Жаңалықтар

XXI ғасырдың басты бәсекесі – жасанды интеллект (ЖИ). Егер бұрын экономикалық қуатты мұнай, газ, алтын сияқты ресурстар анықтаса, бүгінде жаңа «қара алтын» – деректер мен оларды өңдейтін алгоритмдер.

Әлемдік аренада не болып жатыр?

Жаһандық AI индексі 2024: көшбасшылар мен трендтер

Жаһандық AI индексі жеті ішкі тірекке топтастырылған 122 көрсеткішті пайдаланады: талант, инфрақұрылым, операциялық орта, зерттеулер мен әзірлемелер, үкімет стратегиясы және коммерциялық экожүйе. Бұл қосалқы тіректер үш негізгі тірек бойынша ұйымдастырылған: енгізу, инновация және инвестиция.

1. АҚШ – абсолютті көшбасшы.
Америка барлық дерлік бағытта (талант, инфрақұрылым, зерттеу, коммерцияландыру) бірінші орында. Бұл елдің артықшылығы – Кремний алқабының инновациялы...

Қазақстандағы барлық банк Отбасы банк сияқты тұрғын үй жинақ жүйесі аясында депозит тарту құқығына ие болады. Бұл туралы Мәжіліс кулуарында ҚР Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің төрағасы Мадина Әбілқасымова мәлімдеді.

Оның айтуынша, коммерциялық банктерде мұндай құқық бұрыннан бар. Алайда қолданыстағы талаптарға сәйкес, олар бұл үшін жеке ипотекалық банк құруы тиіс болған.

«Жеке банк құру – шығыны көп процесс. Ол үшін қайтадан 10 млрд теңге жарғылық капитал енгізу, толық штат ұстау және ақпараттық жүйелерді қамтамасыз ету қажет», – деді Әбілқасымова.

Сондай-ақ Әбілқасымова жаңа «Банктер және банк қызметі туралы» заң аясында коммерциялық банктерге енді жеке заңды тұлға...

ForteBank бастапқы немесе екінші нарықтан баспана сатып алуға арналған жаңа ипотекалық бағдарламаны іске қосты. Бұл туралы Telegram-дағы «Казахстан подешевле» арнасы хабарлап, ақпаратты банк растады.

Ипотека бойынша бастапқы жарна тұрғын үй құнының кемінде 30%-ын құрауы тиіс. Қарыз сомасы — 100 млн теңгеге дейін, ең ұзақ мерзімі — 15 жыл. Жаңа тұрғын үй пайдалануға берілген болуы қажет.

Несие бойынша жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі (ЖТСМ) бастапқы жарна көлеміне байланысты:

Ипотеканы рәсімдеу тек банк бөлімшесінде жүргізіледі және бұл үшін комиссия алынбайды. Бастапқы жарна ретінде зейнетақы жинақтарын пайдалануға рұқсат етілмейді. Сыйақы...

Қазақстанда электрсамокат жүргізушілеріне тротуармен жүруге заң жүзінде тыйым салынуы мүмкін.

«Бақылауды күшейтуге қатысты ұсыныстар ІІМ тарапынан өткен жылы енгізілген болатын. Олардың бірқатары қолдау таппады. Осыған байланысты депутаттармен бірлесіп, тротуармен электрсамокатпен жүруге тыйым салуды көздейтін жаңа түзетулер әзірленді», – деді ҚР ішкі істер министрінің орынбасары Игорь Лепёха үкімет отырысында.

Сондай-ақ ІІМ кикшеринг компанияларының міндеттерін нақтылап, электрсамокаттарды пайдаланудың ережелерін қабылдау құқығын әкімдіктерге беру мәселесін ұсынуда.

«Әкім белгілі бір көшеде жүруге бола ма, болмай ма, қай уақытта жүруге тыйым салуға болады – осының бәрін өзі шешер еді. Аймақтарды да анықтай алар еді. Бірақ депутаттар бұл...

Блогерлер Ерболат Жанабылов пен Эльмира Толегеноваға қатысты сот отырысынан кейін адвокат Олег Чернов журналистердің сұрақтарына жауап берді. Ол блогерлердің өз оқырмандарына берген уәделері бар екенін айтып, болашақта да курс өткізіп, ұтыс ойындарын жалғастыратынын жеткізді.

Блогерлердің ұтыс ойыны жалғасады…

«Курсив» тілшісінің сұрағына жауап берген Олег Чернов, егер блогерлер әкімшілік айыппұлмен келісіп, оны төлегенде, өз міндеттемелерін орындай алмас еді деп түсіндірді.

«Олардың мойнында міндеттемелер қалды. Олар бәрібір сол сыйлықтарды ойнатып, курстарын өткізуі керек болатын. Ал егер олар қайтадан ұсталса ше? Не болар еді? Барлығы тәркіленер еді. Себебі бір жыл ішінде қайталанған жағдайда барлық заттар тәркіленуге жатады», – деді адвокат.

Қазақстанда тағы екі шетелдік банктің жұмыс істеу мүмкіндігі қарастырылып жатыр. Бұл туралы Мәжіліс кулуарында Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің төрағасы Мадина Әбілқасымова мәлімдеді.

«Тағы екі (шетелдік) банк Қазақстан нарығына кіруді көздеп отыр. Соның бірі — Abu Dhabi Commercial Bank. Оның Қазақстанда исламдық қаржыландырумен айналысатын «еншілес» банкі бар. Енді бұл банк әмбебап лицензиямен жұмыс істейтін тағы бір банк ашқысы келеді», – деді Әбілқасымова.

ADCB банкі (бұрынғы Al Hilal) 2010 жылы Қазақстан мен БАӘ үкіметтері арасындағы келісім аясында құрылған. Ол Қазақстан мен ТМД-дағы шариғат принциптеріне сай өнімдер мен қызметтер ұсынатын алғашқы исламдық банк болды.

ҚНРДА  төрағасы Қазақстанда...

Сот Instagram арқылы заңсыз лотерея өткізу фактісі бойынша блогер Эльмира Төлегеноваға қатысты әкімшілік істі тоқтату туралы шешім шығарды.

Іс материалдары Эльмира Толегенованың әрекеттерінде қылмыстық құқықбұзушылық белгілері бар болғандықтан, Астана қаласы бойынша Экономикалық тергеп-тексеру департаментіне жолданады.

Бұған дейін дәл осындай шешім оның жұбайы Ерболат Жанабыловқа қатысты да шығарылған еді.

Еске салсақ ұтысқа 10 машина тіккен танымал блогерлер Ерболат Жанабылов пен Эльмира Төлегенова мемлекетпен соттасуға дайын екендерін жеткізген еді.

Осыдан соң олардың ісі сотқа кеткен болатын.  

5 қыркүйекте блогер Ерболат Жанабыловқа қатысты сот басталды. Сот барысында Туризм және спорт министрлігі ойын бизнесі және лотереяны реттеу комитеті өкілі сотта блогер Ерболат Жанабылов қандай әкімшілік құқықбұзушылық әрекет жасағанын айтып берді. Сол күні Жаңабыловты...

Түркістан облысы Сайрам ауданы Қарамұрт ауылында 56 жастағы еркек 45 жастағы әйелінің басына балтамен ұрып өлтіріп, артынан дәретханада өзіне қол жұмсап қайтыс болды. Таңертең анасының аулада қансырап қайтыс болғанын – қызы, әкесінің асылып қалғанын ұлы көрген. Қайғылы оқиғаның болғанына бір апта өтсе де, ауыл халқы әлі күнге ес жинай алмай отыр.

Көршілері не дейді?

Қарамұрт ауылының тұрғыны Давлат Ариповтың айтуынша, 9 қыркүйек күні таңертең көрші үйдің баласының айқайлаған дауысын естіген. Ол «анам құлап, тұра алмай жатыр» деген соң, көршісінің үйіне келген. Ауласынан қансырап жатқан әйелдің денесін көріп, есеңгіреп қалған.

«Жүгіріп келсем, үй баспалдағы қанға...

«Қайрат» футбол клубының жас қақпашысы Шерхан Қалмұрза жақында кәсіби футболдағы алғашқы қадамын жасап, ел чемпионатында дебютін өткізді. Бұл сәтті жанкүйерлер де, оған жақын адамдар да ерекше атап өтті.

Шерханның дебют ойыны кезінде трибунадан ерекше қолдау білдірген жанның бірі – Самира Смақова. Instagram парақшасында:

«Дебютін құтты болсын, менің Шерам!» деп жазып, суретін жариялады.

Самира – қазақ футболының аңызы, қазіргі таңда «Жетісу» футбол клубының бас бапкері Самат Смақовтың қызы.

Әлеуметтік желідегі ортақ суреттер мен жылы лебіздер жас футболшының жеке өміріне деген қызығушылықты арттыра түсті. Көпшілік:

«Шерхан әйгілі Самат Смақовты...

Сот Ерболат Жанабыловтың заңсыз лотерея өткізу фактісі бойынша қозғалған әкімшілік ісін тоқтату туралы қаулы шығарды. Бұл істе қылмыстық құқықбұзушылық белгілері бар болғандықтан, іс Экономикалық тергеу департаментіне жолданатын болды.

Еске салсақ ұтысқа 10 машина тіккен танымал блогерлер Ерболат Жанәбілов пен Эльмира Төлегенова мемлекетпен соттасуға дайын екендерін жеткізген еді.

Осыдан соң олардың ісі сотқа кеткен болатын.  

5 қыркүйекте блогер Ерболат Жанабыловқа қатысты сот басталды. Сот барысында Туризм және спорт министрлігі ойын бизнесі және лотереяны реттеу комитеті өкілі сотта блогер Ерболат Жанабылов қандай әкімшілік құқықбұзушылық әрекет жасағанын айтып берді. Сол күні Жаңабыловтың курстарды жарнамалағаны үшін әйелінен 1 миллион теңге алғаны белгілі болды.

Қазірге дейін Ерболат Жанабыловты...

Үкіметте жаяу жүргіншілердің еркін қозғалуына қауіп төндіріп жүрген көлік құралы – электросамокаттардың қозғалысын реттеу мәселесі талқыланды. Премьер-министр Олжас Бектенов электросамокаттардың қатысуымен  360-тан астам оқыс оқиға тіркелгенін айтып, олардың қозғалысын заң негізінде реттеуді тапсырды.

«Электр мопедтері мен самокаттарды пайдалану барысына  бақылауды күшейту қажет. Олар  қоғамдық көліктерге түсетін жүктемені  біршама азайтады. Оны мойындау керек. Сонымен қатар  тұрғындарға да қолайсыздық келтіріп,  жол қозғалысына қауіп төндіруде. Жыл басынан бері  электросамокаттардың қатысуымен  360-тан астам оқыс оқиға тіркелді», – деді Бектенов.

Өз жолдауында бұл өзекті мәселеге президенттің де ерекше назар аударғанын айта келе, бірнеше шетелдің тәжірибесіне тоқталды. Айтуынша...

Каспий құбыр консорциумы (КҚК) тамыз айында мұнай экспортын шілде айымен салыстырғанда 4%-ға азайтты. Тамызда 6,3 млн тонна тасымалдаса, бір ай бұрын көрсеткіш 6,551 млн тонна болған деп хабарлайды Reuters дереккөздері.

Басылымның жазуынша, тамызда қазақстандық мұнай тасымалы 6,058 млн тоннадан 5,703 млн тоннаға дейін төмендеген. Ал ресейлік шикізат көлемі 0,493 млн тоннадан 0,601 млн тоннаға өскен.

2025 жылдың қаңтар–тамыз аралығында КҚК арқылы экспорт 48,879 млн тоннаға жетті. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңіндегі 43,797 млн тоннадан 12%-ға артық.

Консорциум бұған қатысты пікір білдірмеді.

КҚК арқылы Қазақстан мұнайының 80%-дан астамы экспортталады. Құбыр Батыс Қазақстандағы Теңіз кен орнын және басқа да кеніштерді Ресейдің Новороссийск...

Astana Motors Manufacturing Kazakhstan (AMMKZ) мультибрендті зауыты Chery, Changan және Haval автокөліктерінің алғашқы партиясын шығарды. 

Astana Motors Manufacturing Kazakhstan мультибрендті зауыты өз жұмысын бастады. Осыған орай Astana Motors зауытта шығарылатын автокөліктердің бағасы төмендейтінін хабарлайды.

Қазіргі таңда зауыттың құрал-жабдықтары толығымен орнатылып, іске қосылды. Зауыт іске қосу және ретке келтіру жұмыстарын жүргізіп, Chery, Changan, Haval автокөліктерін шығаруға арналған құрамдас бөліктердің алғашқы партиясын алды.

Astana Motors компаниясының негізін қалаушы Нұрлан Смағұлов өндірісті локализациялаудың арқасында автокөліктер қолжетімді болатынын айтып, 16 қыркүйектен бастап Chery, Changan және  Haval модельдерінің бағасы төмендейтінін хабарлады.

«Өнеркәсіптік құрастыру бойынша мемлекетпен келісім аясында зауыт дәнекерлеу және бояу...

Жол ережесін бұзып, жолда қауіпті жүретін жүргізушілерді енді ЖИ анықтап отырады. Бұл туралы Ішкі істер министрінің орынбасары Игорь Лепеха айтты.

«Апаттық жағдайға бірнеше фактор әсер етеді. Біріншіден, транспорттық тәртіптің төмендігі. Жол апаттарының 90% жүргізушілердің қателігінен болады», – деді Лепеха.

ІІМ жолдағы апатты азайту үшін шаралар қабылдаған. Атап айтар болсақ:

Осының нәтижесінде жазатайым оқиғалардан қаза тапқандар саны 11%-ға төмендеген. Министрлік жолда қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін бұдан басқа...

Қазақстанда банк қызметін реттеу жүйесінде маңызды өзгеріс енгізілмек. Жаңа заң жобасына сәйкес, банк лицензиясының екі түрі болады: базалық және әмбебап. Базалық лицензияны негізінен шағын банктер алатын болады. Бұл туралы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің төрағасы Мәдина Әбілқасымова Парламент мәжілісінде «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» заң жобасын таныстыруы барысында мәлімдеді.

Базалық лицензия алған банктерге қандай талап қойылады?

Базалық лицензия алған банктер үшін активтердің ең жоғары мөлшері мен капиталдың ең төменгі деңгейіне шектеу қойылады. Қазіргі жоспар бойынша активтер көлемі 500 млрд теңгеден аспауы, ал капитал ең аз дегенде 10 млрд теңге болуы тиіс.

Атырау облысында «Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорынан» заңсыз ақша шешіп алуға көмектескен 5 қылмыстық топ анықталды. Бұл туралы Қаржы мониторинг агенттігі хабарлайды.

Күдіктілер 30-дан аса стоматологиялық клиникалардың атына жалған құжат жасаған. Оларды елдің әр өңірінде орналасқандай етіп көрсеткен. Шын мәнінде, ол медицина ұйымдары тек қағаз жүзінде болған, халыққа ешқандай қызмет көрсетпеген. Олардың ғимараттары да, жабдықтары да, қызметкерлері де болмаған. Клиникалардың басшылары мен құрылтайшыларының медициналық білімі де жоқ.

Бірақ сол клиникалар арқылы күдікті азаматтар БЖЗҚ-дан қаражат шешіп алуға болатын құжаттар рәсімдеген. Ол қызмет үшін қордан алған қаражаттың 10%-дан 20%-ға дейін заңсыз сыйақы ұстап отырған. Жалпы 200 млрд теңгеден астам қаржы...

Kia әлемдегі сенімді көліктер рейтингінде позициясын нығайтуда. Consumer Reports пен JD Power компанияларының соңғы есебіне сәйкес, корейлік бренд сенімділік пен автокөліктерге қызмет көрсету құны бойынша ең үздік ондыққа кірді.

Бірнеше жыл бұрын Kia арзанырақ, бірақ ұзаққа шыдамайтын көліктер қатарында болатын. Қазір жағдай өзгерді. Сарапшылардың мәліметінше, бренд клиенттердің қанағаттану деңгейі бойынша тұрақты түрде үздіктер қатарына енген.

Toyota, Lexus және Subaru әлі де көшбасында болса да, корейлік өндіруші бұл айырманы азайтып келеді. Сарапшылар жаңа Kia көліктерінің сенімділігі артып жатқанын атап өтті және бұл үрдіс екінші нарықтағы автокөліктерде де сақталуы ықтимал деп есептейді.

JD Power зерттеуі 2025 жылғы шағын седан K4-ке 100 балдың 89-ын...

Алматының Бас жоспарына түзету енгізіледі. Алматы әкімі Дархан Сатыбалды Бас жоспарды түзету мәселесі бойынша арнайы жиналыс өткізген. Бұл туралы Алматы әкімдігінің баспасөз қызметі хабарлады.

Жиында полиорталықтарды дамыту, «Батыс қақпа» мен «Шығыс қақпа» жоспарын жүзеге асыру мәселелері талқыланған. Бұл жобалар негізінде жаңа тұрғын үйлер мен іскерлік орталықтар қалыптастырылып, орталыққа түсетін салмақ біртіндеп азаяды деп жоспарланып отыр. Бұдан бөлек заманауи қоғамдық кеңістіктер, жұмыс орындары мен әлеуметтік инфрақұрылым пайда болады.

«Алматының Бас жоспарын түзету мәселесі қазір күн тәртібінде тұр. Бұл өз кезегінде егжей-тегжейлі жоспарларды қайта қарауды және оларды құрылыс барысында бұлжытпай сақтауды талап етеді. Қала тұрғындарының тұрмысын нашарлататын...

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Дүниежүзілік ислам лигасының Бас хатшысы шейх Мұхаммед бен Абдулкарим Әл-Исаны қабылдады. Бұл туралы Ақорда хабарлады.

Дүниежүзілік ислам лигасының Бас хатшысы Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының VIII cъезіне қатысу үшін Астанаға арнайы келген.

Президент еліміздегі дінаралық диалогты ілгерілетуге бағытталған бастамаларға тұрақты қолдау білдіріп, бейбітшілік пен келісім құндылықтарын насихаттауда айрықша еңбек етіп жүрген ұйым басшысына алғысын білдірген. Сонымен бірге Қазақстанның ішкі және сыртқы саясатта дінаралық, сондай-ақ мәдениетаралық келісімді сақтауға ерекше мән беретінін жеткізген.

Тоқаев 22 жылдан бері тұрақты түрде ұйымдастырылып келе жатқан Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының съезі осы сөзінің дәлелі бола алатынын атап өткен...

Жылжымайтын мүлікке инвестиция салатын «Алматы Логистик Центр» (АЛЦ) қоры 2024 жылға қарапайым акциялар бойынша дивиденд төлемейтінін хабарлады. Бұл ақпарат Қазақстан қор биржасының (KASE) сайтында жарияланды.

Қордың акциялары мына компанияларға тиесілі: Arcada – 42,5%, «Алпроф» – 12% және «НӘЗІР INVEST» – 42,5%. «НӘЗІР INVEST» компаниясы «РВС»-ке, сондай-ақ кәсіпкерлер Ершат Сәлімов пен Владимир Сидельковский иеленеді.

Екеуі де Forbes тізімінде Қазақстанның ең бай 75 адамының қатарында: Сәлімовтің байлығы 115 млн доллар, Сидельковскийдікі – 112 млн доллар. Олар бірге басқа да жобаларға, соның ішінде «ЦУМ» жылжымайтын мүлік қоры мен «Рахымжан – Петролеум» компаниясына иелік етеді.

Arcada компаниясының иесі – Алексей Нефедов. Ол...

Оралда «Ақжайық» қорының директоры демеушілікке түскен ақшаны депозитке орналастырып, банктің сыйақысы есебінен жол талғамайтын көлік алған. Бұл жайлы «Уральская неделя» басылымы жазады.

2024 жылы Батыс Қазақстан облысындағы су тасқынында зардап шеккендерге арналған демеушілік қаржыны «Ақжайық» жеке қорының директоры Тілекқабыл Имашев депозитке салып, одан түскен пайыздық табысқа Hyundai Tucson маркалы автокөлік сатып алған. 2025 жылы төленген көлік салығына (29 209 теңге) қарағанда, жаңа кроссовер кем дегенде 21 млн теңгеге алынған.

Қаражатты кім жинады?

2024 жылғы су тасқыны кезінде БҚО әкімдігі «Ақжайық» қорының есепшотын жариялап, зардап шеккен азаматтарға көмек жіберуге шақырған. Қорға Қарашығанақ мұнай-газ кен орнын игеруші компаниядан...

Алдағы бірнеше күнде елдің басым бөлігінде күн суытып, қатты жаңбыр жауады. Бұл туралы «Қазгидромет» хабарлады.

«Алдағы күндері Қазақстанның басым бөлігінде ауа райын оңтүстік циклон және онымен байланысты атмосфералық фронтальді бөліктер айқындайды – найзағай ойнап, жаңбыр жауады, 16-18 қыркүйекте республиканың оңтүстік-шығысында қатты жаңбыр күтіледі», – делінген ауа райы болжамында.

Тек елдің батыс өңірлерінде жауын жаумайды. Десе де бүкіл республика аумағында жел күшейіп, елдің солтүстігі мен солтүстік батыс аймағында тұман күтіледі.

Ауа температурасы қандай болады?

Жауын-шашын күтілмейтін батыс өңірлерде күні жылы болады. Түнде 5-16°, күндіз 18-28° жылы болады. Ал солтүстік-батыста түндегі ауа температурасы...

Қазақстан экономикасына берілген кредиттердің көлемі 2025 жылғы 1 тамыздағы жағдай бойынша 46,7 трлн теңгені құрап, өткен жылдың осындай кезеңімен салыстырғанда 23,8%-ға артты. Бұл туралы Ұлттық банк хабарлайды.

Соның ішінде 21,8 трлн теңге немесе 46,5%-ы бизнеске берілсе, 25 трлн теңге немесе 53,5%-ы – халықтың қарызы.

Кредиттердің басым бөлігі ұлттық валютада рәсімделген. Бүкіл қарыздың 41,9 трлн теңгесі немесе 89,8%-ы теңгеде, ал 4,8 трлн теңгесі немесе 10,2%-ы шетел валютасында берілген.

Нарықтағы негізгі үлес банктерге тиесілі, олардың еншісіне барлық кредиттің 85%-ы тиесілі. Жалпы банктер берген кредит көлемі 39,7 трлн теңгеге жетті.

Қалған 7 трлн теңгені ипотекалық ұйымдар, МҚҰ мен «Бәйтерек» холдингінің еншілес компаниялар...

Эльмира Төлегенованың адвокат Олег Чернов блогерге қатысты әкімшілік істі тоқтатуды сұрап отыр. Ол Туризм және спорт министрлігіне қарасты ойын бизнесі комитеті бірқатар заңбұзушылықтарға жол беріп отырғанын мәлімдеді.

Адвокат Чернов айтуынша, комитет өкілдері блогерге заңсыз лотерея ұйымдастырды деген айып таққанда бірқатар заң талаптарын өрескел бұзған. Мәселен, әкімшілік құқықбұзушылық туралы хаттама толтырылған сәтте онымен таныстырмаған. Сондай-ақ хаттаманың көшірмесін тапсырмаған, нәтижесінде Эльмира Төлегенова өзіне қандай құқықбұзушылықтар тағылып отырғанынан бейхабар болған.

«Кейбір дәлелдемелер қазақ және орыс тілдерінде ұсынылғанымен, оған аудармашы қызметін пайдалану құқығы берілмеген. Құқықтары толық түсіндірілмеген. Әкімшілік құқықбұзушылық туралы хаттама бойынша түсініктеме беруге мүмкіндік ала алмаған. Бұдан...