін сауда аймағы туралы келісімге қол қойылған. Сондай-ақ, Парсы шығанағындағы барлық елдермен белсенді сауда-саттық жүріп жатыр», – деді ол.

Айта кетерліг...

Әнші Қайрат Нұртастың жұбайы, актриса Жұлдыз Әбдікәрімова қызын қалай тәрбиелеп жатқанын айтты.

Актриса қызына қазақтың дәстүрлі тәрбиесін қабылдамай, заманауи тәрбие беретінін алға тартып отыр.  

«Менің қызым өз үйіне қонақ емес, ол – менің жалғасым. Мен қызымды өзге үйге келін боласың деп өсірмеймін. Өз өмірі, қалауы, еркі, сезімі бар тұлғасың деп аялаймын. Қызыма қырық үйден тыйым емес қолдау бар», – деп жазды актриса.

Бұл жазба әйелдер тарапынан қолдау тауып жатыр. «Керемет айтылды. Менің ойым 100%» деп жазды оқырмандардың  бірі.

Десе де, қыз баланы бұлай тәрбиелеуді бәрінің бірдей көңілінен шығып жатқан жоқ.

Air Astana Сауд Арабиясынан 640 адамды Қазақстанға жеткізді. Бұл туралы компания баспасөз қызметі хабарлады.

Компания мәліметінше, 3 наурыздан 4 наурызға қараған түні 4 репатриациялық рейс орындалды. Олар Медина-Атырау, Медина-Ақтау және 2 рейс Жидда-Атырау.

«Жолаушылардың жалпы саны 640 адам болды.Бұдан әрі аталған жолаушыларды тасымалдау үшін Атыраудан Алматыға 2 рейс және Астанаға 1 рейс орындалды», – делінген хабарламада.

Бүгін, 4 наурызда Сыртқы істер министрлігімен бірлесіп жүзеге асырылатын қосымша екі репатриациялық рейс жоспарланған. Олар Жидда-Ақтау-Алматы және Жидда-Атырау-Алматы бағыттары.

«Жиддадан Ақтауға рейс 18:00 ұшып шығып, Ақтауға 01:05+ ұшып келед...

Елде жеке тыңшылар пайда болуы мүмкін. Бүгін, 4 наурызда, Мәжіліс депутаттары жеке детективтік қызмет институтының құқықтық негізін қалыптастыратын заң жобасын қабылдады.

Парламентте «Жеке детективтік қызмет мәселелері бойынша Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне толықтырулар енгізу туралы» деген заң жобасы қаралды.

«Заң жобаларында жеке детективтік қызметтің негізгі ұғымдары, сондай-ақ оны жүзеге асырудың принциптері, міндеттері мен тәртібі қарастырылған. Сонымен қатар, құжаттар детективтік агенттіктер мен жеке детективтердің құқықтық мәртебесін айқындайды, олардың қызметін лицензиялау тәртібі мен мемлекеттік реттеуді белгілейді», – дейді депутат Снежана Имашева.

Ресми емес ашық деректерге сүйенсек, елде 20-дан аса детектив орталықтары бар.
Олар полиция емес...

Вице-премьер Серік Жұманғарин елде азық-түліктің қымбаттауын тек қосылған құн салығының (ҚҚС) өсуінен көре беруге болмайды деп мәлімдеді.

Журналистер Мәжіліс кулуарында «азық-түлік күн сайын қымбаттап жатыр, халық не істеуі керек» деп сұрады.

Жұманғариннің түсіндіруінше, бағаның көтерілуіне ҚҚС-тың әсері болғанымен, мәселені жан-жақты қарастыру қажет.

«Қазақстан өзін бүкіл азық-түлік түрімен қамтамасыз етпейтінін білесіздер. Әлеуметтік маңызы бар азық-түліктің 70-90 пайызын өзіміз шығарамыз. Ал бұл тізімге кірмейтін өнімдерді сатып алатындар, оның сырттан келетінін түсінуі керек. Әлемдік нарықта баға көтеріліп келеді. Әлемдік нарықта отандық тауар бағасы қымбаттап жатыр, сұраныс жоғары, сондықтар шаруалар өнімін шетелге сатып, табыс тапқысы келеді. Біз оларға...

Көпшілік арасында «мемлекет қарызға белшесінен батты» деген қауіп жиі айтылады. Алайда экономикалық тұрғыдан алсақ, борыштың болуы – дамудың құралы. Мәселе оның көлемі мен кімнен алынғанында. Kursiv Media 2026 жылғы қаңтардағы жағдай бойынша елдің қаржылық міндеттемелерінде айтарлықтай қызықты құрылым қалыптасқанын байқады.

Жалпы көрініс: 72,5 миллиард доллар

Соңғы деректерге сүйенсек, Қазақстанның жалпы мемлекеттік борышы 72,5 млрд долларды құрады. Бұл елдің Ішкі жалпы өніміне (ІЖӨ) шаққанда 21,1%-ға тең. Халықаралық стандарттар бойынша бұл «қауіпсіз аймақ» болып саналады (әдетте борыш ІЖӨ-нің 50%-ынан аспауға тиіс).

Бұл соманың негізгі бөлігі – 69,3 млрд доллары тікелей Үкіметтің мойнында болса, қалған бөлігі жергілікті атқарушы органдар мен мемлекет кепілдік...

Таяу Шығыстағы жанжал кезінде Дубайда қалып қойған Жазира Байырбек мемлекет жіберген ұшаққа мінушілердің көп екенін айтты.

Сондықтан өз қаражатымен елге қайтудың басқа амалдарын іздестіріп жатыр. Әнші алаңдаушылық білдірген отандастарына сәлем жолдап, алғыс білдірді.

«Дайрекке келіп жатқан хаттардың біразын көрдім. Сіздердің тілектеріңізді оқып, түнімен ұйықтай алмадым. Аналарымыз дұға жасап, «қарашы, келді ме екен, жетті ме екен» деп уайымдап жатыр. Алла қаласа, амандық болса, жетеміз. Рейстерді күтіп отырмыз», – деді әнші.

Жазира Байырбектің айтуынша, мемлекет жіберген ұшақтарға мінетін адамдар өте көп. Сондықтан өз есебінен басқа елдер арқылы келу жолдарын қарастырып жатыр.

«Баршаларыңызға рахмет...

Таяу Шығыстағы ахуал шиеленіскен уақытта, Қазақстан теңіз күштері Каспийде әскери оқу-жаттығу өткізіп жатыр. Бұл туралы Қорғаныс министрлігі хабарлайды.

Әскери-теңіз күштері құрамындағы зымыранды-артиллериялық кемелердің экипаждары мен жеке дивизиондар Ақтау теңіз портында оқу-жаттығу өткізді. Сынақ барысында экипаж дайындығы пысықталды.

Жауынгерлер төтенше жағдай кезінде өрт сөндіру, теңіздегі диверсияға тойтарыс беру тапсырмаларын орындады.

Оқу-жаттығу барысында экипаждың үйлесімді іс-қимылына, шұғыл шешім қабылдауына, кемені қорғау шараларының тиімділігіне баса назар аударылды.

«Тексеріс қорытындысы бойынша жеке құрам жоғары кәсіби дайындығын танытып, шектеулі ресурстар жағдайында тез және ұйымдаса әрекет ету қабілетін көрсетті», – деп таратты министрлік.

Жаттығудың келесі кезеңінде жауынгерлер теңізде, әуеде...

Алматыда түзеу орталығының қызметкері қамауға алынды. Бұл туралы жергілікті полиция хабарлады.

Бұған дейін Алмалы ауданы полициясы түзету орталықтарының бірінің қызметкері тарапынан жасалған құқыққа қарсы әрекеттер фактісі бойынша қылмыстық іс қозғады. Оқиға Алматыдағы «Феникс» орталығында болған. Ол жерде ер адам баланың қолын қайырған.

Жедел-тергеу іс-шаралары барысында күдікті ұсталып, уақытша ұстау изоляторына қамалды. Жауап алу барысында күдікті кінәсін мойындап, баланың ата-анасынан кешірім сұраған.

«Қазір оқиғаның барлық мән-жайын жан-жақты және объективті анықтауға бағытталған тергеу әрекеттері жүргізіліп жатыр. Бейнебақылау камераларының жазбалары зерделеніп, куәлар мен іске қатысы бар өзге де тұлғалардан жауап алынады», – делінген...

Ормұз бұғазының жабылуы туралы сөз қозғалғанда, көпшіліктің ойына бірден мұнай мәселесі келеді. Алайда экономист Руслан Сұлтановтың айтуынша, бұл тар теңіз дәлізінің әлемдік экономикаға ықпалы әлдеқайда ауқымды.

Бұл бұғаз – энергетика нарығын аграрлық тізбектермен байланыстырып, жанармай, тыңайтқыш және азық-түлік құнына бір мезетте әсер ететін стратегиялық торап.

Маңызды энергетикалық дәліз

Қазіргі кезде теңіз арқылы тасымалданатын мұнайдың 20-25%-ы және сұйытылған табиғи газдың (СТГ) шамамен 20%-ы дәл осы Ормұз бұғазы арқылы өтеді.

Сауд Арабиясы, Қатар, БАӘ, Кувейт және Иран сияқты мұнай алпауыттарының өнімі әлемдік нарыққа осы жол арқылы шығады. Қысқа мерзімді болашақта осы бұғаз арқылы тасымалданатын шикізат...

Отбасы банк «Наурыз» бағдарламасы бойынша өтінім қабылдау мерзімін жариялады.

Бағдарламаға қатысуға өтінім қабылдау 10 наурыздан басталып, 31 наурызға дейін жалғасады.

«Құжаттарыңызды алдын ала дайындап, мүмкіндіктеріңізді есептеп, 10 наурызды өз үйіңізге бастайтын жеке старт күні ретінде белгілеңіз», – деп хабарлады Отбасы банк.

Бағдарлама шарттары

Бағдарламаға соңғы бес жылда өз атында баспанасы болмаған азаматтар қатыса алады.

Үміткердің ресми табысы болуы, соңғы алты айдағы зейнетақы жарнасы және «Отбасы банкінде» кемінде 2 млн теңге жинағы болуға тиіс.

Бағдарлама шарттарына сәйкес, әлеуметтік санаттағы азаматтар үшін мөлшерлеме – 7%, ал қалғандары үшін...

Тәуелсіз Қазақстан тарихында министрлік басқарған әйел көп емес. Үкімет құрамына көз жүгіртсек, әйелдер еңбек, білім және ғылым, мәдениет пен денсаулық саласына ара-тұра жетекшілік еткен. Кей салада 35 жыл ішінде бір де бір әйел басшы болмаған.

Қазіргі үкімет құрамында да үш әйел бар. Олар – премьер-министрдің орынбасары – мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева, денсаулық сақтау министрі Ақмарал Әлназарова, оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменова.

KursivMedia 8 наурыз – халықаралық әйелдер күні қарсаңында Үкімет құрамында болған әйелдерге шолу жасады.

Білім саласындағы ханымдар

Әйелдер жиі жетекшілік еткен саланың бірі – білім мен ғылым. Кейінгі жылдарға көз жүгіртсек, салада Жұлдыз Сүлейменова, Күләш...

Мәжіліс депутаты Ерлан Сайыров Дубайда пәтері бар шенеуніктерді прокуратура тексеріп жатқанын айтты.

Ол бұл жайында хабардар екенін айтып, шенеуніктердің шетелден үй алып, тұрып жатуын сынға алды.

«Елді басқарып, қазір басқа елде тұрып жату – адамшылыққа жат. Бұл ол адамдардың елімізге, халқымызға шынайы болмағанын көрсетеді. Бұл дұрыс нәрсе емес», – Ерлан Сайыров.

Ол Дубайдан үй алған шенеуніктердің тізіне қатысты қандай шара қолдануы керектігі жөнінде де пікір білдірді.

«Нақты білмеймін. Қазір прокуратура жұмыс істеп жатыр. Әзірге барлық деректі жинап жатыр», ­– деді депутат.

Мұның алдында шетелдегі, соның ішінде Дубайдағы бірқатар жылжымайтын мүліктер Қазақстанны...