Жаңалықтар

Қазақстан алғаш рет China Mobile International (CMI) компаниясының ғаламдық картасына енгізілді. Ал Akashi Data Center Орталық Азиядағы цифрлық инфрақұрылымды дамытуға арналған стратегиялық алаңға айналды. Бұл туралы Астанада өткен CMI конференциясында белгілі болды.

CMI өкілдері компания Akashi-дің Tier IV деңгейіндегі (100 МВт) қуаттылығын операторлар мен мемлекеттік құрылымдардың AI-жүктемелерін қамтамасыз ету үшін тірек алаң ретінде пайдалануды жоспарлап отырғанын айтты.

Akashi Data Center бас директоры Владислав Минкевич MI-мен әріптестік Қазақстан үшін маңызын түсіндірді:

«Бүгін біз маңызды қадам жасадық — Akashi алғаш рет жаһандық бұлт картасында халықаралық мойындауға ие болды. Қазақстан үшін бұл елдің Орталық Азиядағы цифрлық хаб ретінде орныға...

Павлодардағы жылу электр орталығында ар адам қаза тапты. Павлодар облысы жедел медициналық жәрдем станциясы шақыртудың 23 қыркүйек сағат 15:00 шамасында түскенін хабарлады, деп жазды «Қазақпарат».

Жедел жәрдем бригадасы оқиға орнына 9 минутта жеткен. Зардап шеккен ер адам оқиға орнына дәрігерлер келгенше қайтыс болған.

Жұмысшының қазасын еңбек инспекторлары да растаған. Павлодар облысы бойынша мемлекеттік еңбек инспекциясы мамандарының хабарлауынша, «Павлодарэнерго» АҚ-ның ЖЭО-2 алаңында қайғылы жағдай болған. Салдарынан 1992 жылы туған 4-разрядты дәнекерлеуші көз жұмды.

Қазақстанда банктердің ағымдағы шоттағы ақшаға сыйақы төлеуіне рұқсат беру мәселесі қаралуы мүмкін. Мұндай ұсынысты Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин Bloomberg-ке берген сұхбатында айтқан. Тыйым 2019 жылдан бері қолданылып келеді.

Bloomberg дерегінше, қазір елдегі компаниялардың ағымдағы шоттарында 6,11 трлн теңге, ал халықтың шотында 3,49 трлн теңге жинақталған.

Экономист Ғалым Құсайынов бұл бастаманы бұрыннан қолдап келеді. Оның пікірінше, банктер ағымдағы шоттардағы қаражат арқылы қосымша өтімділікке ие болады. Сондай-ақ валюталық депозиттер бойынша мөлшерлемелерге қойылған шектеулер банктерге едәуір табыс әкелгенін айтады.

Құсайыновтың есебі бойынша, 2025 жылдың алғашқы сегіз айында банктер осы артықшылықтың арқасында 630 млрд теңге тапқан, бұл олардың таза пайдасының 38%-ын...

Алатау қаласы Smart қалаға айналады. Бұл туралы Алматы облысы әкімдігінің баспасөз қызметі хабарлады.

Президент тапсырмасына сәйкес, Алматы түбіндегі Алатау инновациялық Smart қалаға айналуы керек. Жолдауда айтылған тапсырма бойынша Алматы облысының әкімдігі қаланы жасанды интеллект технологияларымен жабдықтау жұмыстарын бастаған.

Атап айтқанда, Алатау қаласында «Smart City» тұжырымдамасы негізінде жасанды интеллект технологияларымен жабдықталған 300 бейнебақылау камерасы мен 6 ақпараттық-бағдарламалық кешен орнатылған.

«Мұндай қадамдар қала тұрғындарының қауіпсіздігін қамтамасыз етуге және қалалық инфрақұрылымды тиімді басқаруға мүмкіндік береді. Жалпы IT және жасанды интеллект саласы – өңірдің болашақ дамуының негізгі драйвері. Сондықтан облыс басшылығы бұл бағыттағы жобаларды толық қолдап, жүзеге асыру...

Сингапурды әлемдегі ең бай мемлекеттің қатарына кіргізген құралдың бірі – елдің жинақ жүйесі. Central Provident Fund (CPF) немесе Орталық жинақ қоры деп аталатын модельді экономистер ең бірегей әрі тиімді жүйе деп санайды. Азаматтардың 90%-на баспана алуға көмектескен жинақ жобасы және оның Қазақстаннан айырмашылығы жайлы Kursiv.media материалында.

Орталық жинақ қоры (CPF) 1955 жылдан бастап жұмыс істейді. Бүгінде сингапурлықтардың зейнетақысы, денсаулығы мен тұрғын үй қажеттіліктерін қамтамасыз ететін басты құрал. CPF-ке сарапшылар елдің экономикалық жетістігінің кілті деген баға береді.

CPF-тің жұмыс істеу әдісі:

Әлемге танымал қазақстандық әнші Димаш Құдайберген кезінде атышулы «Борат» фильмінің актері Саша Барон Коэнге хат жазғанын айтты. Бұл туралы әнші «Бизнес под капотом» жобасына берген сұхбатында бөлісті.

Әншінің айтуынша, сол уақытта Бораттың бейнесі Қазақстанды күлкіге қалдырып, халықтың намысына тиген.

Иә, ол кезде кездесіп, еркекше сөйлескім келді. Себебі ол біздің ұлтты қорлады. Тіпті шетелдегі барлық таныстарымды, өзімнің менеджерімді де қостым. Бірақ Саша Бароннан еш жауап болмады, — деді Димаш.

Сонымен қатар Димаш бүгінгі таңда бұл тақырыпты қайта көтерудің қажеті жоқ екенін атап өтті.

Қазір айтарым: ол адам біздің назарымызға да лайы...

Қазақстандағы микроқаржы ұйымдарының (МҚҰ) таза пайдасы 2025 жылдың алғашқы алты айында 1,6%-ға төмендеп, 49,5 млрд теңгені құрады. Бұл көрсеткіш өткен жылдың сәйкес кезеңінде 50,3 млрд теңге болған. Бұл туралы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің есебінде жазылған.

Статистикаға сәйкес, сектор активтері қаңтардан бері 13%-ға өсіп, 1,93 трлн теңгеге жетті. Несие портфель де осындай деңгейде ұлғайып, 1,52 трлн теңгені құрады.

Сонымен бірге, несие сапасына қатысты тәуекелдер байқалады. Төленбегеніне 3 айдан асқан қарыз көлемі алты айда 18,3%-ға өсіп, 101 млрд теңгеден 109 млрд теңгеге жеткен.

Жалпы уақытынан кешіктірілген қарыз көлемі 295,6 млдр теңгеден 348,3 млрд теңгеге жеткен.

Салада құрылымды...

Алматы тұрғындарын ауызсумен толық қамту үшін 3 жаңа су қабылдау нысаны салынады. Бұл туралы өңірлік коммуникациялар қызметінде өткен жиында әкім орынбасары Алмасхан Сматлаев айтты.

Сматлаевтың айтуынша, қазіргі уақытта «Ақсай», «Ерменсай» суқабылдау нысандары салынып, ал «Барлық» су қабылдау нысаны жобаланып жатыр. Үш нысан қаланың 245 мыңнан астам тұрғынын ауызсумен қамтамасыз етеді.

Бұдан бөлек, ұзындығы 34,9 шақырымға жететін Батыс коллекторының құрылысы жүріп жатыр. Нәтижесінде Алатау және Наурызбай аудандарының 150 мың тұрғыны орталықтандырылған кәріз жүйесіне қосылады.

Жылу желілері де жаңғыртылуда

Қалада осы жылы 37 шақырым құбыр жаңартылып, 17 коммуналдық қазандық реконструкцияланған. Сонымен бірге электр және газ желілері де жаңғыртылып...

2025 жылғы ең қуатты тропикалық циклон – Рагаса супертайфуны сәрсенбі, 24 қыркүйек күні Гонконгқа дауыл мен нөсер жауын алып келді. Ал Тайваньда табиғат апатынан қаза тапқандар саны артты. Бұл туралы Kursiv.Media Reuters мәліметіне сүйене отырып хабарлайды.

Агенттіктің мәліметінше, супертайфун салдарынан Тайваньда 14 адам қаза тапты. Тағы 124 адам із-түссіз жоғалды. Елдің құтқару қызметі сәрсенбі күні елдің шығысындағы Хуалянь өңірінде орналасқан су қоймасы арнасынан асып кеткенін хабарлады.

Гонконг билігі тұрғындарға үйден шықпауға кеңес берді. Азиядағы қаржы орталығының шығыс және оңтүстік жағалаулар бойындағы тұрғын үйлерді су басты. Қаланың халықаралық әуежайы орналасқан аудан да су астында қалды.

Супертайфун Қытайдың...

11–19 қазан аралығында Алматы Аренада әлемдік теннистің үздіктері бас қосатын Almaty Open ATP 250 халықаралық турнирі өтеді. Бұл – ТМД аумағындағы жалғыз ATP 250 деңгейіндегі жарыс.

14 қазанда сағат 18:20-да турнир аясындағы шоу бағдарламасында арнайы қонақ — Қазақстанның мақтанышы Димаш Құдайберген сахнаға шығады. Сонымен қатар турнир күндері күн сайын қонақтар үшін Ninety One, Alem, M’dee, Қайрат Нұртас, Мирас Жүгінісов және ILHAN өнер көрсетеді.

Әлемдік жұлдыздар Алматыда

Кәсіби теннисшілер қауымдастығы (ATP) жарысқа қатысатын спортшылардың тізімін жариялады. Көшті әлемнің 10-ракеткасы, өткен жылғы Almaty Open чемпионы Карен Хачанов бастайды. Сондай-ақ Қазақстан кортында Даниил Медведев (18), Александр Бублик (19), Флавио Коболли...

Атырау облысында алғаш рет сталкинг бабы негізінде қылмыстық іс қозғалды. Бұл туралы жергілікті «Ақ Жайық» хабарлады.

Құрманғазы ауданында күдікті ауыл тұрғынын аңдып, үйінің ауласына кіріп, терезеден қараған әрі бейәдеп әрекеттер жасаған. Оның ішінде аулада ішкиімсіз жүрген. Оқиға бейнебақылау камераларына түсіп, кейін мессенджерде тараған.

Бұл жағдай 19 қыркүйекте болған. Алғашында іс «ұсақ бұзақылық» ретінде бағаланып, құқық бұзушы 60 сағат қоғамдық жұмысқа тартылған. Алайда қосымша дәлелдер ұсынылғаннан кейін оның әрекеті қылмыстық кодекстің жаңа 115-1-бабы «Сталкинг» бойынша қайта сараланды.

Айта кетейік, сталкингке қатысты бап 16 қыркүйектен бастап күшіне енді. Ол бойынша 200 АЕК-ке дейін (780 мың теңгеден астам) айыппұл салу, түзеу...

Түркістан облысы Сайрам ауданы Қарабұлақ ауылдық округінде мал бордақылау орталықтары бар. Одан шыққан қан мен сойылған малдың ішек-шабағы, басы,терісі мен тұяғы сияқты қалдықтары 3 жылдан бері ауыл шетіндегі арнайы орынға тасталады. Ал одан шыққан иіс айналасындағы бірнеше ауылға тарайды. Қолқаны қабатын иістен ауыл тұрғындары мезі болған. Олар қоқыс алаңын жабуды талап етеді.

Ауыл маңындағы полигон

Түркістан облысы Сайрам ауданы Қарабұлақ ауылы мен Көлкент ауылының тұрғындары мүңкіген иістен мезі болған. Ділмұрат Райымқұловтың айтуынша, ауыл шетіндегі полигонға сойылған малдың қаны мен терісі, басы пен тұяғы тасталады. Одан шыққан иістен демалу мүмкін емес.

«2-3 жылдың ішінде ауылда...

Қазақстандағы активтері бойынша төртінші ірі банк – ForteBank Home Credit Bank-тің 26,8% акциясын сатып алды. Бұл ақпарат AIX алаңында жарияланған құжатта көрсетілген. Алғаш болып бұл дерекке Telegram-арна авторы Арман Батаев назар аударды.

Құжатта «ForteBank акционерлік қоғамы Home Credit Bank-тің орналастырылған және дауыс беретін акцияларының 26,8%-ын сатып алды» делінген.

23 қыркүйекте Home Credit Bank-тің ForteBank-ке сатылғаны белгілі болды. Алайда KASE жариялаған құжатта ForteBank үлесінің нақты көлемі көрсетілмеген еді.

Бұған дейін маусым айында ForteBank Home Credit Bank-тің 100% акциясын сатып алу туралы алдын ала келісімге қол жеткізгенін хабарлаған. Ал 13 қыркүйекте Қаржы нарығын реттеу және...

Алматының биік таулы аймақтарында түнде алғашқы қар түсті. Онлайн-камералар арқылы Богданович мұздығында, «Шымбұлақ» тау-шаңғы курортының орта станциясында түсірілген кадрларда 3200 метр биіктіктегі шыңдардың қарға оранғаны анық көрінеді.

Синоптиктер бұған дейін Алматы облысының таулы аймақтарында түнде жауын-шашын түсетінін ескерткен болатын. Кейбір жерлерде қар аралас жаңбыр жауады деп болжанған.

Ал еліміздің батысы мен солтүстік-батысында антициклон ықпалымен ауа райы жауын-шашынсыз болады.

Үкімет 15 жыл бұрын Қызылағаш ауылын шайып кеткен плотинаны толығымен жаңғыртты. Бұл туралы Су ресурстары және ирригация министрлгінің баспасөз қызметі хабарлады.

«Биыл Су ресурстары және ирригация министрлігі Жетісу облысындағы Қызылағаш су қоймасының реконструкциясын аяқтады», – делінген баспасөз хабарламасында.

Су қоймасының су тасқыны кезінде пайдаланатын апатты суды жіберуге арналған каналы нығайтылып, су қабылдайтын жаңа торап салынған.

Бұдан бөлек апатты жағдайда автоматты түрде қоймадағы су көлемінен хабар беретін заманауи бақылау датчиктері орнатылған. Бұл датчиктер көмегімен автоматты түрде мониторинг жүргізіліп отырады және хабарландыру жүйесі де қосылған.

Жалпы су қоймасының сыйымдылығы 42,6 млн текше метрд...

Атырау, Павлодар, Шымкент мұнай өңдеу зауыттары жаңғыртылып, 2040 жылға дейін өңделген мұнай көлемі 18 млн тоннадан 39 млн тоннаға жетпек. Бұл туралы Энергетика министрі Ерлан Ақкенженовтің зауыт директорларымен кездесуі барысында айтылды.

Жиында 2040 жылға дейін мұнай өңдеу саласын дамыту тұжырымдамасы аясында өндіріс қуатын арттыруға бағытталған жобаларды жеделдету мәселесі қаралды. Министрдің айтуынша, Үкімет бекіткен құжатқа сәйкес, елімізде мұнай өңдеу көлемі жылына 18 млн тоннадан 39 млн тоннаға дейін ұлғаймақ.

Шымкент МӨЗ-інде қуаттылықты 6 млн тоннадан 12 млн тоннаға дейін жеткізу үшін шетелдік серіктестермен бірлескен жоба іске қосылады. Осы мақсатта Бейжіңде CNPC компаниясымен келіссөздер жүргізу жоспарланған.

Павлодар МӨЗ-інің қуатын...

Ұлттық банк (ҰБ) сынақ алаңы аясында теңгеге байланған стейблкоин шығару бойынша пилоттық жобаны іске қосты. Бұл туралы Kursiv.Media ҰБ мәліметіне сүйене отырып хабарлайды.

Қадағалаушы мекеме мәліметінше, стбейлкоин Intebix компаниясы (АХҚО-да тіркелген цифрлық активтер биржасы) Solana (халықаралық блокчейн-платформасы), Mastercard (халықаралық төлем жүйесі) серіктестерімен және Еуразиялық банкпен бірлесіп іске қосты.

«Теңгемен отандық стейблкоинді іске қосу цифрлық инновациялық шешімдерді дәстүрлі қаржы инфрақұрылымымен біріктіріп, крипто-фиат каналын кеңейтудің жаңа мүмкіндіктерін ашады. Криптовалютаны теңгемен қамтамасыз етілген стейблкоинге айырбастауға және криптокарталарды пайдалана отырып сауда операцияларын жүргізуге мүмкіндік туады», – деп хабарлады ҰБ.

Бұл жоба инновациялық цифрлық құралдар мен Қазақстанның цифрлы...

Қазақстанда 25 қыркүйектен бастап 2011 жылғы үлгідегі 5000 теңгелік банкноттар заңды төлем құралы ретінде айналымнан шығарылады.

24 қыркүйекке дейін бұл купюралар жаңа үлгідегі банкноттармен қатар қолданыста болып, дүкендер мен қызмет көрсету орындарында қабылдануға міндетті болды.

Ұлттық банк хабарлағандай, 25 қыркүйектен кейін ескі купюраларды мынадай тәртіппен айырбастауға болады:

Айта кетейік, жаңа үлгідегі 5000 теңгелік банкноттар 2023 жылдың соңында айналымға енгізілген болатын. Келер жылы тағы бірнеше банкнот айналымнан шығатынын жазған едік.

АҚШ президенті Дональд Трамп Украина Ресей басып алған жерлерді ЕуроОдақтың көмегімен қайтара алады деп есептейді. Бұл туралы ол өзінің Truth Social әлеуметтік желісіне жазды.

«Украина мен Ресей арасындағы әскери және экономикалық жағдайды біліп, түсініп, сонымен бірге мұндай жағдайдың Ресейге жасап отырған экономикалық проблемаларын көріп, мен Украина Еуропа Одағының қолдауымен, бүкіл украин жерлерін қайтара алады деп ойлаймын. Уақыт өте келе, төзімділікпен, Еуропаның, соның ішінде НАТО-ның қаржылай қолдауымен, соғыс басталған бастапқы шекараларын қайтаруы мүмкін», – деп есептейді Трамп.

Құрама Штаттар президенті Ресейдің үш жарым жыл бойы «мақсатсыз» соғысып жатқанын атап өтті.

«Путин...

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев БҰҰ Бас Ассамблеясы 80-ші сессиясында Қазақстанның халықаралық қауіпсіздікке қатысты ұстанымын білдіріп, әлемдегі күрделі жағдайларға тоқталды.

Президенттің айтуынша, Қазақстан Украина төңірегіндегі ұзаққа созылған дағдарысқа алаңдаулы. Бұл тек аймаққа ғана емес, бүкіл дүниежүзілік тұрақтылыққа ауыр соққы болып отыр.

Соған қарамастан, қақтығысты шешудің жолы – тек келіссөздер. Екіжақты және халықаралық дипломатиялық күш-жігер жалғаса беруі тиіс. Мұнда саяси икемділік қажет. Бұл – екі тараптың да ұзақмерзімді мүдделеріне сай, — деді Тоқаев.

Мемлекет басшысы территориялық даулардың ешқашан оңай шешілмейтінін, мұндай жағдайда ұстамдылық пен жауапкершілік қажет екенін атап өтті.

Гуманитарлық дағдарыс пен Таяу Шығыс

Тоқаев...

Киев Мәскеуге Украина президенті Владимир Зеленский мен Ресей басшысы Владимир Путиннің кездесуін Қазақстанда өткізуді де ұсынған. Бұл туралы Kursiv.Media Fox News телеарнасы мәліметіне сүйене отырып хабарлайды.

Владимир Зеленский америкалық телеарнаның Special Report бағдарламасына сұхбат берді. Ол жүргізуші Брет Байерге Украина, батыс елдері және Туркия Ресейге Зеленский мен Путин саммитін Қазақстанда да өткізуді ұсынғанын айтты.

«Біз кездесуді Түркия, Сауд Арабиясы, Катар, Еуропаның Австрия мен Швейцария секілді бейтарап елдерінде өткізуді ұсындық. Біз оған: «Егер сіз Қазақстанда сияқты елде кездескіңіз келсе, біз дайынбыз» дедік. Бары осы», – деп түсіндірді Зеленский.

Путин жоғары...

Экономиканың өсімі мен құрылымдық өзгерістерін бағалауда негізгі капиталға салынған инвестициялар (НКСИ) ерекше рөл атқарады. Бұл көрсеткіш елдің өндірістік әлеуетін жаңғыртуға, жаңа жұмыс орындарын ашуға және ұзақ мерзімді даму бағытын айқындауға ықпал етеді. Қазақстан үшін бұл тақырып әсіресе маңызды, себебі ел экономикасы шикізатқа тәуелділіктен арылып, индустрияландыру мен цифрлық трансформацияға бет бұрған кезеңде тұр.

Инвестиция қай өңірде аз?

Қазақстан экономикасының болашағын айқындайтын басты көрсеткіштердің бірі – негізгі капиталға салынған инвестициялар (НКСИ). Бұл тек сандар емес: жаңа зауыттар, жолдар, мектептер мен жұмыс орындары – бәрі осы көрсеткіштің артында тұр. Инвестиция қай жаққа ағылып жатыр? Кім көшбасшы, ал қай өңір әлі де...

Қасым-Жомарт Тоқаев БҰҰ Бас Ассамблеясы 80-ші сессиясында 22 сәуірді Халықаралық жер шарын көгалдандыру күні деп жариялайтын қарар қабылдауды ұсынды.

Президенттің айтуынша, Орталық Азияда ауа температурасы әлемдегі орташа көрсеткіштен екі есе жоғары. Алатау мұздықтары тез ери бастады, бұл миллиондаған халықтың су және азық-түлік қауіпсіздігіне қатер төндіреді. Тоқаев Арал теңізінің жағдайы туралы да айтып, теңіздің солтүстік бөлігін сақталғанына тоқталды.

Одан бөлек Каспий теңізі де күннен күнге тартылып бара жатқанын айтты.

«Бұл бір өңірдің ғана проблемасы емес, жаһандық деңгейде дабыл қағатын мәселеге айналды», – деді Тоқаев. Сондай-ақ халықаралық қоғамдастықты Каспийдің су қорын сақтау үшін жедел шараларды бірлесе қабылдауға...

Қазақстан ядролық қарусыздану және жаппай қырып-жою қаруын таратпау жөніндегі жаңа диалогқа дайын. Бұл туралы мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев БҰҰ Бас Ассамблеясы 80-ші сессиясында айтты.

Президенттің сөзінше, 2024 жылы дүние жүзінде әскерді жарақтандыруға кеткен шығын 2,7 триллион долларды құрады. Бұл – рекордтық көрсеткіш. Ал жаһандағы зорлық-зомбылықтан келген залалдың шығыны 20 триллион долларға жуықтады. Сондықтан әлемдегі қауіпсіздік архитектурасын қайта қалпына келтіру халықаралық қоғамдастық үшін ең басты басымдық болуға тиіс.

«Біз ядролық қару қолдану қаупін күрт азайтуды, ядролық державалар арасындағы жоғары деңгейдегі диалогты қайта бастауды қолдаймыз, көпжақты әрекеттің жандануына күш салуымыз керек деп санаймыз. Кең көлемде алып қараса...