Жаңалықтар

ҚР Ұлттық банкінің басшысы Тимур Сүлейменовтің айтуынша, 2024 жылдың басынан бері теңге 1,7%-ға нығайды. Алайда өткен аптадан бері теңге бағамы құлдырай бастады. Мұнай себебі неде?

«2023 жылдың қорытындысы бойынша экономика 5,1%-ға өсті. Оның жағымды нәтижелерінің бірі теңгенің 1,7%-ға нығаюы болды. Одан кейін 2024 жылдың басынан теңге 1,7% нығайды. Жалпы нығаю 3,5%-ды құрады. Егер 2023 жылы фактор экономикалық өсім мен күшті төлем балансы болса, биылғы жылы оған ықпал еткен факторлар негізінен Ұлттық қордан қосымша трансферттер болды», – деді спикер.

Ол 2024 жылдың басынан бері бюджет белгілі бір қиындықтарды өткеріп жатқанын атап өтті.

2024 жылдың 15 мамырында әскерге кетіп, 9 маусымда комаға түскен қатардағы сарбаз Нұржігіт Асанұлы әлі күнге жансақтау бөлімінде жатыр. Өз еркімен әскерге кетіп, ауруханадан бір-ақ шыққан жауынгердің ата-анасы Massaget TV тілшісіне істің мән-жайын баяндап берді.

19 жастағы қостанайлық Нұржігіт Асанұлы 15 мамырда әскерге аттанып, Жамбыл облысы Отар ауылындағы N30212 әскери бөліміне  әскери борышын өтеуге кеткен. 

«Нұржігітпен соңғы рет 5 маусымда сөйлестім. Ол кезде «мама, уайымдамаңыз, бәрі жақсы» деген. Кейін, 7 маусымда тілдеспек болып хабарласқанымызда, байланыс нашар болғандықтан,  баламның «Алло, мама, мама…» дегенінен басқа ештеңе естімедім», – дейді Жанна Жаналина.

9 маусымда Нұржігіттің анасы Жанна Жаналинаға, әскери полиция қызметкері қоңырау шалып, баласының ЖРВИ диагнозымен әскери-медициналық орталыққа түскенін жеткізіп...

Қазақстандағы басты проблемалардың бірі – бюджеттің тұрақты тапшылығы. Соңғы жылдары шығыстар едәуір өсіп келеді. Сәйкесінше, бюджет шығынының жартысы Ұлттық қордан және қарызға алынып жатыр. Парламент палаталарының бірлескен отырысында Жоғары аудиторлық палата төрағасы Әлихан Смайылов осындай  мәліметтер келтірді.

Палата төрағасы Үкіметтің бюджет қалыптастыру кезінде жіберетін кемшіліктеріне тоқталды.

«Соңғы жылдары шығыстар едәуір өсіп келеді. Бұл ретте мұнайға қатысты емес кірістер шығыстардың 50%-ға жуығын қамтамасыз етіп отыр. Қалған бөлігі негізінен Ұлттық қордың трансферттері және қарыздарды тарту есебінен өтеледі. Сондықтан тапшылықты ұстап тұру жеткіліксіз. Ол үшін тапшылығы жоқ бюджетті қалыптастыратын ұзақмерзімді жоспар қажет», – деді Әлихан Смайылов.

Смайылов Ұлттық қорды...

1 мамырдағы мәлімет бойынша, Қазақстандық сақтандыру секторының жыл басына бергі таза пайдасы 53,2 млрд теңгені құраған. Бұл көрсеткіш 2023 жылдың сәйкес кезеңімен салыстығанда 20,5%, яғни бестен бір есе кем. Есесіне биыл өмірін сақтандыратындардың қатары 125 пайызға өсіп, сақтандыруға 199 млрд теңге жұмсаған.

Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі сақтандыру секторының ағымдағы жағдайына қатысты есебін жариялады.

Сақтандыру сыйақысының көлемі 35,1%-ға өсіп, 435,7 млрд теңгені құраған. Оның 42,2 пайызын жеке ерікті сақтандыру құрайды.

Қазіргі кезде Қазақстанның сактандыру секторында 25 компания жұмыс істейді. Оның тоғызы өмірді қайта сақтандырумен айналысады. Сақтандыру секторындағы компаниялар жалпы сомасы 2,65 трлн теңге активке иелік етед...

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев құқық қорғау органдарына Киевте «Бәсе» Youtube-арнасының авторы Айдос Садықовқа қастандық жасады деген күдікке ілінген азаматтардың мекенжайын анықтауды тапсырды. Бұл туралы Ақорданың баспасөз хатшысы Берік Уәли Facebook парақшасында жазды.

Берік Уәлидің ақпаратына сүйенсек, президент Киевте Қазақстан азаматы Айдос Садықовқа жасалған қастандыққа қатысты тергеу амалдарын жіті бақылап отыр.

«Президенттің тапсырмасына сәйкес Қазақстанның құқық қорғау органдары қылмыстық істің мән-жайын анықтау үшін шұғыл шаралар жүргізіп жатыр. Мемлекет басшысы құқық қорғау органдарына күдіктілердің қазіргі мекенжайын анықтап, тиісті шаралар қабылдауды тапсырды», – делінген жазбада.

Бұдан бөлек, баспасөз хатшысы Қазақстан тарапы Украинаның құқық қорғау құрылымдарымен, оның ішінде Интерпол жүйесі бойынша бірлесе...

Қазақстанның фискалдық жүйесі дағдарыстық жағдайда. Өкініштісі бұл маңызды мәселе назардан тыс қалып отыр. Halyk Finance басқарма төрағасының кеңесшісі Мұрат Темірхановтың Қазақстанның жаңа Салық кодексіне қатысты талдауында осылай деп жазылған.

«Оның себебі мұнай бағасының қазір жоғары болуына қарамастан республикалық бюджет Ұлттық қордың мұнайдан түскен қаржысына тәуелді. Дегенмен бұл керісінше болуы керек. Мәселен, 2023 жылы республикалық бюджет шығыстарының 55%-ы ғана шикізаттық емес салық және бюджеттің басқа да түсімдерінен қаржыландырылған. Бюджет шығыстарының қалған 45%-ы мұнай кірістері (Ұлттық қордан түсетін түсімдер рекордтық сома 5,3 трлн теңге) және мемлекеттік қарыздың өсуі есебінен қаржыландырылды», – деп түсіндірді сарапшы.

20 маусымда америкалық акциялар нарығы тарихи максимумға жеткен күйінен кері шегінді. Бұл жайт Nasdaq Composite технологиялық индексінің биылғы ең ұзақ раллиінің аяқталуына себеп болды. Осы және келесі жұмадағы оқиғалар («қабаттасқан үш сиқыр» және Russell индекстерін қайта теңгерімдеу) Американың қор нарықтарында қысқамерзімді құбылу үрдісін күшейтуі мүмкін.

Толығырақ

Nasdaq Composite 20 маусымда Нью-Йорктегі сауда нәтижесінде 0,8% жоғалтты. Осылайша, бұл индекстің желтоқсан айындағы тоғыз күндік раллиден бергі ең ұзақ жеті күндік өсуі тоқтады деп жазады Financial Times.

Nvidia акциялары 3,5%-ға төмендеді. Сөйтіп жақында әлемдегі ең қымбат жария компанияға айналған жасанды интеллект чиптерін өндіруші көш басындағы позициясын жоғалтып, бірінші орынға...

Сарапшылар АҚШ қор нарығының көрсеткіштері айтарлықтай өзгеретінін ескертті. Жақында S&P 500 индексі 5500 пунктке жетіп, жаңа рекорд көрсетті. Ал Еуропаның экономикалық көрсеткіштері жақсарып келеді, тіпті Түркияға келген шетелдік инвестициялар көбейді. Осы және басқа тақырыптар туралы 20 маусымдағы әлемдік БАҚ шолуынан оқыңыз.

Stifel АҚШ қор нарығының көрсеткіштері айтарлықтай өзгереді деп ескертті

Bloomberg-тің хабарлауынша, Stifel, Nicolaus & Co инвестициялық фирмасындағы (Stifel Financial Corp-тың еншілес құрылымы) стратегия маманы Барри Баннистер S&P 500 индексі 6000-ға жеткеннен кейін күрт құлдырайды деп болжап отыр. Оның айтуынша, былтырғы жағдайды ескерсек, 2024 жылы S&P 500 тағы 10%-ға өсуі мүмкін. Алайда бұрын да болған «көпіршіктер» сияқты, бұл...

Қазақстан Республикасының төрағалығымен Шанхай ынтымақтастық ұйымына (ШЫҰ) мүше мемлекеттердің энергетика министрлерінің төртінші кеңесінде энергетикалық ынтымақтастықты дамытудың 2030 жылға дейінгі стратегиясының жобасы мақұлданды.

Құжат энергетикалық ресурстардың транзиттік әлеуетін дамыту перспективаларын және экспорттық маршруттарды әртараптандыру мүмкіндігін қамтиды. Сонымен қатар ШЫҰ-ға мүше мемлекеттердің энергетика саласындағы 2030 жылға дейінгі ынтымақтастығының негізгі бағыттарын айқындайды. Сондай-ақ саланы дамыту басымдықтарының теңгерімін құра отырып, жаңа энергетикалық жүйені қалыптастыруды көздейді. Әрі дәстүрлі энергия көздерін жаңғырту, саланы жүйелі жетілдіру, ЖЭК пайдалану саласындағы инновациялық технологиялар мен ғылымды дамыту, сутегі энергетикасы, энергия үнемдеу саласында жаңа шешімдер іздеу және энергия тиімділігін арттыру мүмкіндігі де жоспарланған.

«Бекітілген стратегияда...

Қаржы министрлігі 2024 жылға арналған республикалық бюджетке 300-ден астам түзету енгізбек. Бұл өзгерістер қосымша қажыны қажет етпейді, тек қаржыны әртүрлі ведомство арасында қайта бөлу қарастырылған.

«2024 жылға арналған республикалық бюджеттің көрсеткіштерін түзету және «2024 – 2026 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» Қазақстан Республикасының Заңын іске асыру туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 12 желтоқсандағы № 1108 қаулысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» қаулы жобасы Ашық НҚА сайтында жарияланған.

Атап айтқанда, Қаржы министрлігі қаржыны қайта бөлуден 3,4 млрд теңге алмақ. Ал Төтенше жағдайлар министрлігі мен Қорғаныс министрлігінің бюджетінен 4,2 млрд теңгеден қысқартылады.

Цифрлық даму министрлігіне «Цифрландыру, инновациялар...

Мемлекеттік органдар Құрбан айттың бірінші күнін мерекелеу 17 маусымнан 16 маусымға ауысатыны туралы мерекеге екі апта қалғанда бір-ақ білген. Бұл туралы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Светлана Жақыпова айтты. 

«ҚМДБ Құрбан айттың бірінші күні 17 маусымда болатыны туралы ресми ақпарат берді. Соған сәйкес күнтізбе жасалды. Алайда ҚМДБ хатында бұл күннің Ай кестесіне байланысты өзгеруі мүмкін екендігі туралы ескерту болды. Құрбан айт мерекесіне екі апта қалғанда мерекенің бірінші күні 16 маусымға ауысатыны туралы ақпарат алдық», — деді Жақыпова.

Министр демалыс күнінің қысқаруына байланысты  «қазақстандықтардың сезімдерін жақсы түсінетінін» атап өтті. Бұған қоса, келер жылы «нақты күн белгіл...

Киевте журналист Айдос Садықовқа оқ атты деген күдікке екі Қазақстан азаматы іліккен. Оның бірі полиция қызметкері болған. Ішкі істер министрлігі полицейдің 2019 жылы жұмыстан шыққанын хабарлады.

«Украинская правда» басылымы Украина полициясының бұл ақпаратқа қатысты түсініктеме бермей отырғанын жазады.

Айдос Садықовтың жұбайы Наталья Садықова Украина полициясы шабуыл жасаған күдіктілерді анықтағанын хабарлады. Олар 33 жастағы Мейрам Қаратаев және 36 жастағы Алтай Жақанбаев есімді Қазақстан азаматтары. Садықованың жазуынша, күдіктілер 2 маусымда тапсырыс алып, сол уақыттан бастап Айдос Садықовты бақылап жүрген.

«Мейрам Қаратаев — Қостанай облысы ІІД қызметкері, ол қызметкерлер арасында оқ ату жарыстарында бірінші орын алып келген...

2023 жылы Қазақстанның үлесіне әлемдік мұнай өндірудің 1,9%-ы тиесілі болды. Бұл туралы Британ энергетика институтының шолуында жазылған.

Қазақстанда 2023 жылы газ өндіру 11,7%-ға өсіп, 30,8 млрд текше метрді құрады (әлемдік өндірістің 0,8%-ы). Елімізде 2023 жылы газ тұтыну 0,7%-ға өсіп, 21,4 млрд текше метр болды.

Электр энергиясын өндіру өткен жылы 2022 жылмен салыстырғанда (әлемдік өндірістің 0,4%) 0,4%-ға азайып, 113 ТВт/сағ болды.

Бұл ретте Энергетика институтының деректері Қазақстанның ресми деректерінен ерекшеленеді. Мәселен, еліміздің Энергетика министрлігінің деректері бойынша, 2023 жылы республикада мұнай өндіру төмендеген жоқ. Керісінше, 7% өсіп, 90 млн тоннаға жеткен. Сонымен қатар, ведомствоның хабарлауынша, 2023 жылы Қазақстанда газ өндіру...

Жеті заңның ережелері және Жоғарғы Соттың бір нормативтік қаулысы Конституциялық нормаға сай келмейді.  Бұл жайында Конституциялық Сот төрағасы Эльвира Азимова айтты.

Мәжіліс қабырғасында өтіп жатқан қос палатаның бірлескен отырысында Конституциялық Сот төрағасы Конституциялық  заңдылықтың жай-күйі туралы баяндама жасады. Оның айтуынша, Конституциялық талаптар мен қағидаттарды норма шығару процесінің қатысушылары әрдайым сақтай бермейді.

Эльвира Азимова Заңнамаға сәйкес келмейтін тұстарын атады. Олар:

21 маусымда Жапония Ресейге қарсы санкциялар тізімін жариялап, тізімге алғаш рет қазақстандық компания ілікті. Тізімге енген Elem Group компаниясы бұған дейін АҚШ пен Еуроодақ санкцияларына тап болған.

Жапония үкіметінің сайтында жарияланған ақпаратқа сәйкес, Elem Group LLC компаниясының ресми мекенжайы Алматы қаласы Наурызбай батыр көшесі, 8 деп көрсетілген.

Бұдан бөлек, тізімге Қытай, Үндістан, БАӘ және Өзбекстанда тіркелген компаниялар енген.

«Үкімет Ресейге қатысы бар ұйымдар мен жеке тұлғалардың активтерін бұғаттау және экспортқа тыйым салу, сондай-ақ санкцияларды айналып өтуге жәрдемдесетін үшінші елдердің компанияларына қатысты шаралар қабылдау туралы шешімді мақұлдады. Атап айтқанда, үшінші елдер бойынша – Қытай, Үндістан, Қазақстан...

Алматыда өткен 26-шы жасөспірімдер арасындағы шахматтан Азия чемпионатын қазақстандықтар үлкен жеңіспен аяқтады. Қытай, Үндістан, Иран, Ресей және өзге де шахмат саласындағы жетекші елдердің үздік жасөспірімдерімен бәсекелестікте отандастарымыз 12 алтын жеңіп алды.

10-20 маусым аралығында Балуан Шолақ атындағы Алматы спорт сарайының бас аренасында өткен чемпионатқа 7-18 жас аралығындағы 33 елден 650-ге жуық спортшы қатысты. Жас шахматшылар уақыттың барлық бақылауында – классикада, рапидте және блицте бақ сынасты.

Жарыс қорытындысы бойынша қазақстандық жасөспірімдер  25 медаль жеңіп алды, олардың 12-сі алтын.

«Қазақстан үшін турнир үлкен имидждік мәнге ие және әлемдік шахмат қауымдастығы тарапынан сенімнің индикаторы. Біз үшін – Қазақстандық шахмат федерациясы...

Қазақстанда Ауыл шаруашылығы министрлігі Ресеймен шекара аймақтарда 104 км қашықтықта шегірткеге қарсы өңдеу жүргізді.

Екі ел шекарасында ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаров Ресейдің Орынбор облысы ауыл шаруашылығы вице-министрі Жанар Құрманбаевамен шегірткелерге қарсы күрес мәселелері бойынша келіссөздер жүргізген. 

Орынбор облысының ауыл шаруашылығы вице-министрі облыста Ресей-Қазақстан шекарасы бойымен 22 мың га – 10 км жер өңделгенін атап өтті. 12 техника жұмыс істеді, 20 маусымнан бастап тағы 12 техника тартылды.

«Ресейлік тараптың өңдеуді күшейтіп, қосымша техника тартуы маңызды. РФ ауыл шаруашылығы министрі Оксана Лутқа авиацияны тартуды, сондай-ақ бейтарап аумақта өңдеулер жүргізуді сұрап жүгіндім», – деп атап өтті ҚР ауыл шаруашылық министрі Айдарбек Сапаров.

Шегірткенің ұшуын тіркеу нәтижесінде Сапаров химиялық өңдеу орындарына...

21 маусым түнгі уақытта Тараз қаласы металлургия зауытының аумағында өрт шықты. Өрт сөндірушілер таңға жуық өртті толық сөндірді.

Төтенше жағдайлар министрлігінің ақпаратына сүйенсек, 21 маусым түнде Тараз қаласындағы металлургия зауытының аумағында жоғары вольтты трансформатор отқа оранған.

«Өртті сөндіру трансформатордың ыдыстарында 60 тонна майдың болуымен қиындады. Құтқарушылардың үйлесімді іс-қимылдарының арқасында жақын маңдағы трансформаторлар мен зауыт ғимаратына оттың таралуына жол берілмеді», – делінген хабарламада. 

80 ш.м. алаңға жайылған өрт ауыздықталды. Зардап шеккендер жоқ. Министрлік өрттің себебін анықтайтын болады.

Сәуір айында Семейдегі Qazaq Astyq Group зауытының ашық аумағында күнбағыс шемішкесінің қабықтары өртенді. Жалын шарпыған аумақты сөндіруге 70-ке жуық адам мен...

БЖЗҚ-да жиналған қаражаттың артық бөлігін алған тұлғалардың жеке табыс салығы бойынша қарыздары есептелінбейді. Ұлттық экономика вице-министрі Азамат Амрин жаңа Салық кодексі күшіне енген күннен бастап зейнетақы төлемдеріне қатысты салық алу тоқтатылатынын айтты.

– Бұл ақшаға салық салынбайды, өйткені жеке тұлғалар үшін табыс салығы алынып тасталынады. Ол болашақта алынатын жинақтардан ұсталынады. Заңды актілерге сәйкес жаңа Салық кодексі 2025 жылдың 1 қаңтарынан бастап іске қосылса, зейнетақыны салықтан босату ережесі де күшіне енеді. Болашақта зейнеткерлікке шықсаңыз да, зейнетақымен байланысты төлемдердің барлығы салықтан босатылады. Зейнетақы жинақтарынан асып кеткен сома сол мерзімде шегеріліп, төленсе, одан кейін қайтарылмайды, – деп түсіндірді кулуарда...

Qazaq Air әуе компаниясы 20 маусымда Алакөлге қосымша рейстер ашады. Туристік бағыт ретінде Астана – Үшарал – Астана және Алматы – Үшарал – Алматы маршруты ұсынылады. Ұшақтар аптасына төрт мәрте қатынамақ.

Алакөл – Қазақстандағы шипалы көлдердің бірі. Көлемі жағынан Балқаштан кейін екінші орында. Оның тереңдігі 75 метрге дейін барады. Көлге 15-тен астам өзен құяды. Туристік нысан ретінде кеңінен танымал.

Алакөлге қатынайтын әуе рейстері субсидиясыз қалған

Қазақстанда туристік инфрақұрылымдардың дамымай жатқанын айтып, Президент салалық министрліктер мен әкімдіктерді сынады. Нашар логистикалық байланыс ішкі туризмге ғана емес, шетелдік қонақтардың да келуіне кедергі болуда.

Шетелдік туристердің 90 пайызына жуығы көршілес ТМД елдерінен келед...

Ұлттық экономика министрлігі миноритарлық акционерлерді ірі емес салық төлеу моделімен ынталандыруға дайын.

Бұл туралы «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасында  жаңа Салық кодексінің тұжырымдамасын (жобасын) таныстыру барысында Ұлттық экономика вице-министрі Азамат Амрин айтты.

Министрлікке  KASE/AIX биржасындағы акциялар бойынша дивидендтерге салық жеңілдіктерін алып тастау туралы ұсыныс жасалған.  Оның орнына ведомство 5 пайыздық салық енгізгісі келеді.

Азамать Амрин (KASE сауалына жауап ретінде) биржаның он эмитенттен тұратын өкілді тізімінен басқа, екі-үш акционері бар басқа да листингілік компаниялар бар екенін түсіндірді. Сондай-ақ олар да жеңілдіктерге ие болады.

Осыған байланысты QAMS ассоциясы вице-министрі осы уәдесін орындайтынына сенім білдіретінін мәлімдеді. «Кодексте (жуырда жарияланады) Қазақстан азаматтарының сыртқы...

Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарышты дамыту министрі Жаслан Мәдиев брифингте жасанды интелект аясында QazLLM жобасы жасақталып жатқанын хабарлады.

Қазіргі уақытта QazLLM-ді дамыту мақсатында күш салудамыз. Бұл – ауқымды тіл моделі. Бұл үшін қазақтың сөздік қорын жинақтап жатырмыз. Төл қазақ сөздері қолданылады. Қазақша мәтін түрлі құралдар арқылы басқа тілдерге сапалы аударма жасалынады. Нәтижесінде машина оқитындай деңгейге жетуі керек, – деді министр.

Ведомство басшысы QazLLM үздіксіз жетілдірілетінін айтты. Отандық өнімді жұмыс тобы жыл аяғына дейін тұтынушыларға ұсынады.

Бұл модель кезең-кезеңімен жетілдіріліп отырады. Назарбаев университеті және Ұлттық технологиялар орталығымен бірлесе отырып, осы жобаны сарапшылармен...

Сән-салтанат салығы автокөліктер мен пәтерлер ғана емес, сонымен қатар ішімдік пен темекі өнімдеріне де салынуы мүмкін. Бұл жайында ҚР ҰЭМ Салық және кеден саясаты департаментінің директоры Ерлан Сағынаев айтты.

Департамент директоры Ерлан Сағынаев «Атамекен» ұлттық кәсіпкерлер палатасындағы жаңа Салық кодексін таныстыруға арналған іс-шарада байлық салығының ішімдік пен темекіге қатысты мөлшерлемесі қандай болатынын түсіндіріп берді.

Оның айтуынша, Салық кодексіне сәйкес қымбат мүлікке салықтық градациясы болады. Яғни мүліктің құны неғұрлым көп болса, салық мөлшерлемесі де соғұрлым жоғары болады.

«Егер жиынтық бойынша менде, мысалы, құны 450 миллион теңгеден асатын бір немесе бірнеше нысан болса, онда мүлік салығының көтерілген ставкасы автоматты...

Германияда қаза тапқан қазақстандық экс-судья Айгүл Сайлыбаеваға қатысты тың дерек шықты. Криминалистер жүргізген сот-медициналық сараптама нәтижесі жарияланды.

BILD басылымының хабарлауынша марқұмның қолы, мойны және беті пышақпен тілінген. Прокуратура әзірге бұл іс бойынша бірде-бір күдікті жоқ екенін мәлімдейді.

«Біздің болжамымызша, төбелес болған, әйелге шабуыл жасалды және ол өзін қорғаған болуы керек», – деді тергеуші.

Марқұмның ағасы Қанат Сайлыбаев қарындасын туған жеріне жерлегісі келетінін жеткізді.

«Айгүл өте ашық, жауапты адам болатын. Ол қызын бәрінен де жақсы көрді және аяулы ана бола білді. Айгүлдің өліміне кім кінәлі болса, ол әділ жазаға тартылып, әділдік...