Қазақстанның республикалық бюджеті жылдың жеті айында жоспарланған шығыстың басым бөлігін игерді. 2026 жылғы 1 тамызға дейін 14,94 трлн теңге жұмсау көзделсе, нақты шығыс 14,76 трлн теңгені құрады. Бюджеттің орындалуы – 98,8%.
Жалпы көрсеткіш жоғары болғанымен, жекелеген бағыттарда айырмашылық айтарлықтай. Бір салалар ақшаны іс жүзінде толық игерсе, кейбірінде ондаған миллиард теңге жоспардан қалып отыр.
Әлеуметтік шығындар бірінші орында
Республикалық бюджеттегі ең үлкен бағыт – әлеуметтік көмек және әлеуметтік қамсыздандыру. 1 тамызға дейін бұл салаға 3,94 трлн теңгеге жуық қаражат жұмсалды.
Жоспардың орындалуы іс жүзінде 100%-ға жеткен. Яғни зейнетақы, жәрдемақы және басқа әлеуметтік төлемдер бюджеттегі ең тұрақты қаржыландырылатын бағыттардың бірі болып отыр.
Денсаулық пен білімде ақша түгелге жуық игерілді
Денсаулық сақтау саласына 1 тамызға 916,7 млрд теңге қарастырылған. Оның 914,9 млрд теңгесі жұмсалып, жоспар 99,8% орындалды.
Білім беруде де жағдай ұқсас. Жоспарланған 499,8 млрд теңгенің 495,6 млрд теңгесі игерілген. Орындалу көрсеткіші – 99,2%.
Көлік және коммуникация саласында да жоспардан үлкен ауытқу жоқ: 592 млрд теңгенің 590,3 млрд теңгесі жұмсалып, көрсеткіш 99,7%-ға жеткен.
Қорғанысқа жоспардан 30 млрд теңгеге аз жұмсалды
Қорғаныс шығыстарында айырмашылық айқынырақ. 1 тамызға дейін бұл бағытқа 829,4 млрд теңге жұмсау жоспарланғанымен, нақты шығыс 798,9 млрд теңге болды.
Нәтижесінде жоспар 96,3% орындалған. Яғни есепті кезеңге қарастырылған қаражаттың шамамен 30,5 млрд теңгесі игерілмеген.
Қауіпсіздік пен мемлекеттік қызметтерде игеру төмен
Қоғамдық тәртіп және қауіпсіздікке 863,2 млрд теңге қарастырылған, оның 806,7 млрд теңгесі жұмсалған. Орындалуы – 93,5%. Жоспар мен нақты шығыс арасындағы айырмашылық шамамен 56,5 млрд теңге.
Ал жалпы мемлекеттік қызметтерде жоспардың 92,5%-ы орындалған. 894,3 млрд теңгенің 827 млрд теңгесі жұмсалды. Бұл жерде игерілмеген қаражат 67 млрд теңгеден асады.
Пайыз жағынан ең төмен көрсеткіш өнеркәсіп және құрылыс саласында тіркелді – 91%. Дегенмен бұл бағыттың бюджеттегі көлемі әлдеқайда шағын.
186 млрд теңге жұмсалмай қалды
Жалпы алғанда, 1 тамызға дейін республикалық бюджет бойынша жоспарға қарағанда шамамен 186 млрд теңге аз жұмсалған.
Бірақ негізгі әлеуметтік бағыттарда қаражат игеру мәселесі байқалмайды: әлеуметтік төлемдер, медицина, білім және көлік шығыстары 99–100% деңгейінде орындалған. Игерілмеген қаражаттың едәуір бөлігі жалпы мемлекеттік қызметтер, қоғамдық қауіпсіздік және қорғаныс бағыттарына тиесілі.
Тағы да оқыңыз: Республикалық бюджеттің кіріс бөлігі қалай орындалып жатыр?
