Жаңалықтар

Сот-медициналық сарапшы Тахир Халимназаров апатқа ұшыраған Bek Air ұшқыштарына қатысты іске шақырылды. Сарапшы 2019 жылдың желтоқсанында ұшақ апатынан қаза тапқандардың медициналық құжаттарына талдау жүргізген.

Халимназаровтың айтуынша, адамдардың неден қайтыс болғанын анықтау қиындық тудырмаған.

«Оқиғаның қалай болғанын нақты білдік. Оның ішінде ұшақтың қандай биіктен құлағаны, қозғалыс кезінде қандай кедергілер болғаны белгілі. Тергеу материалдарында бейнежазбалар ұсынылған, авиациялық апат бойынша жасалған қорытындылар бар. Мәйіттерді зерттеу, медициналық құжаттарды талдау нәтижелері де ескерілді. Ұшақ қозғалыс барысында жердегі кедергілерге соқтығысқаны нақты тіркелген, салдарынан фюзеляж бұзылған. Ұшақ белгілі бір жылдамдықпен қозғалып келе жатып, жердегі кедергіге соғылған кезде инерциялық күш әсерінен экипаж бен жолаушылардың денесі алға...

Алматыда таулы аймақта көпқабатты тұрғын үй салуға уақытша тыйым салынды. Қалалық мәслихат депутаттары осындай шешім қабылдады. Енді бұл аумақтарда әлеуметтік және туристік нысандарды салуға ғана рұқсат беріледі.

Алматы қаласының сәулет, қала құрылысы басқармасының басшысы Алмас Жанбыршының айтуынша, 2019 жылы Қарасай және Талғар аудандарының бір бөлігі қала аумағына қосылғаннан кейін Алматыда 29 жаңа ықшамаудан пайда болған. Олардың қатарында Ерменсай, Ремизовка және Қарағайлы бар.

Бүгінде бұл аумақтарда 170 мыңнан астам адам тұрады. Алайда бұл аймақтар инженерлік және көлік инфрақұрылымынсыз дамыған, соның салдарынан жолдар мен коммуналдық желілерде жүктеме артқан.

Жанбыршының сөзінше, тексеру нәтижесінде заңсыз құрылыс, таудың жоталарын кесу және дренаж жүйелерінің жоқтығы

Әлемге әйгілі BTS тобының әншісі Ким Намджун (RM) саясаткерлерден шекара мен шектеулерді алып тастауды сұрады. K-Pop жұлдызы Азия-Тынық мұхит аймағы жетекшілерінің саммитінде сөйледі. Бұл туралы Reuters хабарлады.

BTS жұлдызы RM-нің пікірінше, адамзат өркениетінің шарықтап дамуына түрлі шекаралар мен шектеулер кедергі келтіріп отыр.

«Мен кәсіпкер емеспін. Сіздердің алдарыңызда еркін шығармашылық өкілі ретінде үн қатқым келеді», – деп бастады корей жұлдызы.

Ол миллиондаған жанкүйері бар (ARMY) K-Pop тобының жетістігін қарапайым мысалмен түсіндірді.

«Мәдениеттерді бөліп тұрған кедергілер жойылса, түрлі дауыстар бір арнаға тоғысып, шығармашылық өрлеу басталады», – деп есептейді BTS әншісі.

Әншін...

Қазақстандық кәсіпкерлер кредитті теңгемен емес, доллармен алып жатыр. Қыркүйек айында бизнеске шетел валютасында берілген несие 238,9 млрд теңгеге өсіп, 5,19 трлн теңгеге жеткен. Бір айлық өсім 4,8%-ды құрайды.

Бұл – жыл басталғалы тіркелген ең жоғары айлық көрсеткіш. Осы ретте экономист Руслан Сұлтанов мұндай көрсеткіш кездейсоқ емес екенін айтады.

«Қаржы нарығында айқын девальвациялық қысым жоқ, теңге бағамы салыстырмалы түрде тұрақты тұр. Соған қарамастан валютамен берілген кредиттің күрт өсуі – ірі сыртқы келісімдердің жабылуымен, сыртқы сауда белсенділігінің маусымдық жандануымен және валютамен қаржыланатын жобалардың іске қосылуымен түсіндіріледі. Бұл жобаларға, мүмкін, БРК қатысқан болуы ықтимал», – дейді сарапшы.

Шымкент қаласының қылмыстық істер жөніндегі ауданаралық соты қалалық мәслихаттың бұрынғы депутаты Қуаныш Дәулетәлиевке қатысты қылмыстық істі тоқтатты. Бұған дейін сот оған себепсіз сот тергеуіне қатыспаған соң, екі рет іздеу жариялаған еді.

Оған «көпшілік алдында қорлау, яғни басқа адамның абыройы мен қадiр-қасиетiн әдепсiз түрде кемсiту» айыбы тағылған.

Сотталушының кінәсі сотта дәлелденген. Ол үшін куәлерден жауап алынып, сот-филологиялық сараптама қорытындысы тағайындалған. Десе де Дәулетәлиев кінәсін толық мойындамаған, істеген іс-әрекетіне өкінбеген. Ал жәбірленуші Ескендір Жамбаев соттан айыпталушыға қатаң жаза тағайындауды сұраған.

«Сот оны Қылмыстық кодекстің 131-бабының 2-бөлігімен кінәлі деп таныды. Қылмыстық кодекстің 71-бабы 1-бөлігінің 1) тармағымен қылмыстық теріс қылық ісінің ескіру мерзімдері өтуіне...

Биыл елде 27 млн тонна астық жиналды. Бұл туралы Мәжіліс кулуарында Ауыл шаруашылығы вице-министрі Азат Сұлтанов мәлімдеді.

Азат Сұлтановтың айтуынша, ішкі сұранысқа оның үштен бірі, яғни шамамен 9 млн тонна жұмсалмақ.

«Биыл 27 млн тонна астық жиналды. Ішкі нарықты нанмен және ұнмен толық қамтамасыз етуге 9 млн тоннасы жұмсалады. Бұл көлем елдің нан және ұн өндірісін толық қамтамасыз етуге жетеді. Қалған 12-13 млн тонна экспортқа бағытталады», – деді Сұлтанов.

Вице-министрдің сөзінше, Қазақстан биыл да дәстүрлі бағыттарды – Өзбекстан, Тәжікстан және Ауғанстан нарықтарын сақтап қалмақ. Сонымен қатар соңғы жылдары мемлекеттік қолдаудың арқасында Африка мен Еуропа елдер...

Маңғыстау облысындағы «МунайСпецСнаб Компани» басшылығы Жаңаөзен қаласындағы жұмысшылар ереуілін «заңға қайшы» деп есептейді. Серіктестік директоры Ерлан Сәбиев Kursiv.Media сауалдарына осылай деп жауап берді.

Жұмыс берушінің жауабы

Бір күн бұрын, 28 қазанда компаниядағы ондаған адам жұмыс тоқтатып, ереуілге шыққан. Бұған қоса, олар президент Қасым-Жомарт Тоқаев пен өңір басшыларына үндеу жолдаған. Жұмысшылар айлықты көтеруді, сыйақы төлеуді, сонымен бірге еңбек құқығының қорғалуын талап еткен.

Сәбиевтің айтуынша, «серіктестік жұмыскерлеріне қатысты тоқсан сайын сыйлық ақы төлеу мәселесі тапсырыс берушімен арада жасалған шартта көзделмеген». Оның компаниясы «ӨзенМұнайСервис» тапсырысын орындаумен айналысады.

«Серіктестік, қолданыстағы еңбек заңнамасының талаптарына сәйкес, өз жұмысшыларына...

Атырау облысы әкімінің орынбасары болған Бақытгүл Хаменованың тойда жүрген видеосы кешеден бері қызу талқыға түсті. Жеті жылға сотталған шенеунік жас балаларының болуына байланысты жазасын кейін өтеуге міндеттелген. Десе де оның емін-еркін тойға баруы заңды ма? Журналистер Мәжіліс кулуарында депутат әрі заңгер Абзал Құспанға осы сұрақты қойды.

Депутаттың пікірі

Абзал Құспан сот актілерінің бірізділігі жоқтығына қатысты сын пікірлерін бұрын да айтып келе жатқанын жеткізді. Айтуынша, Бақытгүл Хаменованың кейсін өзі зерттеп көрмеген.

«Сот актісін көргеннен кейін ғана айта аламын. Әрбір сот үкімінде шешімде баласына қатысты жаза мерзімі кейінге қалса жазылады. Сонымен бірге, шектеулер болады. Түнгі оннан кейін...

«Калькасыз қазақ тілі» телеаграм-арнасын ашып, тілдің дамуына үлес қосып жүрген Назгүл Қожабек «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталды. Қуанышты жаңалықты тіл жанашыры әлеуметтік желіде жариялады.

«Каналдың енді «Ерен еңбегі үшін» алған медалі бар», – деп жазды автор.

Телеграм-арнаның 16 мыңға жуық оқырманы бар. Тіл маманы kalkastop-та жиі кездесетін қателерді талдап, дұрыс нұсқасын ұсынады.

Назгүл Қожабек басқа тілдерден қазақшаға дұрыс аударылмай, қолданысқа еніп кеткен сөздерді де түзетуге көп күш салып жүр.

Естеріңізге сала кетейік, қазанның аяғында елдегі жүздеген азамат Республика күніне орай түрлі марапатқа ие болды. Мәселен, Меруерт Өтекешова «Халық әртісі» атанса, дәл осындай атақ әнші Тамара Асарға да...

Мәжіліс депутаты Нартай Сәрсенғалиев пранкерлерді жөнге салуға шақырды. Бұл жайлы ол депутаттық сауалында жазған. Депутаттың сөзінше, блогерлер пранк жасап жүріп адамның жеке өміріне қол сұғады, қоғамдық тәртіпті бұзады.

«Қазір қоғамда пранкпен парақшасындағы лүпілдің санын арттырғанмен, парасат биігінен омақаса құлағандар қаптап кетті. Адамды қорқытуды, қоғамдық орында ақымақтық жасауды қызық көріп әзілдің шекарасынан шығып кеткен әркімдер әлеуметтік желіде әлек салуды доғармай тұр.  Жуырда бір блогердің тірідей табытқа жатып, өзін көміп, «24 сағат табытта» атты челлендж бастағанын қоғам қатаң сынға алды», – деп жазады депутат. 

Нартай Сәрсенғалиев депутаттық сауалында ЖИ-дің көмегімен жасалатын пранк туралы да айтады.

Мәжіліс депутаты Айтуар Қошмамбетов зейнетақы ақшасын пайдалану құқығын шектеуге қарсы пікір білдірді.

Мәжіліс кулуарында журналистердің сұрағына жауап берген Қошмамбетов кез келген шектеу зейнетақының бір бөлігін пайдаланғысы келетін азаматтардың өмірін қиындата түсетінін айтты. Оның пайымдауынша, жемқорлық схемалар болса, оның анық-қанығын анықтап, тек кінәлі адамдарды жазалау керек. Ал адал азаматтарға өз мүлкін пайдалануға кедергі келтірмеген жөн.

«Бұл жағдайда олардың Конституциялық құқығы бұзылып жатыр деп есептеймін. Кез келген мүлікті сатқан жағдайда салықты төлеуге міндетті, бірақ өз мүлкін сатуды шектей алмаймыз. Еркін елміз. Өз мүлкін әркім өз қалауынша пайдалануы керек. Ешкімге сатпа деп қалай айта аламыз? Зейнетақы жүйесіндегі азаматтарды...

Қайрат Шайхиев – Қазақстанның ірі БАҚ-тарында 17 жылдан астам уақыт табысты еңбек етіп келе жатқан білікті медиаменеджер әрі редактор. Оның редакциялық процестерді ұйымдастыруда, цифрлық стратегияларды дамытып, тиімділігі жоғары командаларды құруда тәжірибесі мол.

Ол әр жылдары Тұңғыш Президент Қорының жанындағы Әлемдік экономика және саясат институтында Әлемдік экономика орталығының сарапшысы, КТК телеарнасы интернет бөлімінің басшысы, 8 жылдан астам уақыт Zakon.kz сайтының жетекшісі, Inbusiness.kz сайтының директоры қызметтерін атқарған.

Қайрат Шайхиевтің жетекшілігімен Zakon.kz сайты жылдың үздік жаңалықтар порталы ретінде «Үркер» ұлттық сыйлығын екі мәрте иеленді. Ал жобалардың қаралымы бірнеше есе артты. Ол іске қосқан Sportarena.kz жобасы алғашқы тоқсаннан кейін-ақ Қазақстанның үздік үш спорт сайтыны...

Әнипа Назарбаеваның қытайдан котрабандалық жолмен тауар жеткізген Group of the Companies TDA компаниясы мемлекетке қомақты сома қарыз. Мемлекеттік кірістер комитетінің (МКК) мәліметінше, бұл компания 90,3 млрд теңге салық қарызын өтеуге тиіс. Қарыз көлемі бойынша компания Қазақстандағы ең ірі борышкерлердің арасында төртінші орында тұр.

МКК дерегіне сәйкес, 1 қазандағы жағдай бойынша Group of the Companies TDA компаниясының негізгі қарызы 52,9 млрд теңгені құрайды, қалған бөлігі – өсімпұл.

Назарбаевтардың атамекені саналатын Шамалған ауылында тіркелген компания әртүрлі тауарлардың көтерме саудасымен айналысқан.

Оның тең иелері – Қазақстанның бұрынғы президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың туған қарындасы Әнипа Назарбаева және компания басшысы саналатын Әли Қылышбаев.

Мәжіліс депутаттары ЛГБТ насихатына тыйым салу туралы нормаларды заңға енгізбекші. Қазір бұл мәселемен арнайы жұмыс тобы айналысып жатыр.

«Біз бірнеше заңға кіріп жатырмыз, бұл бала құқығын қорғау, мәдениет саласы, кинематография, онлайн платформа және онлайн жарнамалау, масс медиа сияқты сияқты заңдарға кірдік. Бұл жерде бұрын да заңда ол нормалар қарастырылған. Мысалы, порнографияны, зорлық-зомбылықты, құқық бұзушылыққа итермелейтін қорлауды насихаттайтын әдебиет арқылы, масс медиа арқылы көпшілік шараларды пайдаланып насихаттауға тыйым салатын нормалар бар болған. Енді соның ішіне дәстүрлі емес жыныстық қатынас өкілдерінің насихатын қостық», – деп түсіндірді депутат Еділ Жаңбыршин.

Оның түсіндіруінше, порнографияны, зорлық зомбылықты, қорлауды, адам психикасына...

Энергетика саласындағы жаңа экологиялық және техникалық талаптар ондаған шағын мұнай өңдеу зауытының жұмысына қауіп төндіріп отыр. «PetroCouncil» мұнай-газ кеңесінің жазуынша, шағын МӨЗ-дердің үштен бірі қызметін тоқтатуы ықтимал.

Өйткені Үкімет қолда бар өндірістік әлеуетті күшейту үшін елдегі шағын мұнай өңдеу зауыттарына талапты қатаңдатпақ.

Үкімет қандай талап қойып отыр?

Энергетика министрлігі «Ашқы НҚА» порталында арнайы заң жобасын жариялаған. Жоба бойынша 2029 жылдан бастап шағын мұнай өңдеу зауыттары өндірістің кемінде 45%-ын жоғары сұранысқа ие мұнай өнімдерімен қамтамасыз етуі тиіс. Яғни олар:

Бұл талап...

Астана соты құрақшы-блогер Әсел Батырбекова (Аселина Батыр) мен кондитер Нұршат Ақбергенова арасындағы дау бойынша шешім шығарды.

Бұған дейін Ақбергенова торттың қалған құны ретінде 500 мың теңге өндіруді сұрап сотқа талап арыз жолдаған. Аа ар-намыс, қадір-қасиетке және іскерлік беделге нұқсан келтіретін жалған мәліметтерді таратқаны үшін моральдық зиян ретінде 3 000 000 теңге көлемінде өтемақы өндіруді сұраған.

Азаматтық істі қараған судья Гүлзада Рашқалиеваның шешіміне сәйкес, Әсел Батырбекова кондитерге торттың қалған құны ретінде 200 мың теңге, моральдық зиян ретінде 100 мың теңге төлейді. Тапсырыс берген кезде блогер 100 мың теңге төлеген.

Сондай-ақ блогер әлеуметтік желідегі парақшасында кондитер Ақбергенованы «алаяқ» деп атаған мәлімдемесін...

Қазақстанда 3 млн тонна картоп жиналды. Бұл көлем ішкі нарықты толық қамтамасыз етіп қана қоймай, экспортқа да жетеді. Бұл туралы Ауыл шаруашылығы вице-министрі Азат Сұлтанов мәлімдеді.

Вице-министр елде картоп тапшылығы болмайды деп сендірді. Сұлтановтың сөзінше, медициналық нормалар бойынша халықты толық қамтамасыз ету үшін 2 млн тонна картоп қажет. Ал Қазақстанда одан 1 млн тоннаға артық өнім жиналған.

«Білесіздер, былтыр біздің картопқа жоғары сұраныс болғаны бағаға әсер етті. Сондықтан биыл ұйымдасқан шаруашылықтар өткен жылмен салыстырғанда көбірек көлемде егіс жұмыстарын жүргізді», – деді ол.

Импорттан да бас тартпаймыз…

Азат Сұлтановтың айтуынша, өнім көлемі мол болғанымен, импорттан толықтай...

Маңғыстау облысы Жаңаөзен қаласындағы «МұнайСпецСнаб Компани» компаниясының ондаған жұмысшысы ереуілге шықты. Жұмысшылардың бейнеүндеуі youtube-те жарияланды.

28 қазанда түнде компания ғимараты алдына жиналған бір топ адам президент Қасым-Жомарт Тоқаевқа, Маңғыстау облысының әкімі Нұрдәулет Қилыбайға, Жаңаөзен қаласының әкімі Жансейіт Қайнарбаевқа, Маңғыстау облысының прокуроры Серікқали Күшәлиевке, «ҚазМұнайГаз» АҚ басқарма төрағасы Асхат Хасеновке, сонымен бірге қоғамдық ұйымдар мен БАҚ өкілдеріне ашық үндеу жолдады.

«Біз, «МұнайСпецСнаб Компани» ЖШС жұмысшылары, еңбек құқықтарымыздың бұзылып отырғанына, әлеуметтік әділетсіз болып жатқанына алаңдаймыз. Талаптарымыздың орындалмауына байланысты 28 қазанда түнгі ауысымнан бастап жұмыс тоқтатылды», – деп мәлімдеді жұмысшылардың бірі.

Мекемеде істейтін бір топ адам жұмысшылар...

2025 жылғы 1 қазандағы жағдай бойынша қазақстандықтардың зейнетақы жинағы көлемі 25,73 трлн теңгеден асып, бір жыл ішінде 4,56 трлн теңгеге немесе 21,5%-ға өсті. Зейнетақы активтерінің өсуіне міндетті жарналарға түсімдердің артуы және инвестициялық кірістің оң нәтижесі себеп.

Зейнетақы жинағының құрылымы қандай

Негізгі үлесті міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ) құрайды. 2025 жылдың 1 қазанында олардың көлемі 24,40 трлн теңгеге жетіп, жылдық өсім 19,8%-ды көрсетті.
Міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары (МКЗЖ) 726,94 млрд теңге болды, бұл өткен жылмен салыстырғанда 15,6%-ға көп.

Ең жоғары өсім ерікті зейнетақы жарналары (ЕЗЖ) есебінен байқалды. Азаматтардың өз бастамасымен салатын ЕЗЖ көлемі бір жылда 32,8%-ға өсіп...

Мәжілістің жалпы отырысында депутат Асхат Аймағамбетов тарихи-мәдени мұра объектілерін қорғау мәселелері бойынша заң жобасын таныстырды. Оның айтуынша, қазіргі уақытта еліміз тарихи нысандарды ғана емес, олармен бірге ерекше құнды жәдігерлерді де жоғалтып жатыр.

«Құнды заттар шетелге кетіп, «қара нарықта» сатылып жатыр. Көп жағдайда оларды металл іздегіштер мен арнайы құрылғылар арқылы тауып алады. Сондықтан заң жобасында металл іздегіштер мен осындай құрылғыларды лицензиясыз пайдалануға тікелей тыйым салу ұсынылған. Бұл – тарихи мұрамызды тонаудан, қорғауға бағытталған нақты қадам деп ойлаймыз», – деді депутат.

Аймағамбетов заң жобасы бойынша әлі де талқылауды қажет ететін бірнеше маңызды мәселе бар екенін атап...

Заңға ЛГБТ өкілдеріне өзінің жыныстық ерекшелігі жайлы тыйым салатын, үгіт-насихат жасауына рұқсат бермейтін өзгерістер енгізілуі мүмкін. Бұл туралы кулуарда депутат Ринат Зайыт айтты.

«Сәл іздейтін болсаңыз, түрлі телеграм-арналар бар. Балаларға насихаттайтын жексұрындар бар, хат жіберетін адамдар бар. Ең бірінші осы үгіт-насихатты тыю керек», – деді ол кулуарда журналистердің сұрағына.

Зайыттың сөзінше, ЛГБТ өкілдерінің әлеуметтік желілерде тікелей эфирге шығуына, сахнаға шығуына да тыйым салуы мүмкін. Тіпті тойларда түрлі шоу көрсететін ЛГБТ өкілдерінің үстінен шағым түссе қаралуы керек деген пікірін айтты.

«Бізде мысалы мынаны жасауға болмайды деген діни үгіт-насихатқа тыйым бар ғой...

Мәжілісте тарихи-мәдени мұра объектілерін қорғау мәселелері бойынша заң жобасы бірінші оқылымда қаралып жатыр. Құжатты қорғау үшін ортаға Мәжіліс депутаты Асхат Аймағамбетов шықты.

Заң жобасы нені көздейді

Аймағамбетовтің сөзінше, ұсынылған заң жобасы – Президенттің Ұлттық құрылтайда берген тапсырмасының нақты орындалуы. Бұл – депутаттар мен ғалымдардың бірлесіп жасаған ортақ еңбегі. Саладағы негізгі проблемалар мен оларды шешуге бағытталған нормаларға тоқталған депутат бірінші мәселе – лицензиялау жүйесінің тиімсіздігі екенін айтты. Сөзінше, бүгінде археология саласында лицензиялар мерзімсіз және ескерткіштің барлық түрімен жұмыс істеуге бірдей беріледі. Мысалы, ұйым бір рет лицензия алса, одан кейін оның мамандары бар ма, біліктілігі жеткілікті ме – ешкім оны тексермейд...

Қазақстанда аутизм спектрі бұзылысы (АСБ) диагнозы қойылған бала саны көбейіп барады. Денсаулық сақтау министрлігінің мәліметіне сәйкес, 2025 жылдың қыркүйегіндегі жағдай бойынша республикада дамуында ерекшелік бар 14,5 мың кәмелетке толмаған бала тіркелген. Бұл 2024 жылдың желтоқсанымен салыстырғанда 17,8%-ға көп. Ranking.kz сарапшылары жасаған талдау дамуында ерекшелік бар бала саны 2019 жылдан бері 5,1 есеге артқанын көрсеткен.

Аутизм бұзылысы бар әр бесінші бала 5 жасқа толмаған, бұл шамамен 2,8 мың адам. Дамуында ерекшелік бар кәмелетке толмағандардың төрттен үш бөлігі – 6 мен 14 жас аралығындағы балалар (10,9 мың адам). 15-17 жас аралығындағы жасөспірім саны – 807 адам.

«Бала...

Қазіргі кезде бірнеше банк қайтадан ипотека рәсімдеуді бастады. Krisha.kz сайтының жазуынша, олардың арасында Halyk Bank, БЦК, Altyn Bank, Freedom Bank бар.

Қандай банктер ипотека беріп жатыр

Halyk Bank-тің бастапқы нарыққа арналған серіктестік ипотекалар жұмыс істеп тұр, сондай-ақ банк екінші нарыққа да өтінім қабылдауды қайта бастады. Мөлшерлемесі ипотека мерзіміне байланысты 20–22,5%-ды құрайды.

Банк ЦентрКредит өткен аптадан бастап ипотеканы қайта ұсынған. Жаңартылған мөлшерлемелер 20–25% аралығында тұр.

Freedom Bank стандартты және каскадтық ипотека бойынша жүйені жаңартып жатыр. Жақын күндері сайт пен қосымшада жаңа мөлшерлеме жазылады. Қазіргі таңда «7-20-25» мемлекеттік бағдарламасы мен BI Group-пен серіктестік ипотека ғана дейн жұмыс істейді.