Жаңалықтар

Еуразиялық экономикалық комиссияның статистикасына сәйкес, 2024 жылдың қаңтар-ақпан айларында Қазақстан ЕАЭО елдері арасында өнеркәсіп өндірісі бойынша ең төменгі өсім көрсеткен. Өнеркәсіп саласы екі айда 4,6% өскен.

Ең жоғары көрсеткіш Армения (28,9%), Қырғызстан (7,8%), Беларусь (7,1%), Ресей (6,6%) мемлекетінде тіркелген.

2024 жылдың қаңтар-ақпан айларында ЕАЭО жалпы өнеркәсіптік өндірісінің 87,5%-ы – Ресейге, 7,3%-ы – Қазақстанға, 4,3%-ы – Беларуське, 0,5%-ы – Армения мен 0,4%-ы Қырғызстанға тиесілі.

Ауыл шаруашылығы өнімін өндіруден Беларусь көш бастап тұр. Беларусьтан( 6,9%) кейін
( 6,9%), Қырғызстан (1,4%), Қазақстан ( 1,3%) мен Ресей (на 0,2%) келеді. Құрылыс жұмысы көлемі Қырғызстанда 47,3 пайыз өскен. Қазақстанда бұл көрсеткіш...

Қазақстандықтар су тасқыны жағдайын онлайн бақылай алады. Бұл жайлы Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігінің баспасөз қызметі хабарлады.

Министрліктің хабарлауынша, кез-келген адам су тасқыны қаупі жоғары елдімекендердің жағдайын онлайн режимде көре алады. Өңірлерде су тасқыны қаупі жоғары нүктелерге Sergek VMS кешенді бейнебақылау жүйесі орнатылған. Оның көмегімен қазақстандықтар нақты уақыт режимінде Атырау облысы мен Атырау, Орал, Қостанай қалаларындағы жағдайды бақылуға болады.

Бұл камералар арқылы расымен де бөгеттер, бекіністер салу бойынша нақты уақыттағы жұмыс барысын көруге болады. Министрлік мұндай шаралар өңірге мониторинг жүргізуге, солайша жедел әрекет етіп, маңызды шешімдер қабылдауға мүмкіндік беретінін жеткізді.

Сенаторлар педофилдер мен террористерге Қазақстанға кіруге тыйым салуды көздейтін заң жобасын Мәжіліске кері қайтарды. Негізгі түзетулер қылмыстық-атқару жүйесі саласындағы өзгерістерге байланысты болмақ.

Сенаттың жалпы отырысында депутаттар «Халықтың көші-қоны және қылмыстық-атқару жүйесі саласындағы заңнаманы жетілдіру туралы» заңын екінші оқылымда қарады. Парламент депутаттарының бастамасымен әзірленген заң халықтың көші-қоны және қылмыстық-атқару жүйесі саласындағы заңнаманы жетілдіруге бағытталған.

Сенатор Советбек Медебаев заңды жетілдіруді көздейтін маңызды өзгерістер мен толықтыруларға тоқталды.

Заң аясында қандай мәселелер қаралды? 

Сенатор Советбек Медебаев заңды талқылау және оны екінші оқылымға дайындау барысында заңды жетілдіруді көздейтін маңызды өзгерістер мен толықтырулар енгізілгенін айтты. Барлық ұсыныс пен ескерту 11 түзетуден тұрады. Олар мынадай:

«Қазақстан Халық Банкі» АҚ Қырғызстандағы еншілес ұйымның 100 % акциясын сатты. Сатып алушы – Visor International DMCC инвестициялық тобының құрамына кіретін консорциум. Бұл туралы қаржы ұйымының Қазақстан қор биржасына жолданған хабарламасында жазылған.

«Қазақстан Халық Банкі» акционерлік қоғамы (LSE: HSBK; KASE: HSBK, HSBKd; AIX: HSBK, HSBK.Y) Visor International DMCC инвестициялық тобының («Visor») құрамына кіретін сатып алушылар консорциумының пайдасына «Халық Банк Қырғызстан» ААҚ-тың 100% акциясын сату бойынша мәміленің аяқталғанын хабарлайды», – делінген ақпаратта

Хабарламада мәміле құны нақтыланбаған. Қырғызстан Халық банкін активтер мен кірісі бойынша орташа қатарға жатқызуға болады. Halyk Bank-тың көрші елдегі «еншілес...

2024 жылдың маусым айында QazaqGaz ұлттық компаниясы «Газпроммен» екі ұзақ мерзімді келісімшарт жасасады. Біріншісі, Ресей газын Қазақстан арқылы Өзбекстан бағытында тасымалдауға байланысты. Екіншісі, Қазақстан Республикасына ресейлік газ жеткізуге бағытталған. Бұл туралы «Самұрық-Қазына» қоры «Курсивтің» сауалына берген жауабында хабарлады.

Ресей газы Өзбекстанға «Газпром» мен QazaqGaz арасында 2023 жылдың жазында жасалған екі жылдық келісімге сәйкес жеткізіледі. «Орталық Азия – Орталық газ» құбыры арқылы тасымал 2023 жылдың қазан айында басталды. Транзит жылына 3,3 млрд текше метрді құрайды.

Енді компаниялар транзит көлемін біртіндеп жылына 11 миллиард текше метрге дейін жеткізу үшін ұзақ мерзімді келісімшарт жасасуды көздеп отыр. Бұл қазіргі деңгейден үш есе көп. «Самұрық-Қазына...

Сенат отырысында депутат Әсем Рахметова премьер-министр Олжас Бектеновке сауал жолдап, тасқын судан зардап шеккендерге келген залалды өтеу қағидаларына өзгеріс енгізуді сұрады. Айтуынша, өңірлерде үйінің құжатын рәсімдеп үлгермеген және шығынын құжат жүзінде дәлелдей алмайтын тұрғындар бар.

Естеріңізде болса, президент тасқын судан зардап шеккен адамдардың бірде-біреуі ескерусіз қалмайтынын айтты. Сондай-ақ қаржылық және басқа да көмек берілетінін, материалдық шығындар толық өтелетінін мәлімдеді. Алайда осы көмек кейбір зардап шеккен адамдарға бұйырмай қалуы мүмкін. Депутат оның себептерін атады.

«Қазір облыстарда біржолғы өтемақы мен келтірілген шығын бойынша төлемдер жасауға құжаттар қабылдануда. Зардап шеккендермен кездесу барысында жергілікіті тұрғындар депутаттарға өтемақы...

«Самұрық-Қазына» қорының еншілес ұйымы – «Самұрық-Қазына Өңдеу» полипропилен зауытындағы үлесін ресейлік компанияға 83,6 млрд теңгеге сатқан.

Kazakhstan Petrochemical Industries Inc (KPI) ЖШС – Атырау облысындағы полипропилен өндіретін зауыт. Зауыт 2022 жылдың қараша айының басында іске қосылды. Кәсіпорынның қуаттылығы жылына 500 мың тонна полипропилен өндіруге жетеді. Шикізат ретінде Теңіз кенішінен өндірілетін пропан пайдаланылады. Зауыт құрылысы қатысушыларға 2,63 миллиард долларға түскен.

2024 жылғы 9 ақпанда KPI акционерлерінің кезектен тыс жалпы жиналысында «СИБУР Холдингі» АҚ пайдасына KPI-ның 40% үлесін мемлекеттік қайта тіркеу туралы шешім шығарған.

KPI-дағы 40% үлесті ресейлік холдингке сату туралы келісімге 2022 жылдың қарашасында қол қойылған. Бұл ретте...

Заңсыз шығарылған активтерді қайтару жөніндегі комитеті арнайы мемлекеттік қорды 2,2 млрд теңгеге толықтырды. Бұл қаржы елдегі су тасқыны салдарымен күресуге жұмсалады.

Бас прокуратура ақпаратына сүйенсек, премьер-министрдің төрағалығымен өткен арнайы комиссияның соңғы отырысында мөлшері 24 млрд теңге активтері мемлекетке қайтарылған. Осы қаржыдан 2,2 млрд теңге арнайы мемлекеттік қорға жіберілген.

«Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес аталған қаражат елдегі су тасқынының салдарын жоюға бағытталды», – делінген хабарламада.

Бұған қоса, алдағы уақытта да өндірілетін қаражат зардап шеккен өңірлердің әлеуметтік жобаларына бағытталатын болады.

Активтерді қайтару жөніндегі комитет

12 қазанда президент жарлығымен заңсыз иемденілген активтерді заңды жолмен қайтаратын арнайы мемлекеттік мекеме құрылды. ҚР Бас прокуратурасыны...

Қазақстанда су тасқыны салдарынан 7 адам көз жұмды. Бұл туралы Ішкі істер министрінің бірінші орынбасары Марат Қожаев мәлімдеді.

ІІМ орынбасарының айтуынша, су тасқынына байланысты адам өліміне әкелген қайғылы оқиға бірнеше өңірде болған.

«Мысалы, Атырау облысында 4 адам, Түркістан облысында кішкентай бала суға батып кетті. Осы оқиғалар бойынша қылмыстық істер тіркеліп, алдын ала тергеу амалдары жүріп жатыр»,- деді Марат Қожаев Сенат кулуарында өткен брифинг барысында.

Осы орайда БАҚ өкілі су тасқыны кезеңі басталған уақытта Абай облысына қарасты Аягөз ауданында тракторда отырған екі адамның да  суға кеткенін еске салды.

«Осы деректер бойынша қылмыстық іс қозғалып, тергеу...

«Қазақстан темір жолы» су тасқынына байланысты Алматыдан Атырауға және кері бағытта қосымша пойыз қосады. 

Тасымалдаушы баспасөз қызметінің ақпаратына сүйенсек, қосымша пойызды қосу су тасқыны қаупі бар аймақтардан 700-ден астам жолаушыны тасымалдауға көмектеседі. 

215/216 «Алматы-Атырау» пойызының кестесі:

«№215/216 «Алматы-Атырау» пойызына билеттер купе вагондарына да, плацкарт вагондарына да қолжетімді. Қосымша пойыз билеттерін сату 17 сәуірде басталды. Комиссиясыз билеттерді сайттан сатып алуға болады», – делінген хабарламада.

Жолаушылар пойыздарының қозғалыс кестесі бойынша анықтамалық ақпаратты «1433» нөмірінен...

Сенат депутаттары Қазақстан мен Түркия арасындағы жүк тасымалдарына қатысты келісімді ратификациялады. Бұл заң екі ел арасындағы сауда-экономикалық және инвестициялық ынтымақтастықты арттыруды көздейді.

Соңғы мәліметтерге сүйенер болсақ, екі ел арасындағы тауар айналымы бүгінде 6 млрд долларға жеткен. Оның ішінде экспорт көлемі 3,6 млрд доллар, ал импортталған түркиялық тауарлар көлемі 2 млрд долларға жеткен. Жалпы Қазақстанмен тауар айналымының көлемі бойынша Түркия 5-ші орында. Ал бірінші орында 31,5 млрд доллармен Қытай тұрса, одан кейін 26 млрд доллармен Ресей, 16,1 млрд доллармен Италия және 6 млрд доллармен Оңтүстік Корея тұр.

«Бүгінге дейін Түркияның Қазақстанға салған тікелей инвестициясының көлем...

Астана қаласының мамандандырылған ауданаралық экономикалық соты ШҚО-дағы Юбилейный-Снегиринский кен орнының қызметін тоқтату бойынша актінің күшін жойды.

Қалалық сот ақпаратына сүйенсек, сот ШҚО Табиғат қорғау прокуратурасының ҚР ИИДМ Юбилейный-Снегиринский кен орнын жою жобасын жарамсыз деп тану және оның қызметін тоқтату бойынша актінің күшін жою туралы істі қараған.

Сот отырысында Кіші Қарақожа өзенінің жер үсті суларының металдармен ластануы байқалып, бұл лас судың жер астына өтіп жиналып, шахта аумағы арқылы ағып жатқан сумен араласқаны анықталған.

Сондай-ақ кенішті жою кезінде жобалық құжаттаманың бұзылғаны белгілі болған. Тау жыныстарының құлау қаупі, су көздерінің, жердің ластануы қоршаған ортаға зиян келтірген.

«Белгіленген мән-жайлардың жиынтығына сүйене отырып, сот Юбилейный-Снегиринский кен...

Қазақстанның 6 облысында су тасқынына қарсы күресіп, құтқару жұмысымен айналысып жатқан құтқарушыларға аймақтарда қандай жағдай жасалған? Бұл туралы «Курсивтің» ресми сауалына Төтенше жағдайлар министрлігі жауап берді.

Министрлік ақпаратына сүйенсек, қазіргі таңда жеке құрамның 1 931 қызметкері Ақтөбе, Қостанай, Ақмола, БҚО, СҚО, Атырау облыстарында құтқару жұмыстарымен айналысып жатыр. Негізгі күштер Қостанай облысында 380, Атырау облысында 294, Солтүстік Қазақстан облысында 276, Батыс Қазақстан облысында 177, Ақмола облысында 162, Ақтөбе облысында 25 құтқарушы жұмыс істеп жатыр.

Алайда Төтенше жағдайлар министрлігі құтқарушыларды аймақтарға бөлгеннен кейін, оларды орналастыру немесе қажетті заттар мен азық-түлік қамтамасыз ету жұмыстарымен айналыспайтынын айтады. Өзге өңірлерге іссапарға аттанған азаматтар 3 тәулікке қажетт...

Жаңа ипотекалық мемлекеттік бағдарламалар бастапқы нарық пен ірі қалалардағы тұрғын үй бағасын қымбаттатып жібереді. Halyk Finance сарапшыларының пайымдауынша, мемлекет әлеуметтік баспана салу арқылы ипотека нарығындағы онсыз да үстем рөлін одан әрі нығайтып отыр.

Сарапшылардың есебінше, мемлекет әртүрлі бағдарлама арқылы тұрғын үй нарығына жыл сайын 450 млрд теңге қаржы құйып жатыр. Айталық, 2024 жылдың 1 мамыр айынан «Наурыз» мемлекеттік бағдарламасы басталады. Бұл бағдарлама тұрмысы төмен халыққа 7 пайызбен, басқаларына 9 пайызбен несие беруді көздейді. Одан бөлек, наурызда басталған «Отау» бағдарламасы арқылы биыл 150 млрд теңгеге жуық қаражат игеру жоспарланған. Сондай-ақ 2029 жылға дейін «7-20-25» мемлекеттік бағдарламасы (жыл сайын...

Қазақстанда дәнді және майлы дақылдарды топырақтағы ылғалдан сақтандыру шаралары жүргізіле бастайды. Бұл жайлы Аграрлық несие корпорациясы (АНК) хабарлаған.

Агроөнеркәсіптік кешендегі сақтандыру саласындағы оператордың хабарлауынша, Қазақстанда 2024 жылғы вегетация кезеңінде дәнді және майлы дақылдарды топырақтағы артық ылғалдан сақтандыруға өтінімдер қабылдау басталған.

Сонымен бірге Аграрлық несие корпорациясы биылғы жылы Индексті сақтандыру өнімін топырақтың артық ылғалдылығынан сақтандыру тарифі мен сақтандыру төлемінің мөлшеріне өзгеріс енгізіп, оны қорғау кезеңдерін бекіткен. Солайша өнім тарифі сақтандыру сомасының 3%-ын құрайды. Корпорация бекіткен талаптарға сәйкес сақтандырудың бірінші кезеңі 15 тамыздан 14 қыркүйекке дейінгі арылықты құрайды. Ал екінші кезең – 15 қыркүйектен 14 қазанға дейін созылады. Әрбір...

Ақтөбе облысының су тасқынынан зардап шеккен тұрғындарына жарты миллиард теңгеге жуық бір реттік төлем берілген. Бұл жайлы Ақтөбе облысы әкімдігінің баспасөз қызметі хабарлады.

Баспасөз қызметінің хабарлауынша өңірде су тасқынынан зардап шеккендерге жан-жақты көмек беру шаралары тоқтамаған. Әкімдік Мемлекет басшысының тапсырмасымен табиғи апат салдарынан жапа шеккен тұрғындарға барынша қолдау көрсетілетінін хабарлайды.

Қазіргі уақытта қиын жағдайға тап болған отбасыларды қолдау мақсатында жергілікті әкімдік тарапынан бір реттік төлем беріліп жатыр.

«Беріліп жатқан біржолғы төлем бүгінде 457 млн 346 мың теңгені құрады. Оны 1408 отбасы алды»,  – деп хабарлайды баспасөз қызметі.

Тұрғындардан өтініш қабылдау...

Тesla компаниясы өз басшысы Илон Масктен өз тарихындағы ең үлкен көлемді төлемді, яғни 56 млрд доллар сұрайды.

BBC ақпаратына сүйенсек, электромобильдер компаниясы акционерлерден Илон Масктың 2018 жылы компаниядан алған сыйақысына қатысты есеп сұрап жатыр. Қаңтар айында «америкалық сот жүйесі» келісімдегі соманы нақтылап келуді тапсырған.

Мәселе Маск компания қызметкерлерінің 10%-нан астамын қысқарту туралы жоспарын жариялағаннан кейін қайта көтерілді. Миллиардер қысқартуға қатысты шешімнің «заман талабы» екенін жазған.

Енді компания оның 2018 жылы алған сыйақысын қайта тексеруді талап еткен. Делавэр штаты судьясы Кэтлин Маккормик сыйақы төлеу туралы шешім қабылдағанда акционерлер әділетсіз болды деп мәлімдеген. Олар Масктың компаниядағы жұмысына емес, әлемге белгілі супер...

АҚШ-тағы мұнай қорының өсімі туралы мәліметтер жарияланғаннан кейін, мұнай бағасы арзандады.

Лондонның ICE Futures биржасында Brent маркалы мұнайдың маусымдық фьючерстерінің бағасы барреліне 89,31 долларға дейін 0,71 долларға (0,79%) төмендеген.

Нью-Йорк тауар биржасында (NYMEX) мамыр айына арналған WTI фьючерстері 0,56 доллар (0,66%) арзандап, барреліне 84,8 долларды құрады.

АҚШ-тағы мұнайдың коммерциялық қоры өткен аптада 2,74 миллион баррельге өскен. Бұл туралы елдің Энергетика министрлігінің апта сайынғы есебінде жазылған. Ал бензин қоры 1,15 миллион баррельге, дистилляттар 2,76 миллион баррельге қысқарды.

S&P Global Commodity Insights сауалнамасына қатысқан сарапшылар мұнай қоры 2,9 миллион баррельге жетіп, сондай-ақ бензин қоры 900 мың баррель, ал дистилляттар қоры...

Астанада өткен Қазақстан мен Қырғызстанның бизнес-форумы аясында екі елдің бизнесмендері жалпы сомасы 300 млн долларды құрайтын коммерциялық құжаттарға қол қойды. Онда күн электр станцияларын, ферроқорытпа зауытын, Қырғыз Республикасының аумағында тарату орталығын салу, ауыл шаруашылығы өнімдерін жеткізу туралы және тағы басқалар салалардағы жобаларды іске асыру мәселелері қамтылмақ.

Іс-шараның ашылуына Қазақстан мен Қырғызстан премьер-министрлерінің орынбасарлары Серік Жұманғарин мен Әділбек Қасымалиев қатысты. Форумға машина жасау, өнеркәсіп, металлургия, құрылыс, логистика, ауыл шаруашылығы, фармацевтика, инвестициялар, қызмет көрсету салаларымен айналысатын компаниялар қатысты. Бизнес-форумды ҚР сауда және интеграция министрлігі мен «QazTrade»сауда саясатын дамыту орталығы» АҚ ұйымдастырды.

Бұған дейін Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Қырғыз Республикасының Министрлер кабинеті арасындағы...

Қазақстан Үкіметі өрт оқиғалары көбейетін маусымға дайындалуда. ҚР Премьер-Министрінің орынбасары Қанат Бозымбаев, Экология және табиғи ресурстар министрі Ерлан Нысанбаев пен Төтенше жағдайлар министрі Шыңғыс Әрінов  өрт қаупі жоғары кезеңге дайындық мәселесін пысықтады.

«Абай және Қостанай облыстарында болған ірі табиғи өрттердің салдары әлі де есімізде. Әрбір қызметкерді өртке қарсы арнайы киіммен, рациялармен және қажетті құрал-жабдықтармен міндетті түрде қамтамасыз ету қажеттігіне ерекше назар аударғым келеді», — деді Қанат Бозымбаев.

Экология және табиғи ресурстар министрлігі 158 мемлекеттік орман иеленушіні тексерді. Тексеру қорытындысы бойынша ведомство басшысы Ерлан Нысанбаев «Семей орманы» резерваты, сондай-ақ Павлодар, Ақмола және Қостанай облыстары өрт қауп...

Ресейлік «Татнефть» мұнай компаниясы Бутадиен жобасындағы 100% үлесін Қазақстанмен бірлесіп иелік ете бастады. 2023 жылы «Самұрық-Қазына» Ұлттық әл-ауқат қоры «Бутадиен» бірлескен мұнай-химия кәсіпорнының жарғылық капиталындағы 25 пайыздық үлесін «Татнефть» ЖАҚ сенімгерлік басқаруына берді.

Қордың «Самұрық-Қазына Өндеу» химиялық еншілес ұйымының аудиттелген қаржылық есебінде топтың Бутадиендегі үлесі бірлескен кәсіпорынға 8,5 млрд теңге инвестиция ретінде тиесілі екені көрсетілген. Бұған бірінші болып «Интерфакс» агенттігі назар аударды.

Құжатта «Самұрық-Қазына Өндеу» компаниясы «Татнефть» компаниясының сенімгерлік басқару шарты мен бірлескен қызмет туралы  келісім жайын талдап, 2023 жылдың 31 желтоқсанындағы жағдай бойынша ресейлік және қазақстандық компаниялар Бутадиенге бірлескен бақылау жүргізеді деген қорытындыға келгенін нақтылайды.

ForteBank қарапайым акциялар бойынша дивидендтерге 58,2 млрд теңге немесе таза пайданың 46%-ын бөлу туралы шешім қабылдады. 2023 жылы Ұлттық банктің мәліметі бойынша ForteBank 126,7 млрд теңге табыс тапқан. Дивидендтерді төлеу туралы шешім 17 сәуірде өткен акционерлердің жалпы жиналысында қабылданды. Бұл туралы Қазақстан қор биржасының (KASE) сайтындағы құжатта жазылған.

«Қарапайым акциялар бойынша дивидендтер төлеуге 58 млрд 218 млн теңгеден аспайтын мөлшердегі сома бөлінсін. Дивидендтер төленгеннен кейін қалған таза кіріс банктің қарамағында қалсын», – делінген хабарламада.

Таза табыс – 126,7 млрд теңге

Бір қарапайым акцияға шаққандағы дивиденд мөлшері 0,6436 теңге деңгейінде бекітілді. Төлем 15 мамырда...

«Тау-Кен Самұрық» ұлттық тау-кен компаниясы («Самұрық-Қазынаның» еншілес ұйымы) Еуропалық қайта құру және даму банкінің (ЕҚДБ) қаражатына Арал өңіріндегі тұзды көлдердің суында литийдің бар-жоғын анықтау үшін зерттеу жүргізеді. Бұл туралы компанияның кәсіпкерлікті дамыту жөніндегі бас директоры Нариман Әбсаметов мәлімдеді.

«ЕҚДБ есебінен қаржыландырылады және біз сынамаларды (Арал өңірінің тұзды көлдерінен) алуды жоспарлап отырмыз, литийдің белгілі бір мөлшерін табуға тырысамыз. Білесіз бе, литий өндірісінің екі түрі бар. Біреуі – тұзды судан, екіншісі – кеннен», – деді ол MINEX-2024 форумы барысында.

Әбсаметов Қазақстан Оңтүстік Америка елдеріне ұқсайтынын атап өтті, мұнда литий тұзды ерітінділерден өндіріледі. Атап айтқанда, бұл металдың қоры...

Смарт технологиялар қоғамның барлық саласына дерлік еніп жатыр. Соның ішінде медицина да бар. Емделуі қиын, ауыр формадағы ауруларды жаңа технологиялардың көмегімен жеңуге болады. Жасанды интеллект, виртуал және толықтырылған реалити, дижитал технологиялар, ағзаларды 3D-принтермен басып шығару, нанотехнологияларды бұрын фантастикалық фильмдерден көретін болсақ, қазір бұл шындыққа айналып келеді. Kursiv Media тілшісі медицина саласындағы 5 смарт технологияға шолу жасап шықты. 

CRISPR-Cas9 атты геномды өңдейтін технология

Молекулалық биологияның болашағы жарқын бағыттарының бірі — генді өңдеу. Ал өңдеуге қолданылатын құралдардың ішінде CRISPR-Cas9 жүйесінің жөні бөлек.

2020 жылы Эмманюэль Шарпантье мен Дженнифер Дудна деген ғалымдар осы үшін Нобель сыйлығын иеленді. Бұл жүйе — бактериялар мен...