Жаңалықтар

Мәжіліс депутаттарының дерегінше, Ұлттық банк Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының (БЖЗҚ) 173 млрд теңгесін «Бәйтерек» холдингінің облигацияларына салған. Бұл қаражатқа 3 300 вагон лизингке алынғанымен, отандық өндірушілерді қолдауға бағытталған талаптар көрсетілмеген. Соның салдарынан қосалқы бөлшектердің едәуір бөлігі Ресей мен Қытайдан әкелінеді. Ал қазақстандық зауыттар ірі келісімшартсыз қалып отыр деп жазады Exclusive.kz.

Отандық өндіріс шетте қалды

Депутаттар ерекше мысал ретінде Павлодардағы Format Mach Company кәсіпорнын атады. Зауыт құйма өндірісін жаңғыртуға 25 млрд теңге құйып, халықаралық сертификат алды. Компания өндіріс көлемін жылына 4 мың тоннадан 50 мың тоннаға дейін арттыра алады. Бағасы мен сапасы бәсекеге қабілетті, тіпті 2024 жылы өнімн...

Үндістанның Кербала штатында миды жеп қоятын қауіпті амеба құрбаны көбейді. Өңір басшылығы дабыл қақты. Бұл туралы Kursiv.Media Reuters мәліметіне сүйене отырып хабарлайды.

Басылым мәліметінше, жыл басынан бері Кербала штатында шамамен 69 адам амеба менингоэнцефалитін жұқтырған. 19 адам Naegleria fowleri – миды жейтін қауіпті амеба құрбаны болған. Үш науқас кейінгі бір айда осы кеселден көз жұмған. Олардың арасында үш айлық сәби де бар.

«Былтыр кесел судан тараса, биыл індет ошағы табылмай отыр. Сол себепті эпидемиологиялық зерттеу тығырыққа тірелді», – штаттың денсаулық сақтау министрі жергілікті телеарнаға.

NDTV телеарнасының мәліметінше, былтыр 36 адам осындай кеселге...

Алматы әкімдігі Сайран көлінің жағалауын абаттандырған «Павлодар өзен порты» компаниясының үстінен сотқа шағым түсірген болатын.

Әкімдік компанияны жұмысты дер кезінде тапсырмай, сапасыз орындаған деп айыптады. 29 тамыз Алматы қаласының мамандандырылған ауданаралық экономикалық соты әкімдік талабын қанағаттандырып, компанияға 23 млн теңге айыппұл салуға шешім шығарды.

Істің мән-жайы

2023 жылғы 4 желтоқсанда «Алматы қаласының экология және қоршаған ортаны қорғау басқармасы» мен «Павлодар өзен порты» компаниясы арасында «Сайран су қоймасының жағалауын қорғау құрылысын қайта құру және аумақты абаттандыру» жобасы бойынша мемлекеттік сатып алу шарты жасалған. Жобаның жалпы құны – 12,02 млрд теңге.

Кейін 2024 жылғы...

Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы жастар істері бөлімінің меңгерушісі Бағыжан Күзекбай әлеуметтік желіде дұға сатқан бойжеткеннің әрекетіне пікір білдірді.

Маманның сөзінше, мұндай әрекет дінге қайшы келеді.

«Дінімізде дұға сату деген жоқ. Ол дінге қайшы. Діни сауаты өте төмен жастар осындай әрекетке барып жатыр. Халықты алдау арқылы дұға сатып жүр. Дінге кеше ғана келген, ислам әдебін білмейтін, сауаты төмен көп жас бар. Біріншіден, бұл халықты алдау. Екіншіден, мешіттің бәрі дұға жасау әдебін, құранды тегін үйретіп жатыр. Тегінге бармай, кей адам сатып алып жатыр. Ал дұғаны «сатып» жатқандар пайда көргісі келеді», – дейді Күзекбай.

Бұған дейін әлеуметтік желіде...

Енді білім беру жүйесінде ЖИ технологияларын тек оқыту процесіне ғана емес, бағалау мен кәсіби бағдар беру бағытында да қолданылатын болады. Мәжілісте өткен жасанды интеллект тақырыбына арналған жиында Оқу-ағарту вице-министрі Асылбек Ахметжанов осылай деп мәлімдеді.

Вице-министр Tester.kz платформасы оқушылардың тестілеу нәтижелерін сараптап, олардың қиындық туындайтын тақырыптарын анықтауға мүмкіндік беретінін айтады.

«Tester.kz платформасы оқушыларға пәндер бойынша тәулік бойы виртуалды көмек көрсетеді. Мұғалімдер үшін сабақ жоспарын, презентацияларды және тест тапсырмаларын ЖИ арқылы автоматты түрде құрастырады. Сондай-ақ түрлі форматтағы бақылау жұмыстары мен қорытынды бағалауға арналған тапсырмаларды әзірлеуге мүмкіндік береді»,— деді вице-министр.

Ал Jinaq платформасы оқушылардың кәсіби бағдарын...

Үш жасар ақтөбелік Керейдің қаздардан қашып бара жатқан видеосы желіде 209 млн қаралым жинады. Кадрларда бүлдіршіннің жылап, қаздардан қорқып қашқан сәті жұртшылықтың жүрегін елжіретіп, бірден танымал болып кеткен еді.

Бұл бейнеролик Керейді бір сәтте-ақ «жұлдызға» айналдырды. Тіпті америкалық әйгілі рэпер Snoop Dogg өзінің парақшасында бүлдіршіннің видеосын бөлісіп, халықаралық аудиторияның назарын аударды.

Ал енді кішкентай кейіпкерге ерекше сый жасалды. Ақтөбе облыстық «Ауыл» партиясы филиалының төрағасы Әлібек Базарғалиев Керейдің отбасына 100 қазды табыс етті. Ал әкесі Махамбет Ермеков партия қатарына ресми түрде қабылдады.

Құрлық әскерлерінің баспасөз қызметінің мәліметінше, 2025 жылғы 17 қыркүйекте Гвардейск гарнизонындағы әскери бөлімдердің бірінде мерзімді әскери қызмет атқарып жүрген сарбаз өзіне қол салған.

«Аталған факт бойынша қылмыстық іс қозғалып, тергеу амалдары жүргізілуде. Құрлық әскерлері бас қолбасшысының тапсырмасымен оқиғаның мән-жайын анықтау үшін арнайы комиссия жіберілді» делінген хабарламада.

Бүгін таңертең марқұмның туыстары әлеуметтік желіде бауырының қайтыс болғанын хабарлаған. Шымкент қаласының тұрғыны 19 жастағы Дінмұхамед Шынарбек сыңарымен бірге мамыр әйында әскери борышын өтеуге кеткен. Екеуі екі бөлек әскери бөлімде міндетін атқарған.

Марқұмның туыстары сарбаздың денесін алып қайту үшін Алматыға жолға шыққан. Оған қазір сот-медициналық сараптама тағайындалған.

Сарбаздың туыстары...

Алматының іргесіндегі қоқыс полигонының өртеніп жатқанына төртінші күн болды. Экологтар улы түтіннің зияны туралы дабыл қағып жатыр.

Бұл өрттің түтіні Алматы, Қапшағай және жаңа бой көтергелі отырған Алатау қаласына жетті.

«Тұншығып жатырмын»

«Өкінішке қарай, қоқыс қасында тұрмын. Тыныс ала алмай, тұншығып жатырмын. Бірақ ол жерде адамдар тұрып жатыр. Осы полигонның қасында трасса бойында қаншама тұрғын үй кешендері бар», – дейді қапшағайлық Талғат Бұхарбаев.

Тіпті, алматылықтар да улы түтінге шағым айтып жатыр.

«Зиянды газ бар»

Үш қаланың экологиясына тигізіп жатқан түтіннің зияны мен қоқыстан құтылудың шешімі туралы эколог Әділ Қасым KursivMedia-ға пікір білдірді.

«Бізде тыныс...

Мектептегі буллингті ЖИ камера арқылы анықтап, бірден құзырлы органға хабарлап отырады. Бұл туралы Оқу-ағарту вице-министрі Асылбек Ахметжанов айтты.

Меткептегі буллинг

Министрлік өкілінің айтуынша, арнайы ЖИ жүйесі мектептегі бейнебақылау жүйелерімен интеграцияланып, білім ошақтарындағы қауіпсіздікті бақылап отырады.

«ProtectorAI шешімі жасанды интеллектке негізделген интеллектуалдық жүйе ретінде агрессивті мінез-құлық пен буллинг жағдайларын нақты уақыт режимінде анықтап жауапты тұлғаларға автоматты түрде хабарламалар жіберіп отырады», – деді.

Ахметжанов жалпы мектепте қандай бағыттар бойынша ЖИ енгізу көзделіп отырғанын айтты. Министрлік жасанды интеллектіні қолданатын мектептердің жұмыс істеу моделін қалыптастыруда 4 негізгі бағытты негізге алған. Олар келесідей:

Маңғыстаудағы мешіттері ЮНЕСКО мұра тізіміне енуі мүмкін. Ұйым өкілі, ежелгі сәулет нысандарын реставрациялау және консервациялау жөніндегі сарапшы Фиген Чоракбаш келіп, Маңғыстаудағы үңгір мешіттерімен танысты. Бұл туралы Мәдениет және ақпарат министрлігінің баспасөз қызметі хабарлады.

Маңғыстау үңгір мешіттері – жартас монолиттерінен қашалып, жер астынан ойылып салынған сәулет нысандары, олар қажылар мен туристердің қызығушылығын тудырады. Аңыз бойынша, Маңғыстауға алғаш келген насихатшы өз мешітін Хорезмнен өткен ежелгі жол бойындағы қасиетті орынға салған.

Ең танымал мешіттердің бірі – Шопан-ата. Ол жұмсақ жыныстан қашалған 12 бөлмеден тұрады. Негізгі залдың ортасында қажылардың дұғаға бет алу бағытын меңзейтіндей екі ағаш баған орнатылған.

Тағы екі үңгір мешіті – Қараман-ата

Алматыда 2025 жылдың бірінші жартыжылдығында туристерді орналастыру саласындағы қызметтердің көлемі 50,1 млрд теңгеге жетті. Бұл өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 16,6%-ға көп. Бұл деректі қалалық туризм басқармасы жариялады.

Қалалық туризм басқармасының мәліметінше, қаладағы қонақ үйлердің бөлмелер саны бір жыл ішінде 8%-ға өсіп, 12 552 бөлмеге жеткен. Қазіргі таңда мегаполисте 377 орналастыру нысаны жұмыс істейді. Олардың жалпы сыйымдылығы 22 768 төсек-орынға тең, бұл қонақтарды қабылдау мүмкіндігін едәуір арттырады.

Бүгінде Алматы туристік орталық ретіндегі позициясын нығайтып келеді. Жаңа жобалардың іске асуы инфрақұрылымды жақсартып қана қоймай, қосымша жұмыс орындарын ашып отыр. Бұл өз кезегінде Алматыдағы демалысты қолжетімді әрі жайлы...

Алматының мамандандырылған ауданаралық экономикалық соты «Еуразиялық қаржы компаниясы» (ЕҚК) акционерлері арасындағы корпоративтік дауға нүкте қойды. Бұл қаржы компаниясының құрамына «Еуразиялық банк» пен «Еуразия» сақтандыру компаниясы кіреді. Сот бизнесмен Шухрат Ибрагимовтың ЕҚК-ға қарсы талабын қанағаттандырып, компанияны директорлар кеңесінің 2025 жылғы 2 маусым мен 30 шілдедегі шешімдерін орындауға міндеттеді. Бұл туралы Forbes Kazakhstan-ға тиісті құжатпен таныс дереккөз хабарлаған.

Сот шешімі

Сот қаулысы бойынша, ЕҚК «Еуразиялық банк» пен «Еуразиялық Капиталдың» 2024 жылғы қаржылық есебін KPMG аудит компаниясы растаған нұсқада бекітуі тиіс. Сондай-ақ банктің директорлар кеңесіне жаңа мүшелер сайланып, Ерлан Мусин мен Жанбота Бекенов тәуелсіз директор ретінде қосылуы қажет.

Директорлар...

Қазақстандық теннисші Елена Рыбакина Билли Джин Кинг кубогы аясындағы маңызды ойында әлемнің 7-ракеткасы Джессика Пегуланы сенімді түрде жеңіп Қазақстан құрамасына бір ұпай сыйлады.

Әлемдік рейтингте 10-орында тұрған Рыбакина бірінші сетте қарсыласына қысым жасап, шешуші ұпайларды өз пайдасына жазып, 6:4 есебімен жеңіске жетті. Екінші сетте қазақстандық спортшы мүлде мүмкіндік бермей, 6:1 есебімен алға шықты.

Бұл жеңіс Қазақстан құрамасы үшін аса маңызды болды. Бұған дейін Юлия Путинцева Эмма Наварроға жол берген еді. Қазіргі есеп – 1:1. Енді бәрі Данилина/Құламбаева мен Баптист/Таунсенд арасындағы жұптық ойында анықталады.

Төрткүл дүниені таңғалдырған әйгілі The Voice жобасының қазақстандық нұсқасы – The Voice Kazakhstan 11 қазаннан бастап сағат 20:00-де «Хабар» арнасында көрерменге жол тартады.

Қазылар алқасында белгілі өнер өкілдері: Мейрамбек Беспаев, Баян Алагөзова, Байғали Серкебаев, Бағым Мұхитденова және Тұрар Ыдырыс бар. Шоудың жүргізушісі – танымал әзілкеш Тұрсынбек Қабатов.

Жобаның басты ерекшелігі – «көрмей тыңдау» кезеңі. Бұл сында тәлімгерлер үміткерді тек дауысымен бағалап, сахнаға қарамай шешім қабылдайды. Ұйымдастырушылардың айтуынша, мұндай тәсіл әділдікті қамтамасыз етіп, талантты шынайы анықтауға мүмкіндік береді.

Еске сала кетейік, бұған дейін Тұрсынбек Қабатов бас сүйегіне ота жасатқанын айтқан еді.

Елде жасанды интеллектіні оқытатын білікті ұстаздардың үлесі 10% ғана. Бұл туралы «Әлеуметтік салада жасанды интеллектті қолдану» тақырыбында өткен дөңгелек үстел барысында депутат Екатерина Смолякова айтты.

«Қазіргі таңда жасанды интеллект саласында оқытушылардың тек шамамен 10%-ы ғана арнайы дайындықтан өткен. Бұл «100% студентті қамту» мақсаты аясында айтарлықтай теңгерімсіздікке әкелуі мүмкін. Яғни ертең осы студенттерді кім оқытады деген заңды сұрақ туындайды. Курстарды негізінен ЖИ-ді енді меңгеріп жатқан оқытушылар жүргізуде», – деді депутат.

Сонымен бірге Смолякова жоғары оқу орындарында бизнес саласы бойынша оқытатын білікті әрі тәжірибелі мамандардың тапшылығы бар екенін де атап өтті. Айтуынша, осы себепт...

650 мың студент пен  оқытушылардың жеке деректері шетелдік серверлерде сақталып тұр. Сол себепті олардың жеке мәліметтерінің сыртқа тарап кету қауіпі жоғары. Мәжіліс депутаты Екатерина Смолякова осындай мәлімет келтірді.

Депутат цифрлық қауіпсіздік мәселесі алаңдатарлық мәселесе екенін атап өтті. Айтуынша студенттер мен оқытушылар шетелдік онлайн-платформаларда оқығанда, жеке деректері арқылы тіркеледі.

«Яғни, бұл деректер шетелдік серверлерде сақталады. Мысалы, Huawei сияқты компанияларда. Мұндай жағдайда 650 мың студент пен  оқытушылардың жеке деректері сыртқа шығып кету немесе дұрыс пайдаланылмау қаупі бар. Сондықтан бұл мәселе ерекше бақылауды және нақты кепілдіктерді талап етеді», — деп мәлімдеді депутат «Әлеуметтік салада жасанды интеллектін...

Маңғыстауда екі бірдей әкім орынбасары есірткі қылмысымен ұсталды. Жедел-профилактикалық іс-шарасы аясында арнайы операция өткен.

Бұл туралы Маңғыстау облысының әкімдігінің баспасөз қызметі хабарлады.

«Маңғыстау облыстық полиция департаментінің қызметкерлері өңір әкімдігінің қолдауымен есірткі қылмысына қатысы бар деген күдікпен Мұнайлы ауданының үш тұрғынын ұстады. Күдіктілердің қатарында Мұнайлы ауданы әкімінің орынбасары мен Атамекен ауылдық округі әкімінің орынбасары бар», – делінген хабарламада.

Әкімдіктің ақпаратынша, бұл дерек бойынша сотқа дейінгі тергеу басталып кеткен. Аудан әкімінің орынбасары уақытша ұстау изоляторына қамалса, өзге күдіктілерге қатысты бұлтартпау шарасы қарастырылып жатыр. Тәркіленген заттар сараптамаға жіберіліп, тергеу амалдары жүргізілу үстінде.

Арнайы операция Маңғыстау облыстық полиция...

Еурокомиссия Израильге қарсы санкциялар пакетін ұсынды. Енді ЕО-ға мүше елдер бұл ұсыныстарды дауысқа салуы керек.

Еуропалық комиссияның мәліметінше, санкциялар Израильдің Газадағы әскери шабуылын жалғастыруына байланысты салынған. Брюссель мұны ЕО мен Израиль арасындағы қауымдастық жөніндегі келісімді бұзу деп есептейді.

Шаралар аясында «ХАМАС» террористік ұйымының он мүшесіне және Израиль үкіметіндегі екі ультраоңшыл министрге Батыс жағалаудағы зорлық-зомбылыққа арандату айыбы бойынша санкция салу қарастырылған.

«Газада күн сайын болып жатқан қорқынышты жағдай тоқтауы тиіс. Дереу атысты тоқтату, бүкіл гуманитарлық көмектің кедергісіз жеткізілуі және ХАМАС ұстап отырған барлық тұтқындардың босатылуы қажет», – делінген мәлімдемеде.

Сонымен қатар ЕО Израильмен қауымдастық туралы келісім...

Freedom Bank «Аграрлық несие корпорациясымен» келісімшарт жасасып, агроөнеркәсіптік кешен кәсіпорындарын тиімді мөлшерлемемен несиелендіруді бастады. Бұл туралы банктің баспасөз қызметінен хабарлады.

Қазақстанда агроөңдеу саласын қолдауға бағытталған жаңа бағдарлама іске қосылды. Енді ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеумен айналысатын шағын, орта және ірі бизнес банк арқылы жылдық 5% жеңілдік мөлшерлемесімен (ЖСТМ 5%) мақсатты қаржы ала алады. Несие айналым қаражатын толықтыруға қолжетімді, бұл ондаған компанияға жабдықты жаңартуға, отандық шикізатты көбірек сатып алуға және өндірісті ұлғайтуға мүмкіндік береді.

«Фермерлер тарапынан бұл бағдарламаға үлкен қызығушылық байқалып отыр. «Аграрлық несие корпорациясымен» келісім 6,5 млрд теңгеге жасалды, ал қазіргі таңда қаралуда тұрған жобалардың жалпы...

Ғұмыры бар болғаны жеті жасында үзілген Владимир Цой дүйсенбі күні Алматының шетіндегі «Батыс» зиратына жерленді. Оның кішкентай ғана жүрегі 12 қыркүйекте кешке қаладағы №1 балаларды қолдау орталығында тоқтады. Володя осы мекемеге бір ай бұрын ғана түскен. Өлім себебін полиция анықтап жатыр.

Володяның қайғылы қазасы туралы мәліметті бірінші болып блогер Айсұлу Дүтбаева Facebook-тегі парағына жариялады. Kursiv.Media мәселенің мән-жайын анықтауға тырысты.

Ауыр үкім, ауыр тағдыр

Владимир Цой 2018 жылы Алматы қаласында туған. Төрт жасқа толған уақытта оның анасы есірткімен ұсталып, он бір жылға сотталып кете барады. Осы отбасын жақын танитындардың айтуынша, Наталья Зюбина жүрек талмасына ұшыраған күйеуінің еміне...

Еуропа елдері ұзақ уақыттан бері АҚШ-ты Ресейге қатаң санкциялар салуға шақырып келген. Алайда қыркүйекте жағдай өзгерді: президент Дональд Трамп Еуропаға жауап ретінде өзі талап қойды. Ол ЕО-дан Ресей мұнайынан бас тартуды, Үндістан мен Қытайға тариф енгізуді талап етті.

Алайда Еуропа елдері Ресейге қарсы жаңа санкциялар пакетін қабылдауды кейінге қалдырмақ. Тhe Wall Street Journal (WSJ) басылымының жазуынша, бұған АҚШ президенті Дональд Трамптың күтпеген талабынан кейінгі дағдарыс себеп болған. Бұл талап Еуропа елдерін тығырыққа тіреді. Өйткені мұндай қадам одақ үшін саяси да, экономикалық та ауыр шешім болмақ.

Еуропалық комиссия төрағасы Урсула фон дер Ляйен Трамппен сөйлескеннен кейін, жаңа санкциялардың Ресейд...

Алматылық «Қайрат» футзал клубы УЕФА Чемпиондар лигасының алғашқы турында Лиссабонда португалиялық «Спортингке» қарсы алаңға шығады. Ойын 18 қыркүйек күні Қазақстан уақытымен сағат 23:50-де басталады.

Жанкүйерлер тартысты кездесуді Qazaqstan ұлттық арнасынан тікелей эфирде тамашалай алады.

Сонымен қатар Qazsport арнасында бірқатар маңызды матчтар көрсетіледі:

Осылайша, қазақстандық жанкүйерлер үшін 18 қыркүйек нағыз спорт түні болмақ.

Айта кетейік, «Қайрат» футболшылары бұл ойынға Қазақстан туы жапсырылған жейдемен шығады.

Білім саласына алдағы 5 жылда ЖИ-ді енгізіледі. Оқу ағарту министрлігі мен Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі арнайы тұжырымдаманы бекіткен. Бұл туралы Оқу-ағарту министрлігінің баспасөз қызметі хабарлады.

Білім саласына ЖИ енгізу тұжырымдамасы туралы

«Оқу-ағарту министрі Ғани Бейсембаев пен Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрі Жаслан Мәдиев 2025–2029 жылдарға арналған орта, техникалық және кәсіптік, сондай-ақ орта білімнен кейінгі білім беру жүйесіне жасанды интеллектіні енгізудің тұжырымдамалық негіздерін бекіту туралы бірлескен бұйрыққа қол қойды», – делінген баспасөз хабарламасында.

Бұл құжат президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың жолдауда айтқан тапсырмасына сәйкес әзірленген. Тұжырымдамаға сәйкес...

Қытай компаниясы Қазақстанда қарасора өсіріп, өңдеуді жоспарлап отыр. Бұл жайлы инвестициялар комитетінің төрағасы Ғабидолла Оспанқұлов қытайлық Cheng Tian Run Kang Medical Limited компаниясы басшылығымен кездесуінде белгілі болды.

Инвестор Қазақстанда техникалық қарасора өсіру және өңдеу жобасын жүзеге асыруға ниетті екенін білдірді. Өсімдік құрамындағы тетрагидроканнабинол деңгейі 0,3%-дан аспайды. Бұл халықаралық стандарттарға сай екені және өсімдіктің психоактивті қасиеттерін жоққа шығарады.

Алынатын шикізат медициналық препараттар, биологиялық белсенді қоспалар және тоқыма өнеркәсібіне арналған өнімдер шығаруда қолданылмақ. Ғабидолла Оспанқұлов мемлекет қажетті қолдау көрсетуге, оның ішінде тиісті министрліктермен үйлестіруге дайын екенін атап өтті.

Тараптар жобаның параметрлерін одан әрі пысықтап, Қазақстан аумағында іс жүзінде жүзеге асыру мүмкіндіктерін...